Кіріспе

Канадалық саясаткер Езра Батлер Эдди (22 тамыз 1827 - 10 ақпан 1906) – канадалық кәсіпкер және саяси тұлға. Вермонт штатында дүниеге келген Эдди Канадаға көшіп, E. B. Eddy компаниясын құрды, ол қамыттар мен ағаш өнімдерін шығарды, сосын целлюлоза және қағаз өндірісіне кеңейіп, ірі өндірушіге айналды. Кейін Эдди саясатқа қатысып, Халл қаласының мэрі және Квебек заң шығарушы органының мүшесі болды.

Ерте өмір

Езра Батлер Эдди 1827 жылғы 22 тамызда Вермонт штатының Бристоль қаласының жанында, Сэмюэл Эдди мен Клариса Истманның ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі шотланд тегінен шыққан. Діни көзқарастарына келсек, ол баптист болып тәрбиеленді. Ол он жасқа дейін фермада өсті, соның ішінде аудандық мектепке де қатысты. Содан кейін әкесі фермадан Бристоль ауылына көшіп, қонақ үй ісін бастады, ал жас Эдди оның көмекшісі болды. Осы уақытта ол тағы да төрт қыс бойы мектепке бару мүмкіндігіне ие болды. Осы өмір салты оған ұнамады, сонымен қатар жалпы бизнесқа деген құштарлығы болғандықтан, он бес жасында Езра үйден шығып Нью-Йорк қаласына кетті. Онда ол аптасына үш долларлық саудагерлік жұмысқа орналасты, және осы ақшаға өзінің тағамын табуға мәжбүр болды. Бірақ үш айдан кейін ол жоғарылатылып, аптасына он доллар жалақы алды, жақын арада фирманың қаржылық ісіне жауапкершілік тапсырылды. Бір жыл өткен соң, қала өмірі оған ұнамай, Вермонтқа қайтып келді және өзінің бизнесін бастады – май, ірімшік сияқты өнімдерді сатып алып, Бостон және Нью-Йорк нарықтарына жеткізді.

Өңдеу

Эдди алғаш рет 1851 жылы Вермонт штатының Берлингтон қаласында қолмен ағаш шұғыналарын жасауды бастады. 1854 жылы ол бизнесін Халл қаласына (Канаданың шығысы), (қазіргі Гатино, Квебек) көшірді, онда жиырма төрт жасында жақын жердегі аралыштардан қалған ағаштарды пайдаланып шұғына жасауды бастады. Бірінші әйелінің көмегімен Эдди Халлдағы үйінде қолмен шұғына өндірді. Оның бизнесі тез өсіп, әлемдегі ең ірі шұғына фабрикаларының біріне айналды. 1856 жылы ол бизнесіне құмыра, шайнек, жуатын тақта, кір жуатын қысқыштар және т.б. сияқты ағаш бұйымдар жасауды қосты. 1858 жылы ол ағаш өңдеуді шағын көлемде бастады, бірақ барлық салалар 1868 жылға дейін жыл сайын өсіп, бизнес жылдық кірісі бір миллион долларға жетті, ал қазіргі уақытта жылдық өндіріс 1,5 миллион доллардан асып түседі. 1882 жылы оның барлық ғимараты өртеніп, сақтандыру төлемдерін есептемегенде 250 000 долларлық зиян келді. Кәсіпкерлік танымы мен батылдығымен, он екі айдың ішінде жаңа ғимараттар салынды және ол бұрынғы жылдардағыдай көптеген тауарларды өндіре алды. 1886 жылы ол «E. B. Эдди» компаниясын қайта ұйымдастырып құрды. Ол фабрика салып, ағаш өңдеу құқығын алды және өз ағаш кесу зауытын салды. Сонымен қатар, ол қағаз және целлюлоза өндірісіне де кеңейді.

Мэр

Он үш жыл бойы ол әр түрлі уақытта Халл қаласының мэрі қызметін атқарды. Ол 1871-1875 жылдар аралығында Квебек заң шығарушы жиналысында Оттава сайлау округін өкілдік етті. Ол 1878-1888 жылдары Халл қалалық кеңесінің мүшесі болды және 1881-1885 жылдары, 1887-1888 жылдары және 1891-1892 жылдары мэрлік қызметін атқарды. Ол 1875 жылы Халл қаласын құру туралы заң жобасын енгізді. Зауыттарын басқарумен қатар, ол Канада Орталық теміржол компаниясының басқарушысы болды.

1900 жылғы өрт

1900 жылы 26 сәуірде болған үлкен өрттен кейін Эдди өрттен шамамен 3 миллион долларлық шығынға ұшырағанына қарамастан, бір жылдың ішінде қызметін қайта жандандыра алды. Фабрикалары мен үйі бірнеше рет өртеніп, қираса да, Эдди табандылық танытты. Ол өткір және епті өнеркәсіпші болды, оның осы өнеркәсіптік капитализмнің кеңею дәуіріндегі табысының бір бөлігі саясатқа қатысуымен байланысты болды.

Жеке өмір

Ол Халл қаласында ғана емес, бүкіл Канада бойынша зор құрметке ие болды. Ол Квебек Ұлы Ложасының атынан Эдди Ложасын, А. Ф. & А. М. құрды, сондай-ақ ол Темплиерлер орденінің мүшесі болды. Ол екі рет үйленді, алғаш рет 1884 жылдың 29 желтоқсанында Вермонт штатының Бристоль қаласында Заида Диана Арнольдқа үйленді. Олардың үш баласы болды – екі ұл және бір қыз. Ұлдары Ролин мен Сэмюэл нәресте шағында қайтыс болды, бірақ қызы Элла Кларисса одан кейін тірі қалды. Заида 1893 жылы қайтыс болды. Ол екінші әйелі Дженни Граль Ширрефке 1894 жылдың 27 маусымында Галифакста үйленді. Ол қайтыс болғаннан кейін, ол оның басты мұрагері атанды.

Өлім

Ол 1906 жылдың 10 ақпанында Квебек штатының Халл қаласындағы Стендиш-холл үйінде қайтыс болды, ал денесі Вермонт штатының Бристоль қаласына апалып, Бристоль қауымының зиратына жерленді. Эддидің компаниясы жүз жылдан астам уақыт бойы аймақтағы маңызды жұмыс берушілердің бірі болды. Қағаз және целлюлоза бизнесі қазір Domtar бөлімшесі болып табылады, ал Эдди Match Company қазір Техас штатының Юлес қаласындағы Atlas Matches компаниясының тауарлық белгісі. 1976 жылы Квебек штатының Халл қаласында Езра Батлер Эддиге арналған ескерткіш тақта ашылды.