Кіріспе

Брунейдегі муниципалитет Тутонг (Жауи: توتوڠ) – Брунейдегі Муким Пекан Тутонг, Тутонг ауданындағы муниципалитет қаласы. Ол елдің астанасы Бандар-Сери-Бегаваннан шамамен шақырымдай қашықтықта орналасқан. Тутонг ауданының әкімшілік орталығы болып табылады.

Атауы

Дусун тілінде сөйлейтіндер Тутонг атауының ескекке қатысы бар екенін айтады. Басқа да жер-су аттарының бірнешеуі жергілікті тутонг тілінен алынған.

Басқару

Бұл ресми түрде қалалық кеңес аумағы болып табылады және құрамына үкімет шенеуніктері, Пекан Тутоң мүкімінің пенгулуы, сондай-ақ жергілікті тұрғындардың, ұйымдардың және кәсіпкерлік қоғамның тағайындалған өкілдері кіреді. Басқарылатын негізгі міндет, Тутоң қалалық басқармасы арқылы, ғимараттарға салынатын салықтан, коммерциялық лицензия ақыларынан және басқармаға тиесілі коммерциялық орталықтардағы коммерциялық учаскелерді жалға беруден түсетін кірістерді жинау болып табылады. Муниципалитет аумағы шамамен және Петани мен Букит-Бендераның бөліктерін қамтиды. Петани мен Букит-Бендера – елдегі үшінші және ең төменгі әкімшілік бөлімшелері болып табылатын ауылдық деңгейдегі бөлімшелер және Ішкі істер министрлігінің тағы бір бөлімі – Тутоң аудандық кеңсесінің басқаруында болады. Петани мен Букит-Бендера Пекан Тутоң кіші ауданының бөліктерін құрайды.

Тарих

1900 жылы қалада бірнеше шағын дүкендері бар төрт-бес қарапайым үй ғана болды. Ең алғашқы үкіметтік ғимарат 1910 жылы салынды, ал 1913 жылы ауданда мұнайды барлау жұмыстары басталды. 1923 жылға қарай, Бруней Шелл Петролеум (BSP) компаниясы 8 сынама тесік бұрғылаған болатын. Бруней-Тутонг тас жолы 1927 жылы ресми түрде ашылды. Қала алғаш рет 1929 жылы санитарлық кеңес ретінде құрылып, қаладағы тазалық пен дамуды бақылауға жауапкер болды. Брунейді оккупациялау 1945 жылдың 10 маусымында Австралияның 9-шы дивизиясы "Обоу Сикс" операциясы аясында Муараға қонған кезде аяқталды. Тутонг көпірі 1959 жылы аяқталды, соның арқасында Тутонг өзенінен өту үшін паром қажет болмайды. 1962 жылғы Бруней көтерілісі кезінде ТКНУ көтерілісшілері қаланың бақылауын алды. Серияға бағыт алған 1/2-ші батальон сарбаздарымен бірге жүріп өткен Ленд Роверлер конвойына қалада шабуыл жасалды. Қалалық полиция бөлімінен оқ атылып, бірнеше Гуркха сарбаздары жараланды. 1967 жылы үкімет жергілікті халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру және тұрмысын жақсарту үшін аумақты дамытуға және бөлуге басымдық берді. Сондай-ақ, мемлекеттік ғимарат 500 000 долларлық жаңа ғимаратпен алмастырылды. Салынған басқа да ғимараттар: қоғамдық зал, ойын алаңы, полиция бөлімі, өрт сөндіру станциясы, ағаш өңдеу мектебі, ағылшын тіліндегі бастауыш мектеп, телекоммуникация ғимараты және аудандық әкімшілік пен ауыл басшысы үшін қонақ үйлер. Халықтың тұрмыс деңгейін арттыру мақсатында жолдар асфальтталды, көпірлер мен құдықтар салынды. 1970 жылдан бастап кеңес Тутонг қалалық кеңесі деп аталды. 1973 жылы Сунгай Тутонг сумен жабдықтау жобасы Бандар-Сери Бегаван қаласындағы су тапшылығы мәселесін шешті.

Инфрақұрылымдар

2012 жылдың 3 желтоқсанында қалада Ұлттық оқшаулау орталығы (NIC) ресми түрде ашылды. Брунейде COVID-19 пандемиясы кезінде 2021 жылдың 14 тамызында NIC бір күнде толық сыйымдылыққа жетті.

Туристік жерлер

Тутонг базары - ылғал базар. Ол муниципалитет аумағынан тыс, яғни Серамбангунда орналасқан, бірақ оны муниципалитет бөлімі басқарады. Хассанал Болкия мешіті – Тутонгтың мұсылман тұрғындарына, сондай-ақ жақын маңдағы Панчор Дулит, Панчор Папан және Серамбангун сияқты бірнеше ауылдарға қызмет көрсететін жалғыз мешіт. Мерку Танда Кенанган (Керис монументі деп те аталады) – 2004 жылы Сұлтан Хассанал Болкияның 58 жасқа толуына арналған ескерткіш. Варисан Эмас – 2006 жылы Сұлтан Хассанал Болкияның 60 жылдық мерейтойына арналған ескерткіш.

Демалыс

Тутонг спорт кешені футбол, жеңіл атлетика, жүзу, теннис, бадминтон және баскетбол сияқты түрлі спорттарды өткізу үшін жабдықталған.