Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық футурист (1916–2017)
футурист
American futurist (1916–2017)
the futurist
Жак Фреско (13 наурыз 1916 – 18 мамыр 2017) – американдық футурист және өзін-өзі әлеуметтік инженер деп сипаттаған адам. Өзі білгендігімен, ол өнеркәсіптік дизайн саласындағы түрлі қызметтерде жұмыс істеді. Фреско тұрақты қалалар, энергияны үнемдеу, табиғи ресурстарды басқару, кибернетикалық технологиялар, автоматтандыру және ғылымның қоғамдағы рөлі туралы ойларын жазды және лекция оқыды. Ол «Венера жобасының» директоры болды және «ресурстық экономика» деп атаған әлеуметтік-экономикалық жүйенің жаһандық деңгейде енгізілуін қолдады.
Jacque Fresco (March 13, 1916 – May 18, 2017) was an American futurist and self described social engineer. Self taught, he worked in a variety of positions related to industrial design. Fresco wrote and lectured his views on sustainable cities, energy efficiency, natural resource management, cybernetic technology, automation, and the role of science in society. He directed the Venus Project and advocated global implementation of a socioeconomic system which he referred to as a "resource based economy".
Ерте өмір
Жак Фреско 1916 жылы 13 наурызда дүниеге келді және Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы Бенсонхерстегі отбасылық үйде еврей Сефарди отбасында өсті. Фресконың әкесі Константинополде (қазіргі Стамбул, Түркия) туған ауыл шаруашылығы маманы, ал анасы Лена Иерусалимнен көшіп келген. Кейіннен ол технократияға көңіл аударды. Фреско "Карл Маркс қателескен!" деп дауыстап айтқан үшін "денеге шығарылғанға" дейін Жас коммунистер лигасына қатысты. Бұл туралы Лига президентімен кездесу барысында әңгімелескеннен кейін айтылды. Ол 14 жасында үйден кетіп, "Жолдың жабайы жігіттері" деп аталатын пойыздарға "ұшып" жүреді. Ол ұшақтардың ұшу қанаты мен диск тәрізді ұшақтардың дизайнын ұсынды. Кейбір жобалары сол кезде практикалық емес деп саналды және Фресконың дизайн идеялары қабылданбады. Фреско дизайн келіспеушіліктері салдарынан Дугластан кетті. Ол Огайо штатының Дейтон қаласындағы Райт-Филд жобалау зертханасында Армияның Әуе күштері үшін техникалық жобалау міндеттерін атқарды. Ол жасаған бір жоба "радикалды өзгермелі камерлі қанатты" болды, ол ұшқыштың ұшу кезінде қанаттардың қалыңдығы мен көтерілуін реттеуге мүмкіндік беріп, ұшуды басқаруды оңтайландыруға тырысты. Фреско әскери өмірге бейімделмеді және қызметтен босатылды. Бұл кезеңде Фреско өзінің зерттеулерін қаржыландыру үшін күресті және қаржылық қиындықтарға тап болды. 1955 жылы Фреско Калифорниядан шығып, оның зертханасы Алтын мемлекет автожолын салу үшін алынып тасталды. Фреско ақ нәсілділер ұйымына адамдардың өзгеруін тексеру үшін кіргенін сипаттады. Ол жергілікті Ку-Клукс-Кланға және ақ азаматтар кеңесіне қатысып, нәсілдік кемсітушілікке қатысты көзқарастарын өзгертуге тырысқанын айтады. Маямиде Фреско дөңгелек қаланың жобаларын ұсынды. Фреско Alcoa және Major Realty Corporation сияқты әртүрлі компанияларда өнеркәсіптік дизайнер болып жұмыс істеді. Фреско "Сандвич үйі" деп аталатын жобада жұмыс істеді. 1955 жылдан 1969 жылға дейін Фреско өзінің әлеуметтік идеяларын "Америка жобасы" деп атады.
Jacque Fresco was born on March 13, 1916, and grew up in a Sephardi Jewish household, at the family's home in Bensonhurst, in the Brooklyn borough of New York City. Fresco's father was an agriculturist born in Constantinople (now Istanbul, Turkey), while his mother Lena was an emigrant from Jerusalem. He later turned his attention to technocracy. Fresco attended the Young Communist League before being "physically ejected" for loudly stating that "Karl Marx was wrong!" after a discussion with the league president during a meeting. He left home at the age of 14, hitchhiking and "jumping" trains as one of the so called "Wild Boys of the Road". He presented designs including a flying wing and a disk shaped aircraft. Some of his designs were considered impractical at the time and Fresco's design ideas were not adopted. Fresco resigned from Douglas because of design disagreements. He was assigned technical design duties for the Army Air Forces at Wright Field design laboratories in Dayton, Ohio. One design he produced was a "radical variable camber wing" with which he attempted to optimize flight control by allowing the pilot to adjust the thickness and lift of the wings during flight. Fresco did not adjust to military life and was discharged. Here he also gave lectures, and taught technical design, During this period, Fresco struggled to get his research funded and faced setbacks and financial difficulties. In 1955, Fresco left California after his laboratory was removed to build the Golden State Freeway. Fresco described white supremacist organizations he joined to test the feasibility of changing people. He tells of joining a local Ku Klux Klan and White Citizens Council in an attempt to change their views about racial discrimination. In Miami Fresco presented designs of a circular city. Fresco made his living working as an industrial designer for various companies such as Alcoa and the Major Realty Corporation. Fresco collaborated on a project known as the Sandwich House. From 1955 to 1969 Fresco named his social ideas "Project Americana".
Болашаққа бағдар
"Келешекті күту" 1969 жылы жарық көрді. Авторы Кен Кейс-младший, ал Жак Фреско кітапты бірлесіп жазды. "Келешекті күту" болашаққа қатысты болжамды зерделеу. Авторлар мұқтаждықтың жойылған, жұмыс пен жеке меншіктің болмаған, тек жеке қанағаттанудың маңызды болатын идеалды "кибернетикалық қоғамды" суреттейді.
Looking Forward was published in 1969. Author Ken Keyes Jr., and Jacque Fresco coauthored the book. Looking Forward is a speculative look at the future. The authors picture an ideal 'cybernetic society in which want has been banished and work and personal possessions no longer exist; individual gratification is the total concern'.
Sociocyberneering, Inc. компаниясының өкілдері
Фреско 250 мүшесі бар деп мәлімдеген "Социокибернеринг" атты мүшелік ұйымын құрды, бұл туралы Фрескомен сұхбатта айтылды. Ол Майами Бич және Корал Гейблсте лекциялар оқыды. Фреско университеттерде дәріс оқып, радио мен телеарналарда сұхбат беру арқылы ұйымын насихаттады. Ларри Кинг шоуында Фреско "Доктор" деп таныстырылғанымен, мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ. Фреско орта мектепті бітірмеген. Фресконың "социокибернеринг" мүшелік тобы таратылды және Флорида штатының Венера ауылдық аймағында жер сатып алынды. Ол сонда үйі мен зерттеу орталығын құрды.
Fresco formed "Sociocyberneering", a membership organization claiming 250 members, according to an interview with Fresco. He hosted lectures in Miami Beach and Coral Gables. Fresco promoted his organization by lecturing at universities and appearing on radio and television. Although Fresco is presented as a 'Doctor' on the Larry King show there is no evidence of that being the case. Fresco did not complete high school. Fresco's "sociocyberneering" as a membership group was discontinued and land was purchased at another location in rural Venus, Florida. He established his home and research center there.
Венера жобасы және кейінгі мансабы
Фреско өзінің серіктесі Роксан Медоумен бірге 1985 жылы «Венера жобасын» құрды және 1990-шы жылдары жеке өнертабыстар, өнеркәсіптік инженерия, дәстүрлі сәулеттік модельдеу және өнертабыс консультациялары арқылы оны қолдады. 2008 жылы Питер Джозеф Фресконы «Zeitgeist Addendum» фильмінде көрсетті, онда оның болашаққа қатысты идеялары мүмкін болатын балама ретінде ұсынылды. «Zeitgeist қозғалысының» негізін қалаушы Питер Джозеф Фресконың көзқарасын қолдады. 2012 жылдың сәуір айында екі топ мақсаттары мен міндеттері бойынша келіспеушіліктерге байланысты байланысты үзді. 2010 жыл бойы Фреско Медоумен бірге «Венера жобасына» қызығушылықты арттыру мақсатымен әлемдік тур жасады. 2012 жылдың маусым айында Мая Борг Эдинбург халықаралық кинофестивалінде Фреско мен Роксан Медоудың жұмысын көрсеткен «Болашақ – менің махаббатым» фильмін көрсетті.
Fresco, with his partner Roxanne Meadows, founded The Venus Project in 1985 and supported it in the 1990s through freelance inventing, industrial engineering, conventional architectural modeling, and invention consultations. In 2008, Peter Joseph featured Fresco in the film Zeitgeist Addendum where his ideas of the future were given as possible alternatives. Peter Joseph, founder of the Zeitgeist Movement began advocating Fresco's approach. In April 2012, the two groups disassociated due to disagreements regarding goals and objectives. Throughout 2010, Fresco traveled with Meadows worldwide to promote interest in the Venus Project. In June 2012, Maja Borg screened her film, Future My Love, at the Edinburgh International Film Festival featuring the work of Fresco and Roxanne Meadows.
Жеке өмір және отбасы
Фреско Таяу Шығыстан келген иммигранттар Исаак пен Лена Фресконың отбасында дүниеге келді. 1905 жылы Стамбулдан Нью-Йоркке көшіп келіп, бау-бақшашы болып жұмыс істеді. Ол Иерусалимде де өмір сүрді және 1904 жыл шамасында Нью-Йоркке көшті. Екінші әйелі Патриция 1953 жылы Ричард есімді ұл, ал 1956 жылы Бэмби есімді қызды дүниеге келтірді. Ричард әскерде қызмет етіп, 1976 жылы қайтыс болды. Бэмби 2010 жылы қатерлі ісіктен көз жұмды. Фреско 2017 жылдың 18 мамырында Флорида штатының Себринг қаласындағы үйінде Паркинсон ауруының асқынуынан 101 жасында ұйқыда қайтыс болды. Роксан Медоуз 1976 жылдан бастап Фрескоға көмектесті. Фресконың өмірлік серігі және әкімшілік әріптесі ретінде ол «Венера жобасының» басқаруын жүзеге асырады.
Fresco was born to immigrants from the Middle East, Isaac and Lena Fresco. and around 1905 immigrated from Istanbul to New York where he worked as a horticulturist. in Jerusalem and also migrated to New York around 1904. His second wife, Patricia, gave birth to a son, Richard, in 1953 and a daughter, Bambi, in 1956. Richard was an army private and died in 1976. Bambi died of cancer in 2010. Fresco died on May 18, 2017, in his sleep at his home in Sebring, Florida, from complications of Parkinson's disease at the age of 101. Roxanne Meadows assisted Fresco from 1976. As Fresco's domestic partner and administrative colleague, she oversees much of the management of the Venus Project.
Саналы бағалау
Бұл "кәсіби өзара әрекеттесудің жетіспеушілігі", – 2006 жылы "Дизайн бойынша болашақ" атты толық метражды фильмді аяқтаған, Жаки Фресконың толық портретін жасаған Уильям Газецки Фрескоға ең көп зиян тигізгені осы дейді. "Жактың әлеміндегі басты кемшілік – оны жұмысқа қоймауы", – дейді Газецки, "Мысалы, адамдар: "Маған оның салған ғимараттарын көрсетіңіз. Венерадағы күмбездерді емес, кеңсе ғимаратын, өндіріс орнын, дөңгелек қаланы көрсетіңіз" дейді. Ол 30 жыл бұрын осымен айналысуы керек еді. Ол өз жұмысын нақты өмірде қолдануы керек еді, бірақ ол өзгелермен бірлесе жұмыс істемейді, менің ойымша, содан да ол үлкен қоғамдық жетістіктерге жете алмады". Журналист оның көптеген идеяларын іске асыруда неге қиындық туып жатқанын сұрағанда, Фреско: "Мен ешкімге жете алмаймын", – деп жауап берді.
It's a "lack of professional engagement", William Gazecki who in 2006 completed Future by Design, a feature length profile of Jacque Fresco says, that hurt Fresco the most. "The real missing link in Jacque's world is having put Jacque to work," Gazecki says, "[It's] exemplified when people say: 'Well, show me some buildings he's built. And I don't mean the domes out in Venus. I mean, let's see an office building, let's see a manufacturing plant, let's see a circular city.' And that's where he should have been 30 years ago. He should have been applying his work, in the real world [but] he's not a collaborator, and I think that's why he's never had great public achievements." When asked by a reporter why he had such difficulty actualizing his many ideas, Fresco responded, "Because I can't get to anybody."
Фрескаға қатысты пікірлер
Фресконың қазіргі заманғы экономикаға сынды көзқарасы «Society and Business Review» журналында Торстейн Вебленнің «адам дамуының жыртқыш фазасы» тұжырымымен салыстырылды. Гренборг Фреско идеологиясының басқа да аспектілерін «tabula rasa» тәсілі деп сипаттады. Синергетикалық теоретик Артур Коултер Фресконың қала жоспарларын революциялық емес, «органикалық» және «эволюциялық» деп атады. Коултер мұндай қалаларды Уолтер Б. Кэннонның қоғам үшін гомеостазға қол жеткізу идеясына жауап ретінде қарастырады. Ресурстық экономикада Мерфи ресурстардың қолжетімділігі мен қажеттілігін есептеуге болмайды дейді, себебі баға механизмі қолданылмайды. Осы мәселеге тоқталып, «Quarterly Journal of Austrian Economics» журналындағы тағы бір мақала «орталық жоспарлаудың» есептеу проблемасына қатысты сын-ескертпелер Фресконың идеяларына да қатысты екенін айтады.
Fresco's critical view of modern economics has been compared to Thorstein Veblen's concept of "the predatory phase in human development", according to an article in the journal Society and Business Review. Grønborg has labeled other facets of Fresco's ideology a "tabula rasa approach". Synergetics theorist Arthur Coulter called Fresco's city designs "organic" and "evolutionary", rather than revolutionary. Coulter posits such cities as the answer to Walter B. Cannon's idea of achieving homeostasis for society. In a resource based economy, Murphy believes there would be no ability to calculate the availability and desirability of resources because the price mechanism is not utilized. Addressing this aspect, another article in the Quarterly Journal of Austrian Economics states criticism of "central plannings" computation problem applies to the ideas of Fresco.
Утопизм мәселесі
Венера жобасы өз сайтында утопиялық емес екенін мәлімдейді. Копенгагендегі Болашақ зерттеулер институтындағы Николина Олсен Рулл: "Көптеген адамдар үшін бұл жобаның ұсынысы қол жеткізе алмайтын утопия сияқты естіледі, бірақ оны жақыннан қарастырғанда, таң қалдыратын көптеген ғылыми негізделген аргументтер мүмкіндіктердің жаңа әлемін ашады" деп жазады. Сондай-ақ Копенгагендік Болашақ зерттеулер институтының қызметкері Мортен Гронборг Венера жобасы "болашақ қоғамның осы көрегендік идеясы утопиямен көптеген ортақ белгілерге ие. Утопия сөзі қос мағыналы, себебі грек тілінде ол жақсы жерді (эутопия) және болмайтын жерді (утопия) білдіреді. Фреско өмірін сипаттау мен күресуге арнаған нәрсе – осы жақсы жер".
The Venus Project states on its website that it is not utopian. Writing for the Copenhagen Institute for Futures Studies, Nikolina Olsen Rule supports this idea, writing: "For most people, the promise of the project sounds like an unattainable utopia, but if you examine it more closely, there are surprisingly many scientifically founded arguments that open up an entire new world of possibilities." Morten Grønborg, also of Copenhagen Institute for Futures Studies, comments that the Venus Project is "this visionary idea of a future society has many characteristics in common with the utopia. the word utopia carries a double meaning, since in Greek it can mean both the good place (eutopia) and the nonexisting place (outopia). A good place is precisely what Fresco has devoted his life to describing and fighting for."
Фрескаға қатысты пікірлер
Ханс Ульрих Обрист "Фресконың болашағы, әрине, көне деп көрінуі мүмкін және оның жазбалары тәртіп пен ұқсастыққа құрылған фашистік сипаттамалары үшін сынға ұшырады, бірақ оның еңбектері халық санасында қалыптасып, оның экологиялық тұжырымдамалары қазіргі прогрессивті архитекторлардың, қала құрылысшылардың және дизайнерлердің жаңа буынына әсер етуде" деп жазды. Фресконың жұмысы ғылыми фантастиканы жақсы көретін және оны сынаушы Форрест Дж. Акерманның назарын аударды. Физик Пол Г. Хьюитт Фреско туралы айта келіп, оның өзін физика ғылымын оқуға шабыттандырғанын жазды.
Hans Ulrich Obrist wrote that "Fresco's future may, of course, seem outmoded and his writings have been subject to critique for their fascistic undertones of order and similitude, but his contributions are etched in the popular psyche and his eco friendly concepts continue to influence our present generation of progressive architects, city planners and designers." Fresco's work gained the attention of science fiction enthusiast and critic Forrest J Ackerman. Commenting on Fresco, physicist Paul G. Hewitt wrote that Fresco inspired him toward a career in physical science.
Марапаттар
2016 жылдың шілдесінде Жак Фреско қала құрылысы/қоғамдық даму саласындағы Novus Summit сыйлығымен марапатталды. Novus Summit БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік істер департаменті (UN DESA) тарапынан қолдалады.
In July 2016, Jacque Fresco received a Novus Summit award for City Design/Community. Novus Summit is supported by the United Nations Department of Economic and Social Affairs (UN DESA).