Кіріспе
Осман генерал және губернаторы Омер-паша, сондай-ақ Омер-паша Латас (Öмер Лютфи Паша; 24 қыркүйек 1806 – 18 сәуір 1871) – Осман әскери маршалы және губернаторы. Ол Австрия аумағында серб православие христиан ата-аналарының отбасында дүниеге келген. Алаяқтық айыптарына тап болғаннан кейін, 1823 жылы Османдық Боснияға қашып, ислам дінін қабылдады; одан кейін Осман әскеріне қосылып, тез арада шендік сатыдан өтті. Латас Осман империясының ішінде бірнеше көтерілістерді жаншып, 1853-1856 жылдардағы Қырым соғысында қолбасшы болып қызмет етті, онда Силистрада (1854) орыстарды жеңіп, Бухаресті қайтарып алып, Дунай княздықтарын басып алды. Ол сондай-ақ Олтеньца, Евпатория (1855) шайқастарында айрықша жеңіске жетті және Севастопольді қоршауға (1854–1855) қатысты. Әскербасы ретінде Омер-паша өте жақсы стратегиялық шеберлігімен ерекше көзге түсті.
Omer Pasha, also known as Omer Pasha Latas (Ömer Lütfi Paşa, ; 24 September 1806 – 18 April 1871) was an Ottoman field marshal and governor. Born in Austrian territory to Serbian Orthodox Christian parents, he initially served as an Austrian soldier. When faced with charges of embezzlement, he fled to Ottoman Bosnia in 1823 and converted to Islam; he then joined the Ottoman army, where he quickly rose through the ranks. Latas crushed several rebellions throughout the Ottoman Empire, and served as a commander in the Crimean War of 1853 1856, where he defeated the Russians at Silistra (1854), regaining Bucharest and occupying the Danubian Principalities. He also won notable victories at Oltenița, Eupatoria (1855) and participated in the Siege of Sevastopol (1854–1855). As a commander Omer Pasha was noted especially for his excellent strategic skills.
Ерте өмір
Омер-паша Михайло Латас есімімен дүниеге келді, ол серб және православиелік христиан, сол кезде Австрия империясының Хорват әскери шекарасының бір бөлігі болған Жаңжа-Горада (қазіргі Плашки, Лика аймағы, Хорватия) туған. Оның әкесі Петар Австрия армиясында қызмет еткен және кейін Огулин ауданының вице-губернаторы болып тағайындалған. Оның әйелі православие дінінің қызметкері болған. Михайло ақылды және белсенді бала болды, бірақ денсаулығы нашарлау болды. Ол әскери іске құштарлық танытты, Госпичтегі мектепті бітіргеннен кейін Задардағы әскери училищенің студенті болды және шекарадағы әкесінің Огулин полкіне кадет ретінде қабылданды. Оның әдемі қаріпі болды және кеңсе жұмысына бекітілді. Әкесі жемқорлыққа қатысты біреуді ренжітіп, меншікті пайдаланғаны үшін сотталмаса, ол осы қызметте қалып қояр еді. Михайло 1823 жылы Османдық Боснияға қашып, әскери кассадан 180 флорин ұрлап, ақша жымқыру айыбынан құтылды.
Әскери мансап
Боснияға қашып, бір уақыт бойы қиын жағдайда болғаннан кейін, 1828 жылы Латасқа түрік саудагерінің балаларына тәрбиеші болып жұмыс істеу ұсынылды, бірақ ол христиан дінінен ислам дініне өтіп, сүндеттелуі керек еді. Дінін өзгерткеннен кейін ол Омер Лүтфи деген жаңа есімді алды. Көшеде қалудан құтылу үшін қажетті шарт болған бұл, оның болашағы Осман империясында екендігіне шешім қабылдауына әкелген маңызды мәдени қадам еді. Омер есімді жас жігітке үлкен мүмкіндік туғанда оның отбасы Константинопольге көшіп келді. Ақылды қарым-қатынас арқылы және еуропалық бұрынғы әскери адам ретіндегі ерекшелігін пайдаланып, ол Түркия әскери академиясында лекция оқушы болып тағайындалды. Осылайша ол жаңсақтарды жеңгеннен кейін Осман әскерін қайта ұйымдастырумен айналысқан поляк-осман генералы Войцех Хрзановскийдің жеке хатшысы болып жұмыс істеуге мүмкіндік алды. 1848 жылғы Мажар революциясынан кейін Омар-паша Молдавия мен Валахиядағы Осман әскерлеріне басшылық етті. Ресей және Австрия әскерлерімен қақтығысқа ұшырауы мүмкін қауіпті жағдайды оның тиімді басқаруы, оның дипломатиялық шеберлігіне ие екенін көрсетті. 1850 жылы Босниядағы басшылығында ол бұрынғы көтеріліс кезінде Осман билігін қорғаған, бірақ кейін тәуелсіз билік құруға тырысқан Столацтың Али паша Ризванбеговичін өлімге кесті. Омер-паша Осман империясының орталық билігін нығайту мақсатында мұсылман дінінің тарихи аристократиясын жойды, тонады және өлтірді. Боснияның губернаторы және аймақтағы түрік шенеунігі ретінде ол көршілес Черногорияға шабуыл жасады. Австриялықтар араласып, Портаны Константинопольдегі өкілін қайтаруға мәжбүр етті; бұл ұятты жағдай болды, себебі Түркияның әкімшілік бақылауы Ұлы державалардың ықпалына қарсы әлсіреп бара жатқанын көрсетті. Одан кейін Черногория княздығына (1852) басшылық етті. Оның ең маңызды қызметі Қырым соғысы басталған кезде көрсетілді. 1853 жылы ол Калафатты сәтті қорғады. Омар Румынияның оңтүстігіндегі Ольтеницада күшті қарсылық көрсетті, түрік деректеріне сәйкес, шешімсіз генерал Петр Данненбург басқарған, сандық жағынан басым орыс әскерін жеңді. Ол Бухарестке кірді. Түріктердің талаптары орындалмады, сондықтан 1853 жылдың 27 қазанында Омер-паша әскерін Дунай өзенінен өтізіп, Шығыс дағдарысы деп белгіленген жағдайды жасады. Ұлы державалар қақтығысты тоқтатып, Ресей мен Түркияны келіссөздерге шақырды. Желтоқсанның басында Лондон қаласында кездесу ұйымдастырылды, онда Паша да өкілдердің бірі болды. Бірақ "Синопа қырғыны" деп аталған теңіз шайқасы бейбітшілікке деген үмітті жойды. 1854 жылдың қаңтарында ол лорд Рагланды Варнаны нығайтуға көндіріп, уәдесін орындауға мәжбүр етті, ал француздар Омардың Төменгі Дунайдағы түрік армиясының қанаттарын қорғау стратегиясына күмәнмен қарады. Оның Силистриядағы гарнизонды батыл қорғауы одақтас әскерлердің күшейтілуі үшін өте құнды уақытты сатып алды. Омардың басшылығы ресейліктерге Қара теңіздегі бақылауын жоғалту оларды кері шегінуге мәжбүр ететінін көрсетті. Раглан түріктерді Прут өзенінен шабуыл жасауға итермелеуге тырысқанына қарамастан, Австрияны қорғанысқа қарсы шабуыл жасауға шақыру ниетімен, Вена да, Пашаның күштері де мұндай апатқа ұшырамайды. Оның Константинопольдегі британдықтарды қатаң басқаруы 1855 жылдың қаңтарынан кейін Қырымдағы майданды тұрақтандыруға көмектесті, себебі түрік әскерлерін Қырымға жеткізу үшін көліктер келді. Түрік әскерлері Валахиядан келген кезде генерал-лейтенант Хрулев басқарған 19 000 ресейлік әскер Евпаториядағы гарнизонға шабуыл жасауға шешім қабылдады. 1855 жылдың 17 ақпанындағы шабуыл сәтсіз аяқталды, себебі 800 ресейлік әскер Корольдік флоттың қолдауымен түрік артиллериясының отынан қаза тапты. Кейінірек ол Черногория-Осман соғысы (1861-62) кезінде Черногориядағы Цетиньені басып алды, бұл қиын міндет саналды. Әскери ойлау қабілеті жоғары Омер-паша батыл шешімдер қабылдады және оларды мінсіз орындады. Ол қатаң және қатыгез тәртіп сақшысы ретінде танымал болғанымен, оның әскері оны құрметтеді. Нағыз кәсіби саяхатшы, басқа одақтастар жергілікті жағдайларға бейімделуге тырысқанда, ол осыған дейін көптеген жағдайларды көрген. Содан болар, одақтас әскерлер оның жылқысына отырып, олардың қатарын аралап өткенде оның бет-пішіні суық және қызығушылықсыз болды.