Кіріспе

Американдық поэзия сыншысы (1933–2024)

Хелен Вендлер (туған тегі Хеннесси; 30 сәуір 1933 – 23 сәуір 2024) – американдық ғалым, жазушы және әдеби сыншы. Ол Бостон университетінде, Корнелл, Гарвард және басқа да университеттерде ағылшын тілі мен тарихының профессоры болды. Оның ғылыми еңбегі поэзияны сын тұрғысынан талдауға бағытталған, ол Шекспир мен Джордж Герберттен бастап Уоллес Стивенс және Сеймус Хини сияқты заманауи ақындарды зерттеді. Оның әдісі – жақыннан оқу, ол оны «жазушының көзқарасынан оқу» деп сипаттады. Вендлер «The New Yorker» және «The New York Review of Books» сияқты журналдарда поэзияны тұрақты түрде қарап отырды. Ол сондай-ақ Ұлттық кітап сыйлығы мен Пулитцер сыйлығының тұрақты төрешісі болды, жазушылардың беделін және жетістіктерін анықтауда маңызды рөл атқарды.

Өмір және мансап

Хелен Хеннесси 1933 жылғы 30 сәуірде Бостон қаласында Джордж Хеннесси мен Хелен Хеннесси отбасында дүниеге келді. Ол үш баланың екіншісі еді. Әке-шесі оны бала кезінен өлеңдер оқуға ынталандырды. Вендлердің әкесі жоғары мектепте испан, француз және итальян тілдерін оқытса, анасы үйленбес бұрын бастауыш мектепте сабақ берген. Вендлер Бостон қыздар латын мектебі мен Радклифф колледжін емес, Эммануэль колледжін таңдады, себебі оның ата-анасы оған «дүниеуи білім алуға» рұқсат бермеді. Ал Перри Миллер оны өзінің «ең жақсы студенті» деп есептегеніне қарамастан, Герман Мелвилл туралы семинарына қабылдаудан бас тартты. Гарвардтың басқа профессорлары оған көбірек қолдау көрсетті, әсіресе И. А. Ричардс. 1959 жылы Вендлерге Гарвардтың ағылшын тілі кафедрасында оқытушылық қызмет ұсынылды, ол кафедраның нұсқаушы ретінде жұмысқа алған алғашқы әйел болды. Бірақ ол осы ұсыныстан бас тартты. Келесі жылы Вендлер ағылшын және американ әдебиеті бойынша филология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1960 жылы ол Корнелл университетінде ағылшын тілінен сабақ бере бастады, сол кездегі күйеуі Зено Вендлер де сол жерге сабақ беру үшін көшіп келген. 1963 жылы Корнеллден кетіп, бірнеше жыл басқа оқу орындарында жұмыс істеді, соның ішінде 1963-64 жылдары Хаверфорд және Суартмор колледждерінде, 1964-66 жылдары Бостон университетінде ассистент профессор, ал 1966-68 жылдары профессор болып қызмет етті. Вендлер бір жыл Бордо университетінде Фулбрайт лекторы болып жұмыс істеді. Содан кейін 1970-1975 және 1978-1979 жылдары Бостон университетінің ағылшын тілі кафедрасының аспирантура директоры қызметін атқарды. Вендлер 1984 жылдан өліміне дейін Гарвард университетінде ағылшын тілі профессоры болды; 1981 жылдан 1984 жылға дейін Гарвард пен Бостон университетінде кезегімен семестрлерде сабақ берді. Ол Гарвардта «сәл ғана номиналдық тұлға» болмау үшін бірнеше жыл бойы Бостон университетімен байланысын сақтағанын айтты. 1992 жылы Вендлер Бейтс колледжінен құрметті Litt.D. дәрежесін алды. Ол 1995 жылы Кембридждегі Магдалина колледжінде Чарльз Стюарт Парнелл стипендиясын алды және 1997 жылы Магдалинаның құрметті мүшесі болып сайланды. Вендлер 2000 жылы Уортон ағылшын поэзиясы бойынша лекция оқыды. 2004 жылы Ұлттық гуманитарлық қор оны гуманитарлық ғылымдардағы жетістіктері үшін федералды үкіметтің ең жоғары наградасы – Джефферсон лекциясына ие болды. Оның «Океан, құс және ғалым» атты лекциясында Уоллес Стивенстің өлеңдерін пайдаланып, гуманитарлық ғылымдарды зерттеуде өнердің (тарих пен философияға қарағанда) рөлі туралы сөз сөйледі. 2006 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Вендлерді «Америкадағы жетекші поэзия сыншысы» деп атады және оның жұмысы Жори Грэм, Сеймус Хини және Рита Доув сияқты ақындардың беделін «орнатуға немесе нығайтуға» көмектескенін айтты. Ол сондай-ақ 1974, 1976, 1978, 1986 жылдары Поэзия бойынша Пулитцер сыйлығының, ал 1972 жылы Поэзия бойынша Ұлттық кітап сыйлығының төрешісі болды.

Жеке өмір және өлім

Хелен Вендлер 1960 жылдан 1963 жылға дейін Зено Вендлерге үйленді; олардың бір баласы болды.