Кіріспе

Кенелер түрі

Зебра кенесі (Salticus scenicus) – Солтүстік жарты шардың көп тараған секіретін кенесі. Олардың жалпы аты олардың жарқын қара және ақ түспен боялуына байланысты, ал ғылыми аты Salticus латын тілінен «секіру», ал грек тілінен scenicus – «театралды» немесе «әсемдік орны» деген мағынаны білдіреді, бұл түрдің жарқын, зебра сияқты түсіне сілтеме жасайды.

Сипаттама

Зебратқы жәндіктердің аналықтары 5–9 мм, ал аталықтары 5–6 мм ұзындықты құрайды. Аталық зебратқы жәндіктерінің келішектері аналықтарға қарағанда айқын үлкен. Salticidae тұқымдағы жәндіктердің алдыңғы ортаңғы көздері ерекше үлкен, бірақ алдыңғы және артқы бүйірлік көздері өте кішкентай артқы ортаңғы көздермен салыстырғанда ірі болады. Барлығы сегіз көзі бар, мұндағы өте үлкен алдыңғы ортаңғы көздер оның тамаша бинокулярлық көруіне жауапты. Бұл кішкентай жәндіктер қара түсті, ал ақ түктің жолақтары олардың денесінде орналасқан. Олар Холарктика аймағында таралған. Бұл түр табиғатта ашық кеңістіктермен байланысты, мысалы, жартастар, қиыршық тасты жағажайлар және кейде ағаштардың діңдері. Ашық, тік беткейлерді ұнататындықтан, олар көбінесе адамдарға жақын жерлерде, қалалық ортада, мысалы, бақша қоршауларында және ғимараттардың қабырғаларында кездеседі. Сондай-ақ, бұл жәндіктер үйлерге де кіріп, терезелердің бұрыштарында мекендейтіні белгілі.

Диета

Зебра жәндіктері көбінесе кішкентай жәндіктер мен басқа буынтұқымдыларды аулайды. Олар өздерінен екі есе ұзын масаларды жегендері байқалған. Сонымен қатар, олардың кейбір кішкентай көбелектер сияқты, жәндіктерден 3 есе ұзын жәндіктерді де жейтіні анықталған. Басқа секіріп жүретін жәндіктер сияқты, бұл жәндіктер де үлкен алдыңғы көздерін пайдаланып, құрбандарын іздеп, оларды аңдып жүреді. Олар құрбандарына жеткілікті жақын келгенше баяу қозғалып, содан кейін оларға секіріп шабуылдайды, ал олардың аң аулау әрекеті мысықтарға ұқсас деп сипатталады. Өте зейінді көру қабілеттерінің арқасында, олар секіру үшін қажетті қашықтықты дәл бағалай алады.

Аң аулау

Олар жақтық көздерімен анықтаған олжаға қарай, олжаның көру бұрышы 5,5°-тан асқан кезде бағыт алады. Жемқордың жылдамдығы реактивті қашықтықты анықтауға қатысы жоқ, бірақ тек қозғалатын нысандар ғана бағдарға түрткіс береді. Бағдардан кейін аң аулау ықтималдығы олжаның мөлшері мен жылдамдығына байланысты. Зебра өрмекшісінің аң аулау жылдамдығы, ол (қозғалмайтын) олжасына жақындаған сайын біртіндеп төмендейді. Секіру алдында олар жібек жіпті секіріп тұрған бетке жабыстырады, егер нысананы жіберіп алса, жіпке көтеріліп қайтадан тырыса алады. Дегенмен, қауіпсіз түрде биіктіктен түсу үшін жібек жіп арқылы "төмен түсуге" (абселинг) болады, мысалы, төбеден "төмен түскені" жайлы деректер бар. Олар құмырсқа сияқты дәмсіз жәндіктерге назар бермейді. Өрмекші аяғының "ілмек буынында" кеңейтуші бұлшық еттер жоқ; аяқтардағы буынның кеңеюі гемоцельдік қан қысымымен реттеледі. Бұл кеңеюдің гидравликалық күштерге байланысты екенін көрсететін ең маңызды дәлел – секіру кезінде аяқ тіректерінің тік тұруы, бұл дене қысымының артуының нәтижесінде көптеген өрмекшілерде байқалады. Зебра өрмекшісінің секіруі негізінен төртінші аяқ жұбының кенеттен түзуленуіне байланысты. Орташа секіру жылдамдығы шамамен .