Аргентина банк жүйесінің 1990-жылдардағы дамуы мен құлдырауы

Кіріспе

1990 жылдары президент Карлос Менемнің либерализация саясатымен ерекшеленген Аргентинаның қаржы жүйесі, негізінен шетелдік инвестициялар арқылы, айтарлықтай нығайып, күшейді. Жоғары резерв және капиталдың жеткіліктілігі талаптарымен қатар, Аргентинаның Ұлттық банкі халықаралық банктер консорциумымен өтем келісімін сақтап, өтімділік тапшылығы туындаған жағдайда 6 миллиард долларлық қауіпсіздік желісін қамтамасыз етті. 1990 жылы шамамен 300 болған аргентиналық банктердің санын 1999 жылдың соңына қарай 100-ден азына дейін азайтқан бірігулер мен сатып алулар жалғасады деп күтілді, бұл басқару мен тиімділікті жақсартуға әкеледі. 1999 жылдың желтоқсан айында Ұлттық банктің шетел валюталық резервтері шамамен 25 миллиард долларды құрады, бұл 9 айлық импорт көлеміне тең еді. Алайда, бұл резервтер Ұлттық банктің ақшалай міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін пайдаланылды және ақша-кредит саясатын жүргізу үшін қолжетімді болмады. Конвертируемость заңының талаптарына сәйкес, айналымдағы әрбір аргентиналық песо резервтегі бір американдық долларымен тең болуға тиіс еді. 1998 жылғы Ресейдің қаржы дағдарысынан туындаған халықаралық экономикалық шоктан кейін басталған рецессияға қарамастан, 2001 жылға дейін банк шоталары өсуді жалғастырды, бірақ бұл өсім алдыңғы жылдарға қарағанда айтарлықтай баяу болды. 2001 жылдың ортасына қарай банк жүйесіндегі жалпы депозиттер шамамен 80 миллиард долларды құрады, бұл 1995 жылдың маусымындағы 37 миллиард долларлық ең төмен көрсеткіштен екі еседен астам. Шетелдік бақылаудағы банктердегі депозиттердің үлесі 40%-дан асты, ал 10 ең ірі коммерциялық банктердің алтауы американдық және еуропалық қаржы институттарына тиесілі болды. Дегенмен, Аргентинадағы банктерді пайдалану деңгейі салыстырмалы түрде төмен болды, ал банк делдалдығы ЖІӨ-нің шамамен 30%-ын құрады, бұл Чили, Мексика немесе Бразилия сияқты елдерге қарағанда әлдеқайда төмен көрсеткіш. Бірақ банк жүйесінде өлімге әкелетін кемшілік болды: олар доллармен несие берді, ал депозиттерді аргентиналық песода (номиналды аргендолар) қабылдады. 2001 жылдың басында депозиттер 87 миллиард долларға жетті, бірақ экономика екінші рет құлдырағанда, Аргентинадан капитал ағып шыға бастады және депозиттер қаржы жүйесінің нашар ойыншыларынан, атап айтқанда провинциялық банктер мен ірі жергілікті банктерден алыстады. Бұл жүйедегі барлық банктерге шабуылға, депозиттерді тоқтатуға және валютаның құнын төмендетуге әкелді, оған несиелер мен депозиттердің асимметриялық девальвациясы кірді. Банктер долларлық несиелерін долларлық депозиттерге қолданылатын бағамнан әлдеқайда төмен бағаммен өтеуге мәжбүр болды. Бұл көптеген банктерді техникалық жағынан банкротқа ұшыратты және халықтың қаржы жүйесіне деген сенімін жойды, олар елдің көптеген экономикалық проблемаларына жауапты деп есептелді. 2002 жылдың соңына қарай депозиттер 40 миллиард доллардан төмендеді. 2002 және 2003 жылдары шетелдік банктер елден қашып, өз операцияларын кішкентай жергілікті банктерге бастапқы инвестицияларының бір бөлігіне сатты. Тек бірнеше ірі шетелдік банктер ғана қалуға шешім қабылдады. 2004 жылы үкімет банктерге депозиттер мен несиелердің асимметриялық девальвациясының әсерін «компенсациялық облигациялар» арқылы өтеді. Қазіргі уақытта банктер қайтадан депозиттерді жинап, 2006 жылдың ақпанына дейін олардың көлемі 44 миллиард доллардан асты және несие портфелдерін ұлғайтуда. 2002 жылғы жұмыстан босатулар жұмыс күшін 30%-дан астамға қысқартқандықтан, олардың жұмысы жеңілдеді. Алайда, аргентиналықтар әлі де өте күдікпен қарап, ұзақ мерзімді несие алудан сақтанады, ал Аргентинаның төмен инфляция деңгейін ескере отырып, нақты пайыздық ставкалар жоғары. Банктік қызметке қол жеткізу деңгейі төмен және банктік қызмет құны жоғары болып қалады. Аргентинаның банктік секторында қазіргі уақытта мемлекеттік банктер басым, олардың ішіндегі ең ірісі – Banco de la Nación Argentina. 2005 жылы, 2001 жылғы құлдыраудан кейін бірінші рет, банктік жүйе пайда тапты, деп хабарлайды Ұлттық банктің 2006 жылғы ақпанда жарияланған есебі. Жалпы пайда 1 958 миллион песоны (650 миллион доллардан астам) құрады.

During the 1990s, marked by President Carlos Menem's policies of liberalization, Argentina's financial system saw a significant consolidation and strengthening, in large part through foreign investment. In addition to high reserve and capital adequacy requirements, the Central Bank of Argentina maintained a repurchase agreement with a consortium of international banks to provide a $6,000 million safety net in the event of a liquidity squeeze. Mergers and acquisitions, which decreased the number of Argentine banks from nearly 300 in 1990 to fewer than 100 at the end of 1999, were expected to continue and lead to improvements in management and efficiency. The foreign currency reserves of the Central Bank stood at nearly $25,000 million in December 1999, or over 9 months of imports. However, these reserves were used to back the monetary liabilities of the Central Bank and were not available for conducting monetary policy; by the terms of the Convertibility Law, each Argentine peso in circulation was to be matched by one American dollar in the reserves. Despite the recession (started in 1998 after the international economic shock due to the 1998 Russian financial crisis), bank deposits continued to grow until 2001, although at a much slower rate than in previous years. Total deposits in the banking system stood at nearly $80,000 million by mid 2001 — more than twice that of June 1995, when deposits hit a low of $37,000 million. Foreign controlled banks held over 40% of total deposits, and six of the top 10 commercial banks were in the hands of American and European financial institutions. Still, the level of bank utilization in Argentina remained relatively low, and bank intermediation represented only about 30% of the GDP — a much lower ratio than those of Chile, Mexico, or Brazil, for example. Nevertheless, the banking system suffered a fatal flaw: it lent dollars and took deposits in Argentine pesos (nominally argendollars). By early 2001, deposits had reached $87,000 million, but when the economy took a second dip, capital started flowing out of Argentina, and deposits started to move away from the weaker players of the financial system, namely provincial banks and large local banks. This eventually led to a run on all banks in the system, a freeze in deposits, and a currency devaluation, which included an asymmetric devaluation of loans and deposits. Banks were forced to collect their dollar loans at a conversion rate much lower than the rate applied to its dollar deposits. This made many banks technically bankrupt and destroyed the confidence of the public in the financial system, which was held responsible for many of the economic ills of the country. Deposits fell to less than $40,000 million by the end of 2002. Foreign banks fled the country during 2002 and 2003, selling their operations to smaller local banks at a fraction of their original investments. Only a few large foreign banks decided to stay. In 2004, the government compensated the banks for the impact of the asymmetric devaluation of deposits and loans through a series of "compensation bonds". Currently banks are again gaining deposits, which amounted to more than $44,000 million by February 2006, and have been increasing their lending portfolios. Their operations are leaner, due to the massive layoffs of 2002, that reduced their working force by more than 30%. However, the Argentine population still remains extremely distrustful and wary of taking long term loans, and rates are high in real terms given Argentina's low rates of inflation. Banking penetration remains low and banking costs high. The Argentine banking sector is currently dominated by state owned banks, with the largest being the Banco de la Nación Argentina. In 2005, for the first time since the 2001 collapse, the banking system made a profit, according to a Central Bank report released in February 2006. The total profits amounted to 1,958 million pesos (more than $650 million).