Кіріспе
Саяқ жүйкесінің тармағы
Тібіялық жүйке – саяқ жүйкесінің тармағы. Тібіялық жүйке тізе ойысы арқылы өтіп, солеус аркасының астына түседі.
Поплиталық қақпақ
Тібіалдық жүйке – L4, L5, S1, S2 және S3 түбірлік деңгейлері бар секілді жүйкенің ірі терминалды тармағы. Ол сопақша тамырларының үстінен (немесе артқы жағынан) орналасып, сопақша ойысының жоғарғы бұрышынан төменгі бұрышына дейін сопақша ойысын бүйірден ортаға қарай кесіп өтеді. Бұлшықет тармақтары Бұлшықет тармақтары сопақша ойысының дистальді бөлігінен пайда болады. Ол гастрокнемиус, солеус, плантарис және поплитеус бұлшықеттерінің медиалдық және латеральді бас жағын қамтамасыз етеді. Поплитеус жүйкесі поплитеус бұлшықетін кесіп өтеді, төмен қарай және латеральді бағытта жүреді, поплитеус бұлшықетінің төменгі жиегін айналып, поплитеус бұлшықетінің терең (немесе алдыңғы) бетін қамтамасыз етеді. Бұл жүйке сонымен қатар тобықтың артқы бұлшықетін, жоғарғы тибиофибулярлық буынды, тобық сүйегін, аяқтың аралық мембранасын және төменгі тибиофибулярлық буынды қамтамасыз етеді. Тері тармақтары Тібіалдық жүйке сонымен қатар сопақша ойысының ортасынан шығатын медиалдық шұңқырлық тері жүйкесін (медиалдық суралық тері жүйкесі) және төменгі бұрышта шығарады. Ол аяқтың артқы жағының төменгі жартысын және аяқтың латеральді жиегін кішкентай саусақтың ұшына дейін қамтамасыз етеді. Буын тармақтары Ойыстың жоғарғы бөлігінен үш буын тармағы пайда болады: жоғарғы медиалдық тізе жүйкесі (фемордың медиалдық кондилісінің бетінде орналасқан), ортаңғы тізе жүйкесі (фемордың интеркондилярлық ойысында орналасқан құрылымдарды қамтамасыз ету үшін тізе буынының артқы капсуласын тесіп өтеді) және төменгі тізе жүйкесі (сопақшаның медиалдық кондилісіне жету үшін тобықтың жоғарғы жиегі бойымен жүреді).
Muscular branches Muscular branches arise from the distal part of the popliteal fossa. It supplies the medial and lateral heads of gastrocnemius, soleus, plantaris and popliteus muscles. Nerve to popliteus crosses the popliteus muscle, runs downwards and laterally, winds around the lower border of the popliteus to supply the deep (or anterior) surface of the popliteus. This nerve also supplies the tibialis posterior muscle, superior tibiofibular joint, tibia bone, interosseous membrane of leg, and the inferior tibiofibular joint. Cutaneous branches Tibial nerve also gives off a cutaneous nerve called the medial sural cutaneous nerve from the middle of the popliteal fossa and exits at the inferior angle. It supplies the skin of the lower half of the back of the leg and lateral border of the foot until the tip of the little toe. Articular branches There are three articular branches arises from the upper part of the fossa: superior medial genicular nerve (located on the surface of medial condyle of femur, middle genicular nerve (pierces the posterior capsule of the knee joint to supply the structures located in the intercondylar notch of the femur, and inferior genicular nerve (runs along the upper border of the popliteus to reach the medial condyle of tibia).
Аяқ
Аяқта жүйке ортаңғы және бүйірлік табан тармақтарына бөлініп аяқталады. Ортаңғы табан жүйкесі – тібік жүйкесінің ірі терминалды тармағы. Ол бағайлы бұлшықетті абдукторы мен қысқа саусақ бүгіш бұлшықеті (flexor digitorum brevis) арасынан өтіп, тармақтарға бөлінеді. Оның таралуы қолдағы орта жүйкесінің таралуына ұқсас. Оның бұлшықеттік тармақтары бағайлы бұлшықетті абдукторын, қысқа саусақ бүгіш бұлшықетін (flexor digitorum brevis), бағайлы саусақ бүгіш бұлшықетін (flexor hallucis brevis) және бірінші сәулелі бұлшықетті (lumbrical) қамтамасыз етеді. Ортаңғы табан жүйкесінің теріге таралуы төрт саусақ тармағы арқылы ортаңғы табанды және ортаңғы үш жарым саусақты қамтамасыз етеді. Әрбір саусақ тармағы дорсальды тармақтан бөлініп, дорсальды жағындағы тырнақ төсегін қамтамасыз етеді. Бұл жүйке сонымен қатар тарс және метатарс сүйектерін қамтамасыз ететін буындық тармақтарды да шығарады. Бүйірлік табан жүйкесі – тібік жүйкесінің кіші терминалды тармағы. Ол бесінші метатарсаль сүйектің түбіне дейін бүйірлеп және алға қарай жүреді, онда ол беткі және терең тармақтарға бөлінеді. Оның таралуы қолдағы шығанақ жүйкесінің таралуына ұқсас. Жүйке діңінің негізгі бөлігі екі бұлшықетті қамтамасыз етеді: қосымша саусақ бүгіш бұлшықеті (flexor digitorum accessorius) және кіші саусақ абдукторы (abductor digiti minimi). Бұл жүйке табан терісін де қамтамасыз етеді. Беткі тармақ ортаңғы және бүйірлік тармақтарға бөлінеді. Бүйірлік тармақ үш бұлшықетті қамтамасыз етеді: кіші саусақ бүгіш бұлшықеті (flexor digiti minimi), 3-ші және 4-ші аралық бұлшықеттер (interossei) және саусақтың бүйір жағындағы тері. Ортаңғы тармақ ортаңғы табан жүйкесімен байланысады және төртінші саусақ аралық ойықтың үстінен теріні қамтамасыз етеді. Терең тармақ 2-ші, 3-ші және 4-ші сәулелі бұлшықеттерді (lumbricals), бірінші және екінші табан аралық бұлшықеттерді (plantar interossei) және бағайлы саусаққа жақындаушы бұлшықетті (adductor hallucis) қамтамасыз етеді.
Клиникалық маңызы
Тібіялық жүйке зақымдануы сирек кездеседі және көбінесе тікелей жарақат, тар кеңістікте қысылу немесе ұзақ уақыт бойы қысылу нәтижесінде болады. Зақымданудан аяқ-қолды төмен иілу қабілеті жоғалады, саусақтарды иілу қабілеті жоғалады және инверсия әлсірейді (Алдыңғы тібіялық бұлшық еті әлі де аяқты инверсиялай алады).