Кіріспе

1957 жылғы фильм

«Жоғалғанның аңызы» – 1957 жылғы итальяндық-американдық оқиғалық фильм. Оны Генри Хатауэй өндірген және түсірген, операторлық жұмысын Джек Кардифф Technirama және Technicolor форматында жасаған. Басты рөлдерде Джон Уэйн, София Лорен және Россано Брацци ойнады. Фильмнің түсірілімдері Ливияның Триполи қаласының жанында өтті.

Сюжет

Тимбуктуда тәжірибелі гид Джо Январь (Джон Уэйн) Сахарадағы қазына іздеу экспедициясына Пауль Боннард (Россано Брацци) басқаратын экспедицияға еріксіз қосылады. Паульдың қайтыс болған әкесінің жоғалған қала тапқаны туралы айтқан сөзіне сенуге құштар болған ол, экспедицияны ұйымдастырады. Дита (София Лорен), күмәнді беделі бар әйел, Паульға ғашық болады және оның өткеніне қарамастан оны қабылдауына риза болады. Джо қарсы болғанына қарамастан, ол өзін-өзі шақырады. Ауыр, құрғақ сапар барысында Джо мен Дита бір-біріне тартылып, жағдай шиеленіседі. Су таусылғанда олар ежелгі қала мен құдыққа тап болады. Олар үш адамның – бір әйелдің және екі ер адамның – қаңқаларын табады. Паульдің әкесі әйелінің басқа гидпен бірге болғанын көргенде, оларды өлтіріп, содан кейін өзін-өзі өлтіргені анық болады. Бірақ ешқандай қымбатты зат табылмайды. Паульдің әкесіне деген сенімі күйреп, ол мас болады. Дегенмен, Джо Паульдің әкесі Киелі кітабында қалдырған шифрларды шешіп, қазынаны табады. Олар оны жүктеп, таңертең жолға шығуға дайындалады. Пауль Дитаны азғыруға тырысады, бірақ ол бас тартады, содан кейін ол оны қорғаған Джомен ұрысады. Джо мен Дита оянғанда Паультың түнде жасырын қашып кеткенін, барлық мал мен жабдықтарды, қазынаны алып, серіктерін өлімге тастап кеткенін көреді. Джо мен Дита оны жаяу қуып жетеді. Пауль сусыздан есінен таныпты. Джо мен Дита қажетті суды қазып жатқанда, Пауль есін жияды. Ол қазынаны көміп, Джоға арт жағынан пышақпен шабуыл жасайды. Дита Паульды атып өлтіреді. Олар қашықтықта келе жатқан керуенді көреді, сонда Джо мен Дита құтқарылады.

Өндіріс

"Жоғалғандар туралы аңыз" фильмін Генри Хатауэй түсірген. Уэйн мен Хатауэй "The Shepherd of the Hills" (1941) фильмінен бастап, Уэйннің "True Grit" (1969) фильмінде Оскар сыйлығын алған рөлімен аяқталатын алты фильмде бірге жұмыс істеді. Осы кезде мансабының соңына жақындаған автор Роберт Преснелл, Голливудтың ең табысты сценаристтерінің бірі болды. Аталған таланттардың ешқайсысы "Жоғалғандар туралы аңыз" фильмін сыншылардың қатал пікірлерінен қорғай алмады. Хатауэй фильмдегі басты кемшіліктер – сценарий мен Браззидің таңдалуы екенін айтты ("Ол жамандықты ойнай алмайды, мен онымен жұмыс істеген сайын, оның ойыны нашарлай берді"). Уэйнге Рим мен Ливиядағы түсірілім алаңдары ұнады. Фильмнің сюжеті Уэйннің Мохаве шөлін кесіп өтетін тағы бір фильміне едәуір ұқсас. Ливиядағы Лептис Магнаның римдік қиратылыстары ежелгі қаланың орны ретінде кеңінен пайдаланылды. Сценарийде Уэйннің кейіпкері Пауылдың әкесінің шатасқан ойларына иронизациялық сілтеме ретінде "Тимгад" деп атайды, бұл сюжеттің географиясына елеулі күш түсіреді. Фильмде сөз болған Тимгад қаласының қираған орны – шын мәнінде Лептис Магна еді, бұл Римнің б.з.б. 7 ғасырына дейін сақталған қаласы, Триполи маңындағы Солтүстік Ливияда орналасқан. Ал "Тимбукту" іс жүзінде Ливияның Злитен қаласында болды. Фильм штабы Гадамес қаласында орналасқан, онда жарнама материалдарында көрсетілгендей, жергілікті ауылдардың тұрғындарымен қатар, ежелгі шөл тайпасы – туарегтер де жұмыс істеді. Бұл фильм Уэйннің халықаралық киножұлдыздары София Лорен мен Россано Браззимен бірлескен жалғыз жұмысы болды. Фильмді белгілі британдық оператор Джек Кардифф Technicolor және Technirama (Technicolor Corporation әзірлеген кең экранды технология) форматында түсірді.

Новелизация

Фильм 1957 жылы Бонни Голайтли тарапынан романдастырылды.