Кіріспе
Польшаның қолмен тасымалданатын әуе қорғанысы жүйесі, поляк SAM. "Гром" (поляк тілінде "көккіріс" деген мағынаны білдіреді) – Польшада өндірілген және кеңестік қолмен тасымалданатын инфрақызыл басқарылатын жер-әуе зымырасы (SAM) 9K38 Igla негізінде құрылған қолмен тасымалданатын әуе қорғанысы жүйесі. Ол 72 мм ұшаққа қарсы зымыран жиынтығынан, 650 м/с ұшу жылдамдығынан, сондай-ақ бір рет қолданылатын ұшырғыштан, қайта пайдаланылатын тұтқадан және термиялық батареяны салқындатуға арналған электрлік бөлімнен тұрады. Жүйенің толық атауы – PZR Grom, PZR – Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy (сөзбе-сөз – әуеге қарсы зымырандық кешен) дегенді білдіреді. Ол төмен ұшатын тікұшақтар мен ұшақтарды нысанаға алуға арналған. Сондықтан "Гром" зымырасы поляк құрастырылымдарының басқа жер-әуе қорғанысы жүйелерінде де қолданылады, оның ішінде ZSU 23 4MP Biała, ZUR 23 2 кг және Poprad өзі жүретін артиллериялық жүйелері. Оны Югославия/Сербияда лицензия бойынша өндірілген Zvezda Kh 23 жер-әуе зымырасының Grom A және Grom B нұсқаларымен шатастырмау керек.
the Polish SAM
The Grom (meaning "thunder" in Polish) is a man portable air defense system produced in Poland and based on the Soviet man portable infrared homing surface to air missile (SAM) 9K38 Igla. It consists of a 72 mm anti aircraft missile set with a flight speed of 650 m/s, as well as a single use launcher, re usable gripstock and thermal battery coolant assembly electric unit. The full name of the system is PZR Grom, PZR standing for Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy (literally anti air rocket propelled set). It is designed to target low flying helicopters and aeroplanes. As such, the Grom missile is used by other surface to air defence systems of Polish design, including ZSU 23 4MP Biała, ZUR 23 2 kg and Poprad self propelled artillery system. It should not be confused with versions of the Zvezda Kh 23 air to surface missile built under licence in Yugoslavia/Serbia as the Grom A and Grom B.
Тарих
Бастапқыда, кем дегенде 1970-ші жылдардан бері, Скаржиско-Камиеннадағы MESKO металлургия зауыты лицензия бойынша кеңестік Strela 2M (SA 7 Grail) жер-әуе ракеталарын жаппай өндірді, олар Польшада Strzała 2M деп аталды. Бірақ, 1980-ші жылдардың соңында бұл ракеталар ескірген соң, жетекші конструкторлар 9K38 Igla (SA 18 Grouse) заманауи кеңестік үлгісін өндіруге зауытты дайындады. Алайда, Польша 1990 жылы Варшава шартынан шығып, лицензия алынбады, нәтижесінде Польшада заманауи MANPADS болмады. Осы себепті, 1992 жылдың соңында Польшаның әртүрлі зауыттары мен конструкторлық бюролары (соның ішінде Зелёнкадағы Қару-жарақ Технологиясының Әскери институты, WAT Әскери Технология университеті және Скаржиско Зымыран Жобалау бюросы) Igla сияқты жаңа үлгіні жасау жөнінде жұмыс бастады. Польшаның барлау қызметтері КСРО ыдырағаннан кейінгі дүрбелең кезінде Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург) LOMO зауытынан 9K38 Igla зымыран жүйесінің жобалық құжаттарын сатып алуға мүмкіндік алған деген болжам бар. 1995 жылы алғашқы партия (GROM 1 деп белгіленген) қаруға алынды. Оның құрамында импортталған ресейлік компоненттер де болды. 1990-шы жылдардың соңына қарай олар толығымен Польшада жасалған элементтермен алмастырылды. 2013 жылдың 1 қаңтарында Bumar Amunicja 2000-ші Гром зымыран жиынтығын өндірді. Кейіннен "Гром" жаңа іздеу құрылымы мен зымыран қозғалтқышымен жаңартылып, "Пиорун" деп аталды.
Дизайн
Жүйені бір жауынгер басқара алады. Ол бір сатылы снарядтан, бір рет қолданылатын түтікшелі ұшырғыштан, іске қосу механизмінен және жердегі қуат көзінен тұрады. Ракеталық снаряд қатты отынмен жұмыс істейді. Инфрақызыл нысанаға бағыттау сенсоры сұйық азотпен салқындатылады. Дос-жауды анықтау және жылу көру мүмкіндіктері қарастырылған.
Пайдалану тарихы
"Гром" 1995 жылдан бері Польша құрлық әскерлері қолданып келеді. Грузия-Ресей соғысы кезіндегі баспасөз хабарламаларына сәйкес, Польшада жасалған GROM зымырандары ресейлік ұшақтар мен тікұшақтарды 20 рет нысанаға алған, олардың 12-сі атылды, соның 9-ы нысанаға тиді және, мүмкін, бір Su-25 ұшағын құлатқан. Дегенмен, осы келісімнің реттелгені туралы ешқандай хабарлама жоқ.
Саяси маңызы
2008 жылдың соңында ресейлік баспасөз ресейлік армия қызметкерлері Чечняда поляк GROM зымырандарын тапқандығы туралы хабарлады. Жауап ретінде, польшалық баспасөз дереу қысым жасап, Ресейді Польшаны қақтығысқа жалған түрде байланыстыру үшін дәлелдерді жасап шығарды деп айыптады. Польшалық баспасөз бұл зымырандардың ішінде грузин тарапынан Чечняға көшірілгенін мәлімдеді.
Қазіргі операторлар
– 30 құрылғы және 100-ден астам зымыран, Ресей-Грузия соғысында қолданылды. – Aster жүйесінің құрамында пайдаланылады. – 2014 жылы 18 құрылғы сатып алынды, 2023 жылы шамамен 20 миллион долларлық тағы бір партия сатып алынды. – 400-ге жуық құрылғы және 2000 Гром, 400 Пьорун, 420 құрылғы және 1300 Пьорун зымыраны тапсырыс бойынша.
Тек бағалау
– 2010 жылы сынақ жүргізу үшін бір зымыран шақыру құрылғысы және бес зымыран сатып алынды. – 120 зымыран сатып алынды.