Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық экономикалық конференция
International economic conference
Экономикалық және қаржылық конференция 1922 жылдың 10 сәуірінен 19 мамырына дейін Италияның Генуя қаласындағы ежелгі Сан-Джорджо сарайында өткен 34 еуропалық елдің өкілдерінің ресми кеңесі болды. 1920 жылы Брюссельде өткен бұрынғы халықаралық экономикалық конференциядан өзгешелігі, Генуя конференциясына үкімет басшылары ғана емес, сарапшылар да қатысты, бұл оның беделін арттырды, бірақ Германияның соғыс өтемақысы мәселесі шешілмеген кезде саяси тартыс пен мақтанға ұшырау қаупі де артты. Конференцияны Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Ллойд Джордж Еуропаның алдында тұрған маңызды экономикалық және саяси мәселелерді шешу үшін, сондай-ақ 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясынан шеттетілген Германия мен Кеңес Одағының беделсіздік статусын жою үшін шақыртты. Конференцияның басты мақсаты – жеңілген Германияны, сондай-ақ Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттерін қайта құру стратегиясын жасау және Еуропалық капиталистік экономикалар мен Мәскеудегі большевиктік режим арасындағы қарым-қатынасты келіссөздер арқылы орнату еді. Германия мен Кеңес Одағы күтілгендей, қарсылық білдіріп, конференция аясында жеке екіжақты келісімге қол қойып, барлық назарды өзіне аударды, ол Рапалло шарты деп аталды. Дегенмен, конференция екі жыл бұрын Брюссельде өткен жиын кезінде қалыптасқан принциптер бойынша саяси консенсусты нығайтты. Ұлттар Лигасының Экономикалық және қаржы ұйымы (EFO) конференцияға баяндама ұсынды, онда алтын валюта стандартының алғашқы ресми тұжырымдамасы берілді, сонымен қатар капитал қашуы, салықтан жалтару және қос салық салу сияқты халықаралық қаржылық ынтымақтастықтың жаңа салалары қарастырылды. Конференцияда қаржылық тұрақтылық сауда шектеулерін жемісті түрде алып тастау үшін алдымен қамтамасыз етілуі керек деген принцип бойынша да келісімге келді, бірақ EFO ұсынған сауданы либерализациялау шаралары бойынша келісімге қол жеткізілмеді.
The Economic and Financial Conference was a formal conclave of representatives from 34 European countries held in the ancient Palazzo San Giorgio of Genoa, Italy, from 10 April to 19 May 1922. Unlike the previous international economic conference in Brussels (1920), the Genoa conference was attended by heads of government and not only experts, which enhanced its authority but also the risks of politicization and grandstanding, at a time of contention on the unresolved issue of German war reparations. The conference was intended by British Prime Minister David Lloyd George to resolve the major economic and political issues facing Europe and to address the pariah status of Germany and the Soviet Union, both of which had been excluded from the Paris Peace Conference of 1919. The conference was particularly intended to develop a strategy to rebuild a defeated Germany, as well as Central and Eastern European states, and to negotiate a relationship between European capitalist economies and the Bolshevik regime in Moscow. Germany and the Soviet Union predictably expressed loud dissent and stole the limelight by negotiating a separate bilateral agreement on the conference's sidelines, the Treaty of Rapallo. Even so, the conference further cemented the policy consensus on principles formed at the Brussels gathering two years before. The Economic and Financial Organization of the League of Nations (EFO) presented a report to the conference, which provided the first official articulation of the gold exchange standard, and also tackled novel fields for international financial cooperation such as capital flight, tax evasion, and double taxation. The conference also found agreement on the principle that financial stability must come first before trade restrictions could be beneficially lifted, even though no convergence was achieved on trade liberalization measures as the EFO had recommended.
Өтемақылар мен мойындау
Еуропаның экономикалық жаңғыртуын жоспарлау үшін көпжақты конвенция шақыруға екі үлкен кедергі келді. Бірі – репарация мәселесі, ол соғыстан кейінгі дәуірде Франция мен Ұлыбританияның үштік одағы арасындағы негізгі дау-жанжалдың мәселесі саналды. Мәселе соғысты аяқтаған Версаль шартындағы экономикалық өтемақы шарттары күшіне енуі керек пе, әлде түзетуі керек пе дегенде болды. Британдықтар Германияға жүктелген ауыр қайта құру шығындары Еуропаның экономикалық жаңаруына және британдық өндіріс тауарларының нарығына зиян келтіреді деп ойлады. Француздар Германияға бейбіт келісімде көрсетілген қатаң қаржылық міндеттемелерді орындауға рұқсат берілсе, оның экономикалық өсуі күрт жеделдеп, континенттегі саяси және әскери гегемониясы тез қайта орналасады деп сенді. Германияның саяси және экономикалық әлсіздігін оның жаңа Веймар үкіметі көрсетті, ол белгіленген төлем кестесін орындай алмайтынын дәлелдеді. Германияның позициясы британдық, американдық және басқа да саясаткерлер тарапынан дұрыс деп танылды, тіпті кейбір неміс шенеуніктері өтемақының маңызды бөлігін басқаруға болатынын мәлімдеді. Неміс саясаткерлері шетелдік қарыздар алу және жалпы өтемақы сомасын азайту арқылы елдің салық жүктемесін азайтуға тырысты. Британдық, американдық және швейцарлық банкирлер қажетті несиелер даудың барлық тараптары келісетін соңғы өтемақы сомасы мен төлем кестесіге қол жеткізілгенге дейін берілмейді деп талап етті. Осы уақыт аралығында Германия билігі алтынмен қамтамасыз етілмеген қағаз ақшаны нарыққа шығару арқылы репарация төлеу үшін қажетті шетел валютасын жинауға тырысты. Бұл елдің экономикасын парализдеген гиперинфляцияны тудырды, бұл репарациялардың қазіргі кестесін орындау мүмкін емес екенін көрсетуге көмектесті. Канн қаласындағы бейбіт келісімнің экономикалық шарттарын жұмсарту француз премьер-министрі Аристид Брианның үкіметінің құлауына әкелді және оның орнына келген Реймонд Пуанкареге қатысуға ықыласы қалмады, бұл конференцияға қауіп төндірді. 1922 жылдың ақпанында Ллойд Джорджтың француз үкіметіне жасаған дипломатиялық күш-жігерінің арқасында ғана оның сәуірдегі конференцияға қатысуы қамтамасыз етілді, бұл Бриан үкіметі келіскен шарттарға сәйкес болды. Соғыстан кейінгі айларда Франция мен Ұлыбритания арасындағы шиеленіс күшейгенімен, Франция өзін экономикалық конференция мәселесінде британдықтардың қалауларына бағынуға мәжбүр болды, өйткені британдық қолдаусыз Германиядан өтемақы алу немесе кез келген стратегиялық әскери одаққа қосылу мүмкіндігі болмас еді. Генуя конференциясын өткізуге кедергі келтіретін екінші мәселе – Ресейдің жаңа большевиктік үкіметінің қатысуы болды, өйткені Америка Құрама Штаттары мен Еуропаның көп бөлігі осы режиммен ресми дипломатиялық қарым-қатынас жасамады және оған қарсы экономикалық талаптары болды. Бұл қиын жағдайды Жоғарғы Кеңес 1922 жылдың 10 қаңтарындағы отырысында ресми қаулы қабылдап шешті, ол Кеңес қатысуын шақырып, большевиктерге қатысуға ниет білдірген делегаттар мен көмекші персоналдың тізімін ұсынуды талап етті, содан кейін сапар мен тұруға қажетті рұқсаттар мен жағдайлар ұйымдастырылатын еді.
Two great issues lay as impediments to convocation of a multilateral convention to plan the economic reconstruction of Europe. One was the issue of reparations, which was regarded as the primary matter of contention between the Triple Entente powers of France and Britain in the postwar era. At issue was whether the terms of economic reparations in the Treaty of Versailles, which ended the war, were to be enforced or amended. The British thought that massive reconstruction costs laid upon Germany would undermine European economic recovery and the market for British exports of manufactured goods. The French believed that if Germany was allowed to skirt the severe financial obligations detailed in the peace treaty, its economic rise would be massively accelerated, and its political and military hegemony on the continent would be rapidly restored. The political and economic weakness of Germany was emphasized by its new Weimar government, which effectively made the argument that it would be unable to maintain the specified payment schedule. Germany's position came to be regarded as reasonably correct by British, American and other policymakers despite quiet indications from even some German authorities that some substantial portion of the reparations bill could be safely managed. German politicians sought to minimise their country's tax burden by the acquisition of foreign loans and the reduction of the overall reparations bill. British, American and Swiss bankers were adamant that necessary loans would not be available until a final achievable reparations bill and repayment schedule could be agreed upon by all of the main parties in the dispute. In the meantime, German authorities attempted to raise the foreign currency necessary for reparations by dumping paper currency unbacked by gold on the market. That triggered a hyperinflation paralyzing the country's economy, which had a desired subsidiary effect of helping to make the case that the current schedule of reparations was untenable. The apparent softening the economic terms of the peace, which had taken place at Cannes, had led to the toppling of the government of the French Prime Minister Aristide Briand and threatened the conference by leaving his successor, Raymond Poincaré, with little appetite for participation. It was only through a dedicated diplomatic offensive by Lloyd George towards the French government in February 1922 that its participation at the April conference was won, under terms that had been agreed to by the Briand government. Although antagonism between France and Britain had festered in the months immediately after the war, France found itself in the uncomfortable position of having to submit to British desires on the matter of an economic conference since without British support, France would have had little chance of collecting reparations from Germany or joining any potential strategic military alliance. The second potential hurdle to holding the Genoa Conference surrounded participation of the new Bolshevik government of Russia, as the United States and most of Europe did not maintain formal diplomatic relations with the regime and harboured economic claims against it. That inconvenient situation had been effectively set aside by the Supreme Council itself, which approved a formal resolution at its meeting of 10 January 1922 that invited Soviet participation and called upon the Bolsheviks to submit a list of delegates and support staff seeking to attend so that safe conduct passes for travel and accommodation could be arranged.
Ашылу
Генуя конференциясының ашылу салтанаты 1922 жылғы 10 сәуірде сағат 15:00-де қаланың ең көне сарайларының бірі – Сан-Джорджо сарайында өтті. Делегациялар сарайдың бір жағынан кірді, ал әлемнің түкпір-түкпірінен келген жаңалықтар фотографтарының тізімінен өтті. Сарайдың екінші жағынан қонақтар, журналистер және делегациялардың көмекші құрамы автомобильдерден түсіп, ғимаратқа кірді. Журналистерге кіруге рұқсат тек шара алдында таратылған, саны шектеулі билеттер арқылы ғана болды. Алтын стандартына ішінара қайта оралу орталық банктерге өздерінің резервтерінің бір бөлігін валюта түрінде сақтауға мүмкіндік беру арқылы іске асырылды, бұл валюта тікелей алтын монеталарға айырбасталатын болды. Дегенмен, азаматтар бұрынғыдай, қолма қол ақшаларын алтын монеталарға айырбастай алмады, бұл соғысқа дейінгі алтын стандарттан ерекшеленді. Еуропалық елдердің азаматтары банкноттарын күнделікті қолдануға қолайсыз үлкен алтын тақталарына айырбастауға мәжбүр болды, бұл алтынды қазынада сақтау мақсатына жетті.
The opening ceremony of the Genoa Conference took place at 3 pm on 10 April 1922 at the Palazzo di San Giorgio, one of the oldest palaces in the city. Delegations entered at one end of the palace and ran a gauntlet of news photographers from around the world. At the opposite end, guests, journalists and members of the delegations' support staffs disembarked from a column of automobiles to go inside the building. Admission to journalists was through tickets distributed ahead of the event, which were strictly limited. The partial return to the gold standard was accomplished by permitting central banks to keep part of their reserves in currencies, which were themselves directly exchangeable for gold coins. However, citizens would not receive gold coins of the realm in exchange for their notes, unlike the prewar gold standard. Citizens of European countries had to redeem their banknotes in large gold bars, which were unsuitable for day to day transactions and largely achieved the goal of keeping the gold in the vaults.
Рапалло келісім-шарты
1922 жылғы 16 сәуірде Генуя конференциясы барысында Ресей мен Германия Рапалло шартына қол қойды. Ратификациялар 1923 жылғы 31 қаңтарда Берлинде алмастырылды. Шартта құпия әскери шаралар көзделмеген, бірақ жақын арада құпия әскери ынтымақтастық басталды.
On 16 April 1922 on the sidelines of the Genoa Conference, Russia and Germany signed the Treaty of Rapallo. Ratifications were exchanged in Berlin on 31 January 1923. The treaty did not include secret military provisions, but secret military co operation soon followed.
Қорытынды және бағалау
Рапалло келісімі Ресей мен Германияны негізгі оқиғалардан шығарып тастағаннан кейін конференция тоқтап қалды. Ірі державалар бастапқыда Ресейге қаржылық көмек көрсету жөніндегі шараларға келісті, бірақ одақтастар соңғы жоспар бойынша келісе алмады, сондықтан ешқандай ұсыныс жасалмады. Поинкаре Германияға біржақты түрде басып кіру қаупін тудырғаннан кейін Германияның репарация мәселесі шешілмей қалды, егер Берлин келесі төлемдерді орындамаса. Ллойд Джордж Лондон газеттерінен күшті шабуылдарға ұшырады, бірақ Германияның репарация жөніндегі міндеттемелерін азайтуға, Францияның төлемдердегі үлесін арттыруға және Германия төлемдерін қаржыландыру үшін халықаралық қарыз ұсынуға, ал қарыз ақшасы тікелей Францияға бағытталатын бірнеше ұсыныстар жасады. Дегенмен, ештеңе бекітілмеді, Германия конференциядан шығарылды, Франция мен Бельгия бас тартып алды, ал Ресейге арналған соңғы коммюнике жобасына Ұлыбритания, Италия, Жапония, Польша, Румыния, Швейцария және Швеция ғана қол қойды, ал Ұлыбританиядан басқа негізгі әлемдік державалар қатыспады. Ресей бұл соңғы құжатты қабылдамады. Соңғы шешім – Гаагада осы мәселелерді талқылау үшін тағы бір конференция өткізу болды. Британдық тарихшы Кеннет О. Морган былай қорытындылады: Генуя халықаралық дипломатиядағы шешімді нүкте болды. 1919 жылғы Париж сияқты мұндай ірі, ұйымдаспаған жиын 1945 жылғы Сан-Францискоға дейін қайтадан өткізілмеді. Дайындық жеткіліксіз болды, оптимизм артық болды және көптеген әртүрлі мәселелер бірімен бірі шатастырылды. Көп жағдайда бұл ең нашар дипломатиялық кездесудің пародиязы еді. Сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, Генуя конференциясының интеллектуалды әсері ұзаққа созылды. Ол 1920 жылғы Брюссель конференциясындағы бұрынғы талқылауларға сүйене отырып, Еуропаның экономикалық жаңғыртуын қолдау үшін ақшаның тұрақты құнының қажеттігі туралы консенсусты нығайтты. Оның қаулылары орталық банктер арасындағы халықаралық ынтымақтастықтың қажеттілігін алғаш рет ресми түрде мойындады, бұл бірнеше жылдан кейін Халықаралық Төлемдер Банкін құруға жол ашты.
With the Treaty of Rapallo pulling Russia and Germany out of the main picture, the conference lapsed into a stalemate. The major powers at first agreed on a contingency package of financial aid to Russia, but the Allies could not agree on the final plan and so nothing was offered. The issue of German reparations went nowhere after Poincaré threatened to invade Germany unilaterally if Berlin defaulted on its next round of payments. Lloyd George was increasingly undercut by heavy attacks from the London newspapers but offered a final series of linked proposals, which would reduce Germany's liabilities for reparations, increase the French share of payments and float an international loan to finance German payments, with the money from the loan going directly to France. However, nothing was approved, Germany was expelled, France and Belgium withdrew and the final draft communiqué to Russia was signed only by Britain, Italy, Japan, Poland, Romania, Switzerland, and Sweden and left out the key world powers except Britain itself. Russia, in turn, rejected this final document. The last decision was to set up another conference at The Hague to take up the same issues. The British historian Kenneth O. Morgan concluded:
Genoa was a watershed in international diplomacy Never again would such a large, rambling assembly, on the lines of Paris in 1919, be convened, until San Francisco in 1945 There was too little detailed preparation, too much generalized optimism, too many disparate issues muddled up with one another. In many ways, it was a parody of summit diplomacy at its worst. Despite its ending in failure, the Genoa Conference has been assessed as having a lasting intellectual impact. It cemented a consensus on the need for a stable value of money to support Europe's economic reconstruction, building on the prior debates at the Brussels conference of 1920. Its resolutions represent the first official endorsement of the need for international cooperation among central banks, paving the way for the creation several years later of the Bank for International Settlements.