Тіл, жақ және тіс-жақ жүйесінің қалыптан тыс әрекеттері

Кіріспе

Парафункционалдық әдет немесе парафункционалдық әдет – бұл дене мүшесін оның ең көп тараған қолданылуынан өзгеше жолмен әдеттегі түрде пайдалану. Тіс дәрігерлігінде, ортодонтикада және ауыз және жақ-бет патологиясында, сөз болатын дене мүшесі әдетте ауыз, тіл немесе жақ болып табылады. Ауызша парафункционалдық әдеттерге бруксизм (тісті қысу, ұғып немесе екеуі де), тілдің кернеуі (“тілді итеру”), тырнақ шайнау, қалам немесе қарындашты шайнау, ауызбен тыныс алу және тамақтануға, ішуге немесе сөйлеуге қатысы жоқ ауыздың кез келген басқа да әдеттегі пайдалануы жатуы мүмкін. Тілдің бүйір жиектерінде тілді тістерге күшпен тіреу нәтижесінде қырлы жиек пайда болғанда, тілдің қырлы тілі пайда болады. Көптеген адамдардың ойынша, тіс тозуының басты себебі – шайнау сияқты функционалдық әрекеттер емес. Парафункционалдық әдеттер бірнеше себепке байланысты ең зиянды күштер болып табылады. Тістер әдеттегі шайнау кезінде сирек жанасады, ал тістерді ұғып алу 24 сағаттың ішінде 1-4 сағатқа дейін, көбінесе ұйықтаған кезде жүруі мүмкін. Функционалдық әдеттер кезінде тістерге түсетін қысым мөлшері , бірақ парафункционалдық әдеттер кезінде ол дейін жете алады. Функционалдық әдеттер кезінде күштердің бағыты тістердің бойлық осі бойымен тік бағытталады, бұл тістердің сүйекке бекітілуінің анатомиялық құрылысының арқасында ең аз зиянды. Ал парафункционалдық әдеттер күштерін көлденең бағытқа бұрады. Әдетте, тіл-жақ буыны (ТЖБ) үшінші дәрежелі рычаг ретінде әрекет етеді, бұл күш мөлшерін шектеуге көмектеседі. Бруксизм кезінде бірінші немесе екінші дәрежелі рычагтар пайда болуы мүмкін, бұл бірдей мөлшердегі бұлшықет қызметінен көбірек күш тудырады және осылайша тістерге көбірек күш жібереді. Тістерге күшті қысым кейбір жағдайларда қорғаныш рефлексі ретінде туындауы мүмкін. Мысалы, адам көлік апатының қаупін сезгенде, тіс қатарлары әдетте берік жабылады. Бұл шамадан тыс қысу парафункционалдық болып саналады, бірақ ол функционалдық мақсатқа қызмет етеді; жақ-бет кешені бұлшықеттермен және аралас тістермен байланысқандықтан зақымдануға және орын ауыстыруға көбірек төзімді. Мұндай рефлекс жұмыс істеген кезде, өзінің "ең жақсы тістеуі" орнының жақсы есте сақталуы сынулардың алдын алуға көмектеседі. Бұл әскери ұшқыштардың қосалқы экипажға қарағанда көбірек тістерін сынуына себеп болатын бір гипотеза.

A para functional habit or parafunctional habit is the habitual exercise of a body part in a way that is other than the most common use of that body part. In dentistry, orthodontics, and oral and maxillofacial pathology, the body part in question is usually the mouth, tongue, or jaw. Oral para functional habits may include bruxism (tooth clenching, grinding, or both), tongue tension ("tongue thrusting"), fingernail biting, pencil or pen chewing, mouth breathing, and any other habitual use of the mouth unrelated to eating, drinking, or speaking. Crenated tongue is when scalloping develops on the lateral margins of the tongue as a result of habitual forcing of the tongue against the teeth. Contrary to common belief, functional activities such as chewing are not the main cause of tooth wear. Parafunctional habits are the most destructive forces for several reasons. Whereas teeth rarely come into contact during normal chewing, grinding of teeth may occur 1 4 hours in a 24 hour period, most often during sleep. The amount of pressure placed on teeth during functional habits is , but the pressure can range from during parafunctional habits. The direction of forces during functional habits is placed vertically along the long axis of teeth, which is the least harmful because of the anatomical structure of the attachment of teeth to the bone. On the other hand, parafunctional habits direct their forces horizontally. Normally, the temporomandibular joint (TMJ) acts as a class III lever, which helps to restrict the amount of force generated. Class I or class II levers may be created during bruxism, which generates more force from the same amount of muscle activity and subsequently delivers more force to the teeth. Extreme force upon the teeth can occur during some situations as a protective reflex. When a person senses the risk of an imminent car crash, for example, the teeth arches are normally firmly occluded. This overclenching is still considered parafunctional, although it serves a functional purpose; the maxillomandibular complex is much less vulnerable to harm and dislocation because it is bonded by muscles and interposed teeth. When this kind of reflex acts, having a good memory of one's "best bite" position helps avoid fractures. It is one hypothesis for why military jet pilots crack more teeth than auxiliary crew.