Кіріспе

Британдық психотерапевт (1954 жылы туған)

Адам Филлипс (19 қыркүйек 1954) – британдық психоаналитикалық психотерапевт және эссеші. 2003 жылдан бері ол Зигмунд Фрейдтің жаңа Penguin Modern Classics аудармаларының бас редакторы қызметін атқарады. Сонымен қатар ол «London Review of Books» журналына тұрақты автор. Джоан Акоцелла «The New Yorker» журналында Филлипсті «Британияның ең көрнекті психоаналитикалық жазушысы» деп атады, ал тарихшы Элизабет Рудинеско «Le Monde» журналында осы пікірді қолдады.

Өмір

Филипс 1954 жылы Уэльстің Кардифф қаласында поляк еврейлерінің екінші буынының баласы ретінде дүниеге келді. Ол көптеген тәте, шеше, туыстардан құралған отбасында өсті және ата-анасын "өте саналы еврей, бірақ дінге сенбейтін" деп сипаттайды. Бала кезінде оның алғашқы қызығушылығы тропикалық құстарды зерттеу болды, ал жасөспірім шағында ғана әдебиетке қызығушылық танытты. Ол Клифтон колледжінде білім алды. Кейін Оксфордтың Сент-Джонс колледжінде ағылшын тілін оқыды. Оның ең басты әсері – әдебиет. Карл Юнгтің өмірбаянын оқығаннан кейін психоаналитик болуға шақырды. Ол Оксфордты бітіргеннен кейін көп ұзамай оқуын бастады, Мәсуд Ханмен төрт жылдық талдаудан өтті және 27 жасында тәжірибелік жұмыс істеуге құқық алды. Ол балалардың психологиялық денсаулығына ерекше қызығушылық танытып, бала психотерапевті ретінде жұмыс істей бастады: "бала психотерапиясының бір қызығы – ол, белгілі бір деңгейде, психоанализді психоанализбен айналыспайтын аудиторияға жеткізу болып табылады". 1990 жылдан 1997 жылға дейін ол Лондонның Чаринг Кросс ауруханасында бас бала психотерапевті қызметін атқарды. Қазір ол уақытын жазу және Нотинг-Хиллдегі жеке практикасы арасында бөліп отыр. Бірнеше жыл бойы ол ғалым Жаклин Роузбен қарым-қатынаста болды. Оның жұмысын Джон Банвилл "тілдің ең көрнекті стилистерінің бірі, біздің заманымыздың Эмерсоны" деп бағалаған. Жаңа Фрейд басылымына оның көзқарасы психоанализ туралы жеке ойларымен үйлеседі, ол оны риторикалық көндірудің бір түрі деп санайды. Ол әртүрлі тақырыптарда эсселер жариялады, соның ішінде Чарльз Лэмб, Уолтер Савидж Лэндор және Уильям Эмпсон сияқты әдеби тұлғалардың еңбектері, сондай-ақ философия мен психоанализ туралы жазды; ол сонымен қатар Фонтана қазіргі заманғы шеберлер сериясында Винникотт туралы жазған. The Baffler журналы үшін жазған эссесінде Сэм Адлер Белл Филипс стилін "бірқалыпты қысқа, ишаратты және құпиялы, қарама-қайшылықтар мен сөз ойындарымен айналысатын" деп сипаттады, ал оның жұмысын "бізді тұтқындап, ойлауға немесе тілеуге мүмкіндік бермейтін нормалар, ережелер, үлгілер мен күтулерді бұзуға талпыну" деп бағалады. Адлер Белл Филипс жазуының оның психоаналитикалық идеалдарын, әсіресе еркін қауымдастықтың қасиеттеріне деген қызығушылығын көрсететінін атап өтеді: яғни "уақытшалық, қызығушылық, көптеген мүмкіндіктер, импровизация және ойын". Филипс психоанализді ғылым ретінде немесе тіпті академиялық зерттеу саласы ретінде қорғауға жасалған кез келген әрекетке қарсы, ол жай ғана, оның айтуынша, "біздің сенімімізді сақтау үшін қалай тамақтануға болатынымыз туралы әңгімелер жиынтығы, біздің құштарлықтарымыз" – "өмірге деген құштарлығымызды сақтайтын әңгімелер". Оның ықпалына Д. В. Винникотт, Ролан Барт, Стэнли Кавелл және В. Х. Ауден жатады.

Бағалау

Филипс "модернист психологиясының әдістері мен қате жұмыс істеуінің, мүмкін, ең жақсы теоретигі" деп сипатталған. Оның интеллектуалдық мүмкіндіктері үшін Филлипс "философиядан, әдебиеттен, саясаттан және тағы басқалардан мол пайдаланады. Бірақ, бұл Филлипске кең ауқымды болуға мүмкіндік бергенімен, оны ерекше, өзгертуге бейім тұлғаға айналдырады", ал басқалары "оның жұмысына күдікпен қарайды", сондықтан оны "ойнақы, жасырын және ойша шарлатан" деп атайды. Шындығында, "Филипстің сыншылары үшін ол шарлатан ғана, оның айналасында алаңдатарлық жеке тұлғаға табынушылық қалыптасуда". Өзінің психоанализге қатысты тұрақты күмәніне сәйкес, "ол керісінше болуы керек, сектаға қарсы құрал" деп санайды.

Психоанализ туралы

Филипс психоанализдің кез келген саласын "иеленуден" немесе тіпті психоанализдің өзінің құндылығын қорғаудан үнемі бас тартады. "Мен үшін", - дейді ол, - "психоанализ – сіздің денсаулығыңыз нашарлағанда жасай алатын көптеген нәрселердің бірі ғана. Сіз қайғыңызбен күресу үшін көптеген амалдар қолдануға болады. Мен психоанализдің сіз жасай алатын ең жақсы нәрсе екеніне сенбеймін, тіпті оны жоғары бағаласам да." Ол сондай-ақ "психоанализ ең нашар жағдайда, ең дұрысын білу деген желеумен адамды әлсіретеді, белгілі бір үлгіге енуге мәжбүрлейді. Өздігінен дамуға тиіс байланыстарды күштеп орнатуы мүмкін." Ол соңында "Психоанализ науқасқа не қалағанын білуге көмектеспейді, тек оны анықтау тәуекеліне баруға мүмкіндік береді" деп мәлімдейді. Психоанализ және ғылым туралы айта келіп: "Менің ойымша, психоанализшілер ғылыми үлгіге осылай ынталы түрде енбеуі керек еді. Мен психоанализді ғылым деп есеппеймін және оның ғылым болуға ұмтылуы да қажет емес."