Кіріспе

Қайтыс болған оқиғаларды тергеу – Шотландияда болған кейбір өлім-жайлардың мән-жайларын тергеп, анықтайтын шотландтық сот процесі. 2009 жылға дейін бұл процедура басқа юрисдикцияларда болған өлім-жайларға қолданылмады, бірақ 2009 жылғы Коронерлер мен Әділет заңы (Coroners and Justice Act 2009) 1976 жылғы Қайтыс болған оқиғалар мен кенеттен өлімдерді тергеу (Шотландия) заңын Бас коронердің немесе Мемлекеттік хатшының қалауы бойынша әскери қызметшілерге қатысты қолдануға мүмкіндік берді. Англия мен Уэльстегі балама процедура – тергеу. Шотландия үкіметінің сұрауымен Уайткерктің Лорд Каллен қайтыс болған оқиғаларды тергеуді кең ауқымды қарастырды, нәтижесінде 2016 жылғы Қайтыс болған оқиғалар мен кенеттен өлімдерді тергеу және т.б. (Шотландия) заңы қабылданды. Бұл заң кейбір өлім-жайлар бойынша міндетті, ал қалғандары бойынша дискрециялық негізде тергеу жүргізуді көздейді. Бұрын, қайтыс болған оқиғаларды тергеу Шотландияда ғана жүргізілсе, Англия мен Уэльсте сот дәрігері денесі оның ауданында жатқан өлімді тергеумен айналысады, өлім қай жерде болғанына қарамастан. Бұл шетелде қаза тапқан әскери қызметшілердің отбасыларына қиындықтар туғызды, себебі олардың денелері Қорғаныс министрлігінің талабы бойынша Англияға қайтарылды, соның салдарынан жерлеу рәсімі кейінге шегерілді. 2008 жылы Лорд Каллен Уайткерк Шотландия үкіметі үшін тергеу процесін қарады, содан кейін 2014 жылы шотланд үкіметі ұсыныстар бойынша кеңесу өткізді. 2016 жылғы Қайтыс болған оқиғалар мен кенеттен өлімдерді тергеу және т.б. (Шотландия) заңы 2017 жылдың маусым айында күшіне енген кезде 1976 жылғы заңды алмастырды.

Өлім куәліктері

Шотландияда адам жерленуі немесе кремациялануы мүмкін емес, егер дәрігер өлім куәлігін (және 14-форма деп аталатын өлімді тіркеу туралы куәлік) бермесе, сондай-ақ дәрігерлер кейбір кенеттен, күмәнді, жазатайым немесе түсіндірілемейтін өлім жағдайларын прокурорға хабарлауға міндетті, ал бұл хабарлама Корольдік кеңсесі мен Прокурорлық қызмет бөлігі болып табылатын Шотландияның өлімді тергеу бөліміне жіберіледі. Прокурор полиция тергеуін талап етуі мүмкін, ал заңмен белгіленген жағдайларда прокурор қоғамдық мүддеде дәлелдер ұсынады, және басқа тараптар да өкілдік құқығына ие. Тараптар адвокат (консультант) немесе солиситор арқылы өкілдік етуді таңдауы мүмкін, немесе өздері қатыса алады. Өлімге әкеп соққан жазатайым оқиға бойынша тергеу өлім болған округте міндетті түрде өткізілмейді, және Лорд Адвокат анықтаған округте жүргізіледі. Алайда, Лорд Адвокат шешім қабылдамас бұрын Шотландияның соттар мен трибуналдар қызметімен кеңесуі тиіс. Шериф басқа округке тергеуді ауыстыру туралы бұйрық шығара алады, бірақ бұл тиісті шерифтің басшысының келісімімен жүзеге асырылады.