Эмануэль Литвинов (1915-2011) – британдық жазушы, ағылшын-еврей әдебиетінің қайраткері. Өмірі, туған жері, шығармашылығы және еврей тамыры туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эммануэль Литвинов (5 мамыр 1915 – 24 қыркүйек 2011) – британдық жазушы және ағылшын-еврей әдебиетіндегі белгілі тұлға, роман, әңгімелер, өлеңдер, пьесалар жазып, сондай-ақ адам құқықтарын қорғау қозғалысында белсенділік танытқан.
Emanuel Litvinoff (5 May 1915 – 24 September 2011) was a British writer and well known figure in Anglo Jewish literature, known for novels, short stories, poetry, plays and human rights campaigning.
Алғашқы жылдар
Литвиновтың Лондонның шығыс бөлігіндегі еврейлер геттосы деп жиі айтқан ерте жылдары оның еврейлік өзіндігін жақсы сезінуіне себеп болды, бұл тақырыпты ол өмірінің барлық әдеби жолында зерттеді. Литвинов 1915 жылы Одессадан Лондонның Уайтчепел ауданына көшіп келген орыс еврейі ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі патша үшін күресу үшін Ресейге қайтарылды және қайтып оралмады: Ресей революциясында қаза болған деп есептеледі. Литвинов тоғыз баланың екіншісі еді. Оның ағасы тарихшы Барнет Литвинов, ал жартылай ағасы Дэвид Литвинов болды, ол анасының екінші күйеуі Соломон Левиден туған. Литвинов 14 жасында мектепті бітіріп, бірнеше жұмыссыз фабрикада жұмыс істегеннен кейін бір жыл ішінде үйсіз қалды. 1930 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде Сохо мен Фицровия арасында саяхаттап, ол кейін жойылған галлюцинациялық материалдар жазып, тірі қалу үшін ептілігін пайдаланды. Бастапқыда соғысқа қарсы болған Литвинов 1940 жылдың қаңтар айында Еуропадағы еврейлерге жасалған қысымның ауқымын білгеннен кейін әскери қызметке өз еркімен келді. 1942 жылдың тамызында ол Пионерлер корпусына офицер болып тағайындалды. Солтүстік Ирландия, Батыс Африка және Таяу Шығыста қызмет етіп, ол тез арада шенді жоғарылатып, 27 жасында майор болды.
Litvinoff's early years in what he frequently described as the Jewish ghetto in the East End of London made him very conscious of his Jewish identity, a subject he explored throughout his literary career. Litvinoff was born to Russian Jewish parents who emigrated from Odessa to Whitechapel, London, in 1915. His father was repatriated to Russia to fight for the czar and never returned: he is thought to have been killed in the Russian Revolution. Litvinoff was the second of nine children. One of his brothers was the historian Barnet Litvinoff and his half brother was David Litvinoff who was born to his mother's second husband Solomon Levy. Litvinoff left school at 14 and, after working in a number of unskilled factory jobs, found himself homeless within a year. Drifting between Soho and Fitzrovia during the Depression of the 1930s, he wrote hallucinatory materials, since destroyed, and used his wits to survive. Initially a conscientious objector, Litvinoff volunteered for military service in January 1940 on discovering the extent of the persecution suffered by Jews in Europe. He was commissioned into the Pioneer Corps in August 1942. Serving in Northern Ireland, West Africa and the Middle East, he rose through the ranks quickly, being promoted to major by the age of 27.
Өлеңдер
Литвинов әскери қызметте болған кезінде соғыс ақыны ретінде танылды. 1941 жылы Routledge баспасынан шыққан "Poems from the Forces" антологиясына оның бірнеше өлеңі енді, сондай-ақ BBC радиосының осы аттас бағдарламасында да жарияланды. Сол жылы "Конскрипт: Симфониялық декларация" атты туындысы, ал 1942 жылы оның алғашқы өлеңдер жинағы "Сыналмаған солдат" жарық көрді. 1948 жылы жарық көрген "Кейнге арналған тәж" еңбегінде Батыс Африка мен Египеттен алынған өлеңдері жинақталған. Ол жылдар бойы көптеген антологиялар мен журналдарға өлеңдерін жариялады, оның ішінде "The Terrible Rain: War Poets 1939–1945" және Jon Silkin бас редакторлық еткен "Stand" журналы бар. Литвинов көптеген жас ақындарға дос және ұстаз болды. Оның өлеңдері "Тірі қалғандарға ескертулер" (1973) жинағында топтастырылған.
Litvinoff became known as a war poet during his time in the Army. The anthology Poems from the Forces, published by Routledge in 1941, included some of his poems, as did the BBC radio feature of the same title. Conscripts: A Symphonic Declaration appeared in the same year, and his first collection, The Untried Soldier, followed in 1942. A Crown for Cain, published in 1948, included his poems from West Africa and Egypt. Over the years, he contributed poems to many anthologies and periodicals, including The Terrible Rain: War Poets 1939–1945 and Stand, a magazine edited by Jon Silkin. Litvinoff was a friend and mentor to many younger poets. His poems were collected in Notes for a Survivor (1973).
Романдар
Соғыстан кейін Литвинов Луис Голдинг үшін қысқа мерзімге көлеңкелі жазушы болып жұмыс істеді, "Жұдырықайлар туы" және "Кейсайдке" романдарының көп бөлігін немесе барлығын жазып шықты, содан кейін өзінің романдарын жазуға кірісті. Литвиновтың романдары ондаған жылдар бойы және әртүрлі географиялық ортада – Ұлыбритания, Германия, Кеңес Одағы және Израильде – еврей ұлттық өзіндігі мәселесін зерттейді.
After the war Litvinoff briefly worked as a ghostwriter for Louis Golding, writing most or all of The Bareknuckle Breed and To the Quayside, before going on to write his own novels. Litvinoff's novels explore the issue of Jewish identity across decades and in a variety of geographical contexts; Britain, Germany, the Soviet Union and Israel.
Жоғалған еуропалықтар
Соғыстан кейін он жыл өткен соң Литвинов Берлинде тұруға көшті. Ол бұл қаланың атмосферасын "қандай да бір ерекше көтеріңкі сезім, тіпті оқ астында болғандай" деп сипаттады. "Жоғалған еуропалықтар" (1960) Литвиновтың алғашқы романы болды және осы оқиғаның нәтижесінде жазылған. Роман соғыстан кейінгі Берлиндегі оқиғаларды баяндайды, онда Холокосттан кейін екі еврей Берлинге оралады. Біреуі – рухани және материалдық өтемақы алу үшін, екіншісі – оны сатып кеткен адамнан кек алу үшін.
Ten years after the war Litvinoff went to live in Berlin. He described it as "a strangely exhilarating experience, like being under fire". The Lost Europeans (1960) was Litvinoff's first novel and was born out of this experience. Set in post war Berlin, it follows the return of two Jews to Berlin after the Holocaust. One returns for both symbolic and material restitution, the other for revenge on the man who betrayed him.
Көршім
"The Man Next Door" (1968) фильмі, "The New York Times" газетінің пікірінше, "Портнойдың шағымдарына" британдық жауап ретінде, британдық қала маңындағы антисемитизм мәселесін көтеріп көрсетеді. Фикциялық Мейденфорд қалашығында өтетін фильмде, көңілі құлазыған орта жастағы вакуум тартқыш сатушысы, өзінің жаңа көршілерін – өзінің күшімен бай болған еврейлерді – өзінің барлық проблемаларының себебі деп санайды және оларға қарсы наразылық науқанын бастайды, бұл наразылық уақыт өте келе күшейе түседі.
The Man Next Door (1968), described by The New York Times as "the British answer to Portnoy's Complaint", tackles British suburban anti Semitism. Set in the fictional Home Counties town of Maidenford, it features a despondent middle aged vacuum cleaner salesman who sees his new neighbours, wealthy self made Jews, as the root of his problems and wages an escalating campaign of hatred against them.
Кішкентай планета арқылы саяхат
Литвиновтың ең танымал еңбегі, әдетте, "Кішкентай планета арқылы саяхат" (1972) деп есептеледі, онда ол жұмысшы сыныбындағы еврей балалық шағы мен Лондонның шығыс бөлігіндегі шағын көшелерде өткен ерте жастағы өмірін баяндаған. Бұл көшелер Лондон қаласының жанында болғанымен, Киев, Харьков және Одесса қалаларымен көбірек ұқсастықтарға ие еді. Литвинов Брик-Лейн мен Уайтчепелдегі тығыз қоныстанған үйлерді, маринадталған шаян мен пиязды нанның иісін, тігін машиналарынның шуын және идиш тіліндегі әңгімелерді суреттейді. Ол сондай-ақ 1914 жылы Ресейден қашқан ата-анасы туралы, мектептегі өмірі мен коммунизммен болған қысқа ғана танысуы туралы әңгімелейді.
Litvinoff's best known work is probably Journey Through a Small Planet (1972), in which he chronicled his working class Jewish childhood and early adult years in the East End, a small cluster of streets that was right next to the City of London, but had more in common with the cities of Kiev, Kharkov and Odessa. Litvinoff describes the overcrowded tenements of Brick Lane and Whitechapel, the smells of pickled herring and onion bread, the rattle of sewing machines, and chatter in Yiddish. He also relates stories of his parents, who fled from Russia in 1914, his experiences at school and a brief flirtation with Communism.
Террор трилогиясының бет-бейнелері
"Террордың бет-бейнелері" трилогиясы Шығыс Лондондағы жас революционерлердің өмірін және жылдар бойы Сталиндік Ресейге дейінгі саяси жолын баяндайды. Трилогияның бірінші романы – "Сезоннан тыс өлім" (1973) – Сидни көшесінің қоршауы мен Шығыс Лондондағы анархизмнің күшеюіне арналған. Роман, Петр Суретші және Лидия Александрова тұлғалары арқылы, революцияға құмар жастардың талпынысын көрсетеді, олардың ішінде өз класына қарсы шыққан жас аристократ Лидия да бар. "Қардағы қан" (1975) атты жалғасы, Лидия мен Петрді Ресей революциясынан кейінгі аштық пен азамат соғысының қайнаған кезінде, белсенді большевиктер ретінде көрсетеді. Трилогияның соңғы бөлімі – "Террордың бет-бейнесі" (1978) – Сталин режимі тұсында өтеді, онда революция репрессияға айналып, Питер мен Лидияның бір кездегі бостандыққа құштарлықтары кінә мен көңіл көшірудің ауыртпалығынан құлайды.
The trilogy Faces of Terror follows a pair of young revolutionaries from the streets of the East End and their political passage over the years to Stalinist Russia. The first novel, A Death Out of Season (1973), is set around the Siege of Sidney Street and the fermenting anarchism of East London. The novel describes youth seduced by revolution through the characters Peter the Painter and Lydia Alexandrova, a young aristocrat who rebels against her class. Blood on the Snow (1975), the sequel, finds Lydia and Peter now committed Bolsheviks, in the chaos of famine and civil war in the aftermath of the Russian Revolution. The final instalment of the trilogy, The Face of Terror (1978), is set under the regime of Stalin, where revolution has turned into repression, and the ideals of freedom that Peter and Lydia once had have crumbled under the weight of guilt and disillusion.
Көлеңкеге түсу
"Көлбеудің құлауы" (1983) – Литвиновтың Израильдің Холокост естелігін өз зұлматын ақтау үшін пайдаланатынына қатысты алаңдаушылығынан туған даулы роман. Оның оқиғасы сырттай әдемі де адал ізгі ниетті израильдік азаматтың көшеде қанымен суалуын, кейіннен оның құрбанының біреуінің атымен қашып кеткен концлагерь офицері екенінің анықталуын баяндайды.
Falls the Shadow (1983) was a controversial novel, written because Litvinoff had become concerned at how he considered Israel to be invoking the memory of the Holocaust to justify its own outrages. Its narrative concerns an apparently distinguished and benign Israeli citizen who is assassinated in the street, then found to have been a concentration camp officer who had escaped using the identity of one of his victims.
Пьесалары
1960 және 1970 жылдары Литвинов теледидарға, әсіресе "Кресло театрына" көптеген пьесалар жазды. Оның "Бөлмедегі әлем" атты пьесасы түрлі нәсілдік үйлену тақырыбын қамтыды.
During the 1960s and 1970s Litvinoff wrote plays prolifically for television, in particular Armchair Theatre. His play The World in a Room tackled the subject of interracial marriage.
Кеңес еврейлері үшін науқан
Ол табысты ақын, романист және сценарист болғанымен, Литвиновтың мансабының көп бөлігі Кеңес еврейлерін азат ету үшін бүкіл әлемді қамтыған науқанды бастауға арналды. 1950 жылдары бірінші әйелі Черри Маршаллмен бірге Ресейге сапар барысында Литвинов қуғынға ұшыраған кеңес еврейлерінің жағдайымен танысып, осы қуғынға қарсы жаһандық науқанды бастады. Оның әдістерінің бірі – «Шығыс Еуропадағы еврейлер» бюллетенін редакциялау, сондай-ақ Бертран Рассел, Жан-Поль Сартр сияқты ХХ ғасырдың көрнекті тұлғаларын науқанға қосылуға шақыру болды. Литвиновтың күш-жігерінің нәтижесінде АҚШ-тағы көрнекті еврей ұйымдары бұл мәселеге назар аударды, ал кеңес еврейлерінің жағдайы бүкіл әлемде науқанға айналды, нәтижесінде кеңестік одақтан Израиль мен АҚШ-қа еврейлердің жаппай көшіп кетуіне әкелді. Осы үшін АҚШ-тағы бұрынғы Израиль елшісі Мейр Розен оны «жаман империяға қарсы күресте жеңіске жеткен ХХ ғасырдың ең ұлы танылмаған батырларының бірі» деп сипаттады және «мыңдаған орыс еврейлері оған өз бостандықтарын қарыздар».
Although he was a successful poet, novelist and screenwriter, the majority of Litvinoff's career was spent spearheading a worldwide campaign for the liberation of Soviet Jewry. In the 1950s, on a visit to Russia with his first wife, Cherry Marshall, and her fashion show, Litvinoff became aware of the plight of persecuted Soviet Jews, and started a worldwide campaign against this persecution. One of his methods was editing the newsletter Jews in Eastern Europe and also lobbying eminent figures of the twentieth century such as Bertrand Russell, Jean Paul Sartre, and others to join the campaign. Due to Litvinoff's efforts, prominent Jewish groups in the United States became aware of the issue, and the well being of Soviet Jews became cause for a worldwide campaign, eventually leading to the mass migration of Jews from the Soviet Union to Israel and the United States. For this he has been described by Meir Rosenne, a former Israeli ambassador to the United States, as "one of the greatest unsung heroes of the twentieth century who won in the fight against an evil empire" and that "thousands and thousands of Russian Jews owe him their freedom".
Жеке өмір
1942 жылы ол Чери Маршаллмен Каттерик лагерінің биінде кездесіп, бірнеше айдан кейін тіркеу кеңсесінде үйленді. Олардың үш баласы дүниеге келді.
In 1942, he met Cherry Marshall at a Catterick Camp dance and they married at a register office a few months later. They had three children together