Кіріспе

Pimelia – Pimeliinae кіші тұқымдасына жататын қарақұмырқалар туысы.

Көбею

Пимелиялар бір буынды, жылына бір рет көбейеді. Солтүстік Африкадағы түрлер қаңтар айында гүлдер гүлдеген кезде жұптасуды бастайды. Көбінесе Пимелиялар шірінділермен қоректенеді, бірақ жұптасу маусымында басқа ересектерді, дернәсілдерді және жұмыртқаларды жеуі мүмкін. Бұл мінез-құлықтың себебі қосымша қоректік заттарға қажеттілік немесе бәсекелестерді жою болуы мүмкін. Жұптасу мінез-құлқы және жұптасу құм төбесінің тік беткейінде жүзеге асады. Жұптасқаннан кейін ұрғашысы беткі қабатқа шұңқыр қазып, ақ күріш дәніне ұқсайтын бір жұмыртқа салады. Температура 50°C-тан жоғары көтерілгенде ересектердің саны азаяды. Дамымаған сатылар жетілгенше жер астында қалады. Қыс мезгілінде ересектер пайда болады.

Шөлге бейімделу

Көптеген *Pimelia* түрлері құм төбелерін кезіп өтетін кезде көзге түседі. Осы қиын жерде қозғалыс, жылдам құлауға мүмкіндік беретін көптеген табан сеталарының арқасында жеңілдетіледі. Құрғақ климатқа және шөл ортасына бейімделу *Pimelia*-ның құмдарда тіршілік етуіне және көбеюіне мүмкіндік береді, бірақ осы жағдайда абиотикалық және биотикалық факторлардың салыстырмалы маңызы әлі анық емес. Бұл бейімделулерге әсер ететін қоршаған орта факторлары: температура мен ылғалдың жоғары және төмен шектері, артық радиациялық энергия, аз және тұрақсыз жауын-шашын, ұзақ құрғақшылық, күшті желдер, тұрақсыз құмды субстраттар және сирек, арнайы өсімдіктер. *Pimelia*-ның шөлде тіршілік етуіне бірнеше морфологиялық бейімделулер көмектеседі, оларға эпикутикуланың липидті қабаттары, біріккен склериттер, субэлитральды қуыс және дене бетінің құрылымы жатады. Шөлдік ортада тіршілік ететін *Tenebrionidae* қоңыздарының сәттілігінің көп бөлігі өткізбейтін қабықшаның дамуымен байланысты. Шөл *Tenebrionidae*-нің біріккен склериттері судың жоғалуын азайтады, бірақ олардың ұшу қабілетін жояды. Жәндік терісі арқылы судың сыртқа ағып кетуіне басты кедергі – эпикутикуланың липидті қабаты. Көптеген құрлықтағы бунақденелілерде температура қабықшаның өткізгіштігіне әсер етеді. Транспирация жылдамдығының күрт өсуі, «өтпе температурасы» деп аталады. Бұл, мүмкін, эпикутикуладағы липид молекулаларының бұзылуы сияқты физикалық өзгерістермен сәйкес келеді. *Tenebrionidae* қоңыздарында спиракулярлар атмосфераға тікелей емес, ылғалды субелітральды қуысқа ашылады, осылайша судың жоғалуын азайтады. 0% салыстырмалы ылғалдылықта толық элитралық қаптамалардың суды ұстауы 97% салыстырмалы ылғалдылыққа қарағанда жоғары. Қуыстың көлемі маңызды емес. Элитралар алынса, транспирацияның артуы эпикутикула мен субелітральды қуыстың маңыздылығын көрсетеді. *Pimelia*-ның элитраларында энергияны шашыратып, кері шағылысатын түйреуіштер бар. Қазбалау, *Pimelia*-да жылуды реттеу үшін ең маңызды мінез-құлық өзгерісі болып саналады, өйткені ол кең ауқымды қоршаған орта температурасына қол жеткізуге мүмкіндік береді. *Pimelia* күндізгі өмір салтын ұстанады, таңертең және кешке белсенді болады, бірақ күннің ыстық сағаттарында құмның астында қалады.