Кіріспе

Жүрек клапандарының ауруы

Жүрек клапандарының ауруы – жүректің төрт клапанының біріне немесе бірнешеуіне (жүректің сол жағындағы аорта және митраль клапандары, ал жүректің оң жағындағы өкпе және трикуспид клапандары) қатысты кез келген жүрек-қан тамырлары ауруы. Бұл жағдайлар көбінесе қартаюдың салдарынан пайда болады, бірақ туа біткен (іште туған) аномалиялар немесе ревматикалық жүрек ауруы және жүктілік сияқты нақты аурулар немесе физиологиялық процестердің нәтижесі болуы мүмкін. Анатомиялық тұрғыдан клапандар жүрек қаңқасы деп аталатын жүректің тығыз дәнекер тінінің құрамына кіреді және жүрек пен ірі қан тамырлары арқылы қан ағынын реттеуге жауапты. Клапанның жеткіліксіздігі немесе дисфункциясы жүрек функциясының төмендеуіне алып келуі мүмкін, бірақ нақты салдары клапан ауруының түрі мен ауырлығына байланысты. Зақымдалған клапандарды емдеуге тек дәрілік терапия ғана емес, сонымен қатар хирургиялық клапанды жөндеу немесе клапанды алмастыру кіруі мүмкін.

Аорталық және митральды клапанның бұзылуы

Аорта және митраль клапандарының бұзылуы – сол жүректегі қысымның жоғары болуына байланысты, оң жүректегі өкпе немесе үшқұспі клапандарының ауруларына қарағанда көбірек кездесетін жүрек аурулары. Аорта жеткіліксіздігі немесе регюргитация – клапан жапырақшаларының жүрек қысылысының соңында тиісті түрде жабыла алмауымен сипатталады, соның салдарынан қан сол қарыншаға кері ағып түседі. Аорта жеткіліксіздігінің себептері көп жағдайда белгісіз немесе идиопатиялық болып табылады. Ол дәнекер тінінің немесе иммундық жүйесінің бұзылуларынан, мысалы, Марфан синдромы немесе жүйелік қызыл жегі сияқты аурулардан туындауы мүмкін. Аорта жеткіліксіздігіне алып келетін процестер көбінесе клапан сақинасының кеңеюін қамтиды, осылайша сақинаға бекітілген клапан жапырақшаларын ығыстырып жібереді.

Өкпе және трикуспидтік клапанның бұзылуы

Өкпе және үшқырлік клапан аурулары – жүректің оң жағындағы аурулар болып табылады. Өкпе клапаны аурулары ересектердегі жүрек клапандары ауруларының ең сирек кездесетін түрі. Өкпе клапаны стенозы көбінесе туа біткен кемістіктердің нәтижесі болып табылады және жеке-жеке немесе Фалло тетрадасы, Нунан синдромы және туа біткен қызылша синдромы сияқты үлкен патологиялық процестің бір бөлігі ретінде кездеседі. Стеноздың дәрежесі ауыр болмаса, өкпе стенозы бар адамдардың жағдайы көбінесе жақсы болады және емдеудің тиімді әдістері бар. Көбінесе пациенттерге қартайғанда болатын кальцификация салдарынан ересек жаста араласу қажет болмайды. Өкпе клапаны жеткіліксіздігі сау адамдарда өте жеңіл дәрежеде кездеседі және емдеуді қажет етпейді. Көбінесе жеткіліксіздік жүрек катетеризациясы, аорталық баллонды сорғыны енгізу немесе басқа хирургиялық манипуляциялар салдарынан клапанның зақымдануынан туындайды. Сонымен қатар, жеткіліксіздік карциноид синдромы, ревматоидтық ауру немесе эндокардит сияқты қабыну процестерінің немесе туа біткен кемістіктердің нәтижесі болуы мүмкін. Бұл сонымен қатар ауыр өкпе гипертензиясына байланысты болуы мүмкін. Трикуспид клапанының реггитациясыз стенозы сирек кездеседі және көбінесе ревматизм салдарынан туындайды. Бұл сондай-ақ туа біткен аномалиялардың, карциноид синдромының, оң жақ жүрекшедегі обструктивті ісіктердің (әдетте липома немесе миксома) немесе гипереозинофильді синдромдардың нәтижесі болуы мүмкін. Сау адамдарда трикуспид жеткіліксіздігінің шағын деңгейі жиі кездеседі. Ауыр жағдайларда бұл оң жақ қарыншаның кеңеюінің салдарынан болады, бұл клапанның жабылу қабілетін бақылайтын папиллярлық бұлшық еттердің орнын ауыстыруға әкеледі. Оң жақ қарыншаның кеңеюі қарыншалық септаның ақауларына, қанның оңнан солға қарай жылжуына, Эйзенменгер синдромына, гипертиреозға және өкпе стенозына байланысты туындайды. Трикуспид жеткіліксіздігі трикуспид клапанының туа біткен кемістіктерінің, мысалы Эбштейн аномалиясының нәтижесі болуы мүмкін.

Аорталық стеноз

Симптомсыз науқастарда аорта стенозын емдеу қажет емес, егер клапан гемодинамикасы бойынша стеноз ауыр дәрежелі деп табылса. Транскатетерлік аорта клапанының имплантациясы (TAVI) – ашық хирургиялық аорта клапаны алмастыруға (АВР) балама ретінде қарастырылады және хирургиялық АВР жасауға жарамсыз жоғары тәуекелді науқастарға ұсынылады. Кез келген стенокардия қысқа әрекетті нитроглицерин, бета-блокаторлар және/немесе кальций блокаторларымен емделеді, алайда ауыр аорта стенозы бар науқастарда нитраттар қан қысымын күрт түсіруі мүмкін болғандықтан, олар қолдануға болмайды. Симптомсыз, ауыр емес аорта клапан стенозы және анықталған ишемиялық жүрек қан тамырлары ауруы жоқ науқастарда тропонин T деңгейінің жоғарылауы (14 пг/мл-ден астам) 5 жыл ішінде ишемиялық жүрек оқиғаларының (миокард инфарктісі, коронарлық артерияға эндоваскулярлық араласу немесе коронарлық артерияны айналып өту операциясы) қаупінің артуымен байланысты екені анықталды.

Аорталық қайта құсу

Аорталық регюргитациясы аорталық клапанды алмастыру арқылы емделеді, бұл симптомдары бар және ауыр аорталық регюргитациясы бар науқастарға ұсынылады. Бұл аурулардың жиілігі жас өскен сайын артады, және АҚШ-та 75 жастағы адамдардың шамамен 13% -ы осы ауруға шалдыққан.

Аорталық қайта құсу

Аорталық регрюгитацияның таралуы жасқа қарай артады. 55-тен 86 жас аралығындағы науқастардың 13%-ында орташа және ауыр дәрежедегі ауру кездеседі.