Кіріспе

Уақыт реті (латын тілінде consecutio temporum деп белгілі, сондай-ақ етістіктердің уақыттық үйлесімділігі, уақыт тізбегі және уақыт гармониясы деп те аталады) – нақты бір тілдің грамматикалық ережелер жиынтығы, байланысты сөйлемдердегі немесе түйіндемелердегі етістіктердің уақыттарының арасындағы сәйкестікті қамтамасыз етеді. Уақыт ретінің ережелері көбінесе жанама сөйлеуде қолданылады. Егер өткен уақытта біреу белгілі бір уақытта сөйлем айтса (мысалы, қазіргі уақытта), ал осы сөйлеу әрекеті қазір баяндалса, баяндалған сөзге сәйкес келетін сөйлемде қолданылған уақыт бастапқы сөйлеуші қолданған уақыттан өзгеше болуы мүмкін. Кейбір тілдерде уақыт "кері жылжуға" бейім, сондықтан бастапқыда қазіргі уақытта айтылған нәрсе өткен уақытты қолдану арқылы баяндалады (өйткені бастапқы сөйлем айтылған кезде қазіргі уақытта болған нәрсе, баяндау уақытына қатысты өткен уақытта болады). Ағылшын тілі осындай тілдердің бірі. Мысалы, егер біреу "Маған су ішу керек" десе, бұл "Ол су ішуге мұқтаж екенін айтты" түрінде баяндалуы мүмкін, мұнда "мұқтаж" етістігінің уақыты қазіргі уақыттан өткен уақытқа өзгереді. Алдыңғы абзацта сипатталған мұндай "кері жылжу" кері жылжу немесе тартылған уақыт реті деп аталуы мүмкін. Егер тілде немесе контексте мұндай жылжу болмаса, оның орнына табиғи уақыт реті бар деуге болады.

Қосалқы сөйлемнің уақыт реті

Субъюнктив қолданылғанына қарамастан, етістік уақыттары индикатив көңіл-күйіндегідей ережелерді сақтайды. Бағынышты сөйлемнің қазіргі жағы субъюнктивтің қазіргі уақытымен алмастырылады; сондай-ақ, қазіргі толық уақыт өзіне сәйкес келетін өткен субъюнктивпен, ал өткен толық уақыт – субъюнктивтің өткен толық уақытымен алмастырылады.