Кіріспе

Анемония коронарлық, мак анемониясы, испандық макарон немесе жел гүлдері, Ranunculaceae анемониясы туысына жататын гүлді өсімдіктер түрі, Жерорта теңізі аймағына жататын гүлді өсімдіктер.

Сипаттама

Анемон коронар - биіктігі - 2 м, сирек кезде - 2 м, таралған - 2 м, бірнеше жапырақты базалық розеткасы бар шөптесін көпжылдық түйіршікті өсімдік. Жапырақтарында әр жапырағы терең жапырақшаланған үш жапырақша бар. Сәуірден маусымға дейін гүлдейтін гүлдер гүлденуден төменгі жапырақтармен бірге биік сабақта жеке-жеке болады; гүлдің диаметрі 38 см, 58 қызыл (бірақ ақ немесе көк болуы мүмкін) көрнекті жапырақтары тепаль сияқты және қара ортада. Аңғалдың тозаңы құрғақ, эксині бұзылмаған, диаметрі 40 нм-ден кем және әдетте оның көзінен 1,5 м-ге дейін орналасады. Бұл орталық үйінді ортасында тығыз орналасқан пистильдерден тұрады, оны қоршап тұрған таққа ұқсас саңылау бар, бұл түрге оның ерекше атауын береді. Гүлдерінен 200-300 тұқым шығады. Өсімдіктер сақтаушы мүше ретінде қатты қара түбірлерді құрайды. Макаға ұқсайтын гүлдерінен басқа, қызыл бір жапырақты жабайы гүлдер Ranunculus asiaticus қызыл бір жапырақты жабайы гүлдерінің гүлдеріне ұқсайды.

Таксономия

Анемона тұқымдасының ішінде А. coronaria Anemone, Anemone, Anemone бөлімшесі кіші тұқымдасына жатады және A. hortensis L., A. palmata L., A. pavonina Lam. және A. somaliensis Hepper. Серияның ішінде A. coronaria A. somaliensis-тің бауыры. Бұл серия - Жерорта теңізі түбіртекті анемондарының клады. Сонымен қатар бұл тұқымның типтік түрі болып табылады.

Этимология

Анемония коронарлы гүлдің ортаңғы гүлшоғырына сілтеме жасап, патшалық қауымдастықтарды еске салады. Арабша атауы - шақаик ан нұман, сөзбе-сөз Нұманның жаралары немесе "бұталары" деп аударылады. Бұл атаудың бір көзі шумерлік тамақ пен өсімдік құдайы Тамуздан бастау алған болуы мүмкін. Тамуз гректердің пантеонына, яғни аң аулау кезінде алған жараларынан қайтыс болған Адонис ретінде енген деп есептеледі. Адонис қанынан бозау гүлге айналады. 2013 жылы Израиль мемлекетінің ұлттық гүлін анемония коронарлық болып сайланды. Исраилде жыл сайын қызыл анемонның гүлденуін атап өту үшін бір ай бойы мереке өтеді. Британдық мандат кезінде британдық десантшылар қызыл beret үшін "kalaniyot" лақап есімін алған. Бұл палестиналықтардың да символы.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жерорта теңізі жағалауы, Грекиядан, Албаниядан, оңтүстік Түркиядан және Сириядан Синай түбегіне дейін, шығысқа қарай Иранға дейін және Италияның, Оңтүстік Франция мен Солтүстік Африканың Жерорта теңізі жағалауы бойымен батысқа қарай аралықпен.

Экология

Табиғи жағдайда А. коронар қыста гүлдейді және аралар, ұшқыштар мен қоңыздар арқылы шаңмен шаңға айналады, олар шаңғауды ұзақ қашықтыққа жеткізе алады.

Өсіру

Анемона коронар 1596 жылға дейін Англияға әкелінді, ол Томас Джонсонның Джон Джерардтың Herball басылымында сипатталды, ол алғаш рет 1597 жылы жарық көрді және Елизавета I патшайымның кезінде танымал болды. XVIII ғасырдың басында Франция мен Италияда селекционерлер түстердің түрін едәуір жақсартты. Анемон коронарлық сәндік гүлдері үшін кең таралған, USDA аймақтарының 710 төзімділігі бар, толық күнді жартылай көлеңкеге артық көреді. Жергілікті климатта көпжылдық болса да, А. коронарьи әдетте салқын климатта біржылдық ретінде өсіріледі. Егер көктемде жылыжайда немесе көктемде тоңу қаупі өткеннен кейін топырақта құмыраларда сақталса, отырғызу әдетте күзде жүргізіледі.

Өсімдіктер

Қазіргі сорттардың гүлдері өте үлкен, диаметрі 810 см, түрлі-түсті, сондай-ақ екі тондалған сорттары бар. Ортасы әдетте қара түсті, бірақ ақ түсті сорттарда ашық жасыл болуы мүмкін. Сабақтары 40-50 см биіктікке жетеді, әр өсімдікте 13-15 гүл болады. Көптеген сорттар таңдалып, аталды, ең танымал - Де-Кен (бірлік) және Сент-Бригид (жартылай қос және қос) сорттар тобы. Де-Кен тобы - 18-ғасырда Францияның Кан және Бае аудандарында өсірілген будандар. Олар "Биколор" (қызыл ақ), "Көк мак" (көк), "Мистер Фокер" (қызғылт), "Сильфид" (терең қызғылт) және "Күйеу" (ақ). Олар ащы анемондар деп аталады, өйткені олар шынайы ащы анемондарға (Papaveroideae) өте ұқсас. Сент-Бригид тұқымдастары Ирландиядан шыққан және сол өлкедегі әулиеге есім берілген, олардың ішінде 'Лорд-лейтенант' (көк қызыл) және 'Губернатор' (қызыл) бар. Осы үлкен топтардан басқа, екі кіші топ бар, Rissoana өте рустикалық және ерте гүлдену (қараша) және жазында гүлдейтін үлкен қос гүлдері бар Grassensis.