Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық философ және саясаттанушы (1945–2023)
Iranian philosopher and political scientist (1945–2023)
Сейед Жавад Табатабай (سید جواد طباطبایی; 14 желтоқсан 1945 – 28 ақпан 2023) – ирандық философ және саясаттанушы. Тегеран университетінің құқық және саясаттану факультетінің профессоры және деканының орынбасары болды.
Seyyed Javad Tabatabai (سید جواد طباطبایی; 14 December 1945 – 28 February 2023) was an Iranian philosopher and political scientist. He was Professor and Vice Dean of the Faculty of Law and Political Science at the University of Tehran.
Өмірбаян
Табатабай 1945 жылғы 14 желтоқсанда Иранның Тәбриз қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Тәбриз базарында саудагер болған. Тәбриз және Тегеранда теология, құқық және философияны оқығаннан кейін, ол Париж 1 Пантеон-Сорбонна университетінде Гегельдің саяси философиясы тақырыбында диссертация қорғап, саяси философия бойынша доктор ғылымын алды. Иранға оралғаннан кейін Тегеран университетінің Заң және саясаттану факультетінде профессор және деканың орынбасары болып жұмыс істеді. 1990 жылдары Иран үкіметінің идеологиясын сынағандықтан заң факультетінің профессоры және деканың орынбасары лауазымынан алынған. Содан кейін ол Франция, Англия, Германия және АҚШ сияқты елдерде ғылыми зерттеулерін жалғастырды: Берлиндегі Wissenschaftskolleg-те және Сиракуза университетінің Мойнихан әлемдік істер институтында қонақ ғылыми қызметкер болды. Табатабай Еуропа мен Ирандағы саяси идеялар тарихы бойынша жиырмаға жуық кітап жариялады. 1995 жылғы 14 шілдеде Францияда ол Академиялық пальма орденінің кавалерімен марапатталды. Табатабай 2023 жылғы 28 ақпанда Калифорния штатының Ирвайн қаласында 77 жасында дүниеден озды.
Tabatabai, an Iranian Azeri, was born on 14 December 1945 in Tabriz, Iran. His father was a merchant in Bazaar of Tabriz. After pursuing studies in theology, law and philosophy in Tabriz and Tehran, he earned his PhD in political philosophy from the University of Paris 1 Pantheon Sorbonne, with a dissertation on Hegel's political philosophy. After coming to Iran, he was professor and deputy dean of the Faculty of Law and Political Science at the University of Tehran. In the 1990s, he was dismissed from his post as professor and deputy dean of the law school for criticizing the ideology of the Iranian government. Then, he continued his research in other countries such as France, England, Germany and the United States: he was a guest fellow at the Wissenschaftskolleg zu Berlin, as well as at the Moynihan Institute of Global Affairs at Syracuse University. Tabatabai published around twenty books on the history of political ideas in Europe and Iran. On 14 July 1995, in France, he was decorated as a Knight of the Ordre des Palmes Académiques. Tabatabai died on 28 February 2023 in Irvine, California, at the age of 77.
Көзқарастар
Табатабай, Ирандағы саяси ой-пікірдің көрнекті теоретигі және тарихшысы, соңғы бірнеше ғасырлар бойы Ирандағы саяси ой мен қоғамның құлдырауына себеп болған мәселелер туралы даулы теория ұсынды. Оның Иранның құлдырауы жөніндегі ойлары қазіргі Ирандағы жаңару және демократия туралы жүргізіліп жатқан зияткерлік пікірталастарға әсер етті. Табатабайдың өміріндегі зерттеулерінің басты сұрағы: «Еуропада жаңарудың пайда болуына қандай жағдайлар мүмкіндік берді және ол Иранда неге жоққа шығарылды?» Ол бұл сұраққа «гегельдік көзқарас» арқылы жауап берді, онда тарихты философиялық тұрғыдан қарастыру басымдыққа ие болды, себебі философиялық ой – кез келген саяси қоғамның негізі және оны талдаудың бастауы. 2001 жылы «Либерация» газетіне берген сұхбатында ол саяси және идеологиялық исламның бұрыннан қалып қойғанын айтты, себебі олардың жаңару жоспарлары жоқ. Табатабай Иранға қарсы ағымдарды жоққа шығарды және пантүркішілдік науқандарынан туындайтын Иранға қауіпті ескертті.
Tabatabai, a leading theorist and historian of political thought in Iran, presented a controversial theory regarding the causes of the decline of political thought and society in Iran over the last few centuries. His ideas on Iranian decline have affected the intellectual debates on modernity and democracy currently underway in Iran. Tabatabai's career long research revolved around this question: “What conditions made modernity possible in Europe and led to its abnegation in Iran?” He answered this question by adopting a “Hegelian approach” that privileged a philosophical reading of history on the assumption that philosophical thought is the foundation and essence of any political community and the basis for any critical analysis of it as well. In 2001, in an interview with Libération, he said that political and ideological Islam is already dead, because they have no plans for modernity. Tabatabai rejected anti Iranian irredentism and warned about the perils facing Iran from the provocations of pan Turkism.