Кіріспе
Румынның оңшыл көшбасшысы Ио́н И. Мо́ца (5 шілде 1902 жыл - 13 қаңтар 1937 жыл) - Испаниядағы Азамат соғысы кезінде шайқаста қаза тапқан Румынияның фашистік Легионерлік қозғалысының (Темір гвардия) жетекшісінің орынбасары.
Ion I. Moța (5 July 1902 – 13 January 1937) was the deputy leader of the Romanian fascist Legionary Movement (Iron Guard), killed in battle during the Spanish Civil War.
Өмірбаян
Либертатеа ("Азаттық") деп аталатын журналға редакторлық қызмет атқарған ұлттық православие діни қызметкері Иоан Моцаның ұлы Иоан И. Моца Бухаресттегі Сент-Сава ұлттық колледжінде бакалавриатты бітірді, содан кейін Парижде (Сорбоннада, 1920-1921), Клужда және Ясиде заң зерттеді. Румынияда университетке түсуден шеттетілгеннен кейін ол Францияға оралды. Клужда ол Acțiunea Românească ("Румындық іс-әрекет") - Шарль Мауррастың Action Française-нен шабыт алған ұлтшыл топты құрды. Бұл ұйым 1925 жылы А. К. Кузаның Ұлттық христиандық қорғаныс лигасымен бірікті. Мота 1923 жылдың тамызында антисемит студенттерінің кездесуінде Корнелиу Зелеа Кодреанумен кездесті. 1923 жылдың соңында Моца, Кодряну және басқа да ультраұлттық студенттер румындық саясаткерлерді және румындық еврейлердің басшыларын румындық ұлттық өмірдің сатқындары мен бүлдірушілері ретінде өлтіру жоспарын құрды. Олар 1923 жылы 8 қазанда Бухарестте тұтқындалып, Вакарешти түрмесіне жіберілді. Сотта Моца олардың заговор мүшесі Аурелиан Верническуді атып өлтірді, ол оны билікке сатқан. Атыс пен кінәсін мойындауға қарамастан, алқабилер тобын кінәсіз деп тапты және олар 1924 жылдың 29 наурызында босатылды. Мота Иасидегі Галата түрмесінде Верническуді өлтіргені үшін екі ай бойы сотталып, 1924 жылы 29 қыркүйекте босатылды. Кодреану Моцаны "ұлттық жаңғыру үшін күресетін" (1924 жылы 6 мамырда құрылған) шаруалар мен студенттердің фашистік ұйымы Frăția de Cruce ("Тырыш бауырластығы") көшбасшысы етті. Мота А. К. Кузамен бірге 1925 жылы қыркүйекте Будапештте өткен Дүниежүзілік антисемиттік конгресске қатысты; 1927 жылы 24 маусымда темір гвардияның (Архангел Михаил легионы) құрылуы кезінде ол Кодрянуның капитан орынбасары болды. Сол жылы 18 тамызда Кодреануның әпкесі Ирдентаға үйленді. Олардың екі баласы болды: Михаил және Габриела. Ионы Моца 1934 жылы Монтрёдағы Фашистік Интернационал кездесуінде Легионның өкілі болды. Ол "Ел үшін бәрі" партиясының темір гвардиялық саяси құрылуының вице-президенті болды. 1934 жылдан 1936 жылға дейін ол Германияның Эрфурт қаласында Ульрих Флейшхауер құрған яһудилерге қарсы басылым Welt Dienst ("Дүниежүзілік қызмет") тілшісі болды. Флейшауэр антисемиттік пропагандалық "Сион ақсақалдарының хаттамалары" атты кітапшаның шынайылығына қатты сенген және атақты Берн процесінде нацистерді қолдаған "сарапшы куә" ретінде пайда болды. Моца бұған дейін "Протоколдарды" румын тіліне аударған болатын. 1936 жылдың соңында Моца Испанияда азаматтық соғыста республикалық күштерге қарсы күрес үшін легионерлік бөлім құрды. Ол және Василе Марин (басқа бір көрнекті легионер) Мадрид майданында бір күні (1937 жылғы 13 қаңтарда) қаза тапты. Бухарестте олардың жерлеу рәсімі (13 ақпан 1937 ж.) үлкен және тәртіпті шерумен өтті (Ион Моца мен Василе Мариннің жерлеу рәсімі), оған нацистік Германияның, фашистік Италияның және Франсиско Франконың Испаниясының министрлері, фашистік Португалияның, Жапонияның (ол кезде Шова дәуірінің басында) өкілдері және поляк патриоттық жастарының делегаттары қатысты. 1938 жылы 13 қаңтарда Мота мен Мариннің өлімін еске алу күні Кодряну Легионерлік бөлімшелердің қатарында арнайы орден құрды: Александру Кантакузиноның басшылығымен Мота Марин корпусы. Бұл элиталық корпустың мүшелерінің ұраны "Өлмекке дайын" болды. Олардың өлімін еске алу үшін 1970 жылы 13 қыркүйекте Маджадахондада Франко үкіметінің қолдауымен ескерткіш орнатылды.