Кіріспе

Ван Вьенг () — Лаос елінің Вьентьян провинциясындағы қала. Ол, әсіресе, жаяу саяхатшылар арасында танымал, олар серуендеу спортымен айналысуға және оның карсттік ландшафтын тамашалауға келеді. Қала Нам Сонг өзенінің жағасында, Вьентьяннан солтүстікке қарай 130 шақырым қашықтықта (көлікпен немесе автобуспен 2 сағаттық жол) орналасқан.

Тарих

Ван Вьенг алғаш рет 1353 жылы Луанг Прабанг пен Вьентьян қалалары арасындағы бекет ретінде пайда болды. Бастапқыда Муанг Сонг деп аталған, себебі Пхай Наам королі Пхра Нха Фаоның денесі өзен бойымен ағызылып бара жатқан күйде көрінді. 1890 жылдары француз отаршылдығы кезінде қала Ван Вьенг деп қайта аталды. 1964-1973 жылдардағы Вьетнам соғысы кезінде АҚШ әуе күштері базасын және ұшу-қону жолағын салғанда қала мен оның инфрақұрылымы айтарлықтай кеңейді. Бұл әуеайлақ "Лима 6-аймақ" деп аталды. Ұшу-қону жолағы бүгінгі күнге дейін сақталған және әуеден немесе спутниктен алынған суреттерде негізгі көше мен ұлттық тас жолдың (13-бағыт) арасында оңай көрініп тұрады. Американдық ұшақтарға арналған ангарлар да сол аймақта қалпында сақталған. Лаос 1990 жылдардың соңында туризмге есігін ашқаннан бері, қала туристер ағыны мен оларға байланысты бизнес дамуының арқасында едәуір өсті. Қала Nam Song өзені бойындағы және қаланы қоршаған әдемі әк тас карст ландшафтындағы шытырман оқиғаларға толы туризм мүмкіндіктеріне байланысты туристер арасында танымал болды.

Климат

Ван Вьенгтің климаты Кёппен климаттық жіктелуі бойынша тропикалық муссондық климатқа жатады, ерекше құрғақ маусымы және ұзақ, жаңбырлы ылғалды маусымы бар, жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 3300 миллиметрді құрайды. Ылғалды маусым сәуірден қазанға дейін жеті айға созылады және көп жауын-шашынмен сипатталады, шілде айында орташа мөлшері 840 миллиметрге жетеді. Құрғақ маусым қарашадан наурызға дейін, жылдың қалған уақытына қарағанда салқынырақ болады. Ван Вьенгте ауа райы желтоқсан және қаңтар айларында ең салқын, ал наурыз бен мамыр айларында ең ыстық болады. Жалпы алғанда, температура қаңтарда орташа есеппен 13,5 °C төмен температурадан сәуірде 34 °C жоғары температураға дейін өзгереді.

Көлік

Қала 2020 жылы ашылған Вьентьян-Ботен тас жолы арқылы қызмет көрсетіледі; бұрынғыда басты жолмен қатынаудың жалғыз мүмкіндігі 13-бағыт арқылы болған. Сондай-ақ, қала Ботен-Вьентьян темір жолының бір станциясында тоқталады.

Туризм

Ван Вьенг туристерге бағытталған қалаға айналды, оның басты көшесінде қонақ үйлер, барлар, мейрамханалар, интернет-кафелер мен туристік агенттіктер орналасқан. Қаланың танымал орындары – Нам Сонг өзеніндегі түтікшемен суға түсу және каякинг. 2012 жылға дейін өзен бойында Beer Lao және Lao Lao сататын барлар орналасқан, сондай-ақ арқанмен секіруге арналған құрылғылар, суға түсуге арналған лагуналар мен демалуға арналған кең алаңдар да болған. Ван Вьенг тұрғындары кооперативтік бизнес бірлестігін құрып, түтікшемен суға түсуді қызмет ретінде ұсынады. Бұл жүйеге 1555 отбасы қатысады, олар 10 ауылдық бөлімге бөлінген, әр бөлім 10 күндік кезегімен туристерге түтікшелерді жалға береді. Жаңбырлы маусымда өзенде қатысулар пайда болады. Басқа іс-шараларға әктас тауларында трекинг және тау шаруашылығы жатады. Қаладан солтүстікке қарай 5 шақырым жерде лаос маталары, тұрмыстық заттар мен азық-түлік сатылатын базар бар. Қала Луанг Прабангтан астана Вьентьянға дейінгі 13-бағдарламада орналасқан. Луанг Прабангқа автобуспен 8 сағат, ал Вьентьянға 4 сағат (152 км) сапар алады. Ват Доне Хор – 1903 жылы салынған Ван Вьенгтегі бес храмның ең көнесі. Соңғы жылдары Ван Вьенг Оңтүстік-Шығыс Азиядағы туристердің танымал аялдамасына айналды. The New Zealand Herald газеті: «Егер жасөспірімдер әлемді басқарса, ол Ван Вьенгке ұқсауы мүмкін» деп жазды. Түтікшемен суға түсу үшін қауіпсіздік шаралары «жоқ» деп сипатталды. Түтікшемен суға түсу және көп мөлшерде ішімдік ішу салдарынан туристер суға батып қайтыс болды. 2011 жылы өзенде 22 турист қаза тапқан. Лаос үкіметі Ван Вьенгтің қалалық кеңеюін бақылауды күшейтуді жоспарлап отыр, ал Лаос Ұлттық Туризм басқармасы туристерден «лаос халқының ережелерін, дәстүрін және мәдениетін құрметтеуді және қатаң сақтауды» сұрайтын «хабардар ету бағдарламаларын» жүзеге асырып жатыр, сонымен қатар жергілікті халықты лаос тілінің ерекшелігін, өмір салтын, дәстүрін және мәдениетін сақтауға, туристік мінез-құлықты еліктемеуге тәрбиелеуде. Ван Вьенгте есірткіге байланысты мәселе бар екені белгілі, оны туристер де, жергілікті балалар да оңай алуға болады. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, түтікшемен суға түсу және туризм қаланың мәдениетін жойды, балалар арасында қылмыстылықты ынталандырады, ал қатты музыка аймақтың тыныштығын бұзады. Ван Вьенгтегі туризмнің болашағы туралы есепте «арзан туристердің» көпшілігі «олардың әлеуметтік, экономикалық және экологиялық әсеріне немқұрайлы» екені анықталды. «Тағы бір тыныш америкалық» кітабының авторы Бретт Дакин Лаоста туристік мекемеде екі жыл жұмыс істеген тәжірибесін баяндап: «Австралиялық жас әйел бикини киіп көшеде серуендеген сайын, американдықтардың бірі қонақ үйдің террасасында марихуана шеккен сайын, немесе корейлердің тобы мейрамханадан мас күйде құлап шыққан сайын, Ван Вьенг сияқты қаланың мәні азаяды» дейді. Ван Вьенг ауданындағы көптеген мейрамханалар мәзірде белгілі бір заттар немесе опиаттар қосылған «пицца», «шейк» немесе «шай» сияқты тағамдарды ұсынады. Бұл өнімдер көбінесе «бақытты» немесе «арнайы» деп жарнамаланады. Бұл белгісіз заттар немесе опиаттар қауіпті болуы мүмкін, ауыр ауруларға немесе тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Көптеген өлім жағдайлары 1 шақырымнан кем ұзындықтағы, барларға толы өзеннің бір бөлігінде орын алады. 2012 жылы The Guardian газетімен сұхбатта Ван Вьенг ауруханасының бас дәрігері доктор Чит жалпы көрсеткіш жоғары екенін айтты, өйткені «көптеген өлім жағдайлары тікелей Вьентьянға жеткізіледі». 2013 жылдың қазан айында альпинизмді үйретуші бір оқытушы туристердің альпинизм, каякинг және тау велосипедімен айналысуға көбірек уақыт бөлетінін айтты. «Ван Вьенг қайтадан бізге оралды, ол бұрынғыдай», - деді ол. Сол кезде Bangkok Post газеті батыстан келгендер саны азайғанын, бірақ Жапония, Қытай және Оңтүстік Кореядан келгендер санының артуы бұл шығынды өтегенін хабарлады. Бұл өзгеріс жаңа мәселе тудырды, өйткені Азия туристері арзан жатақханаларды таңдамай, жақсырақ жайлы орындарды қалайды.