Кіріспе

Үнді архитектуралық стилі

Весара стилі қазіргі Карнатаканың солтүстігіндегі Кришна және Тунгабхадра өзендері аралығындағы аймақта пайда болған. Кейбір өнер тарихшыларының пікірінше, Весара стилінің бастаулары Бадами шалукийлеріне (б.з. 500 – 753 жж.) дейін жетеді. Олардың ерте шалукия немесе Бадами шалукия архитектурасы храмдарды Нагара және Дравида стильдерінің кейбір ерекшеліктерін біріктіретін стильде салған. Мысалы, Паттадакал сияқты бірдей кезеңдегі храмдарда киелі орынның үстіне солтүстік шихара және оңтүстік вимана типтес үстеме құрылыстар қолданылған. Бұл стильді Манякхетаның Раштракуталары (б.з. 750 – 983 жж.) Эллора сияқты жерлерде одан әрі жетілдірген. Бадами немесе ерте шалукия стилімен үлкен сабақтастық бар екені анық, бірақ кейбір авторлар Весараның басталуын кейінірек Кальянидің Батыс шалукийлеріне (983 – 1195 жж.) және кейінірек Хойсала империясына (1000 – 1330 жж.) жатқызады. Синха сияқты басқа өнер тарихшылары индуистік храм архитектурасындағы тәжірибелер мен жаңалықтар Карнатакада Айхоле, Паттадакал, Бадами және Махакута сияқты жерлерде, Нагара және Дравида храмдары бір-біріне жақын салынған кезде басталды деп санайды. Алайда, бұл храмдардың әрқайсысы өзінің тарихи ерекшеліктерін сақтап қалған. Синханың пікірінше, Весараны Нагара мен Дравиданың қарапайым қоспасы ретінде емес, 7-ден 12-ға дейінгі ғасырлардағы Үндістанда қол жетімді материалдар мен құрылыс әдістеріне негізделген әдейі архитектуралық синтез ретінде қарастыру керек. Мұнарадан шатырдың үстіндегі антараланың алдындағы бөлмеден киелі орынға қарай сукхананың көрінетін проекциялары әдетте кездеседі. Мандапа, әдетте, киелі орын мен оның виманынан үлкен, ал басқа ашық мандапалар одан да кең болуы мүмкін. Кейбір храмдарда бірнеше, әсіресе үш храм болады. Бұлардың әдеттегісі – бір мандападан үш кіреберіс, мысалы, Ченнакесава храмы (Соманатапура) және Кедарешвара храмы (Балигави); екі жақтағы храмдар орталық, негізгі храмға 90° бұрышпен орналасқан. Бумиджа және Варата архитектурасымен салыстыру

Дубейдің сөзіне сәйкес, 13-ғасырға дейінгі үнді дәстүрінде Весараны қалай сипаттау және анықтау керектігі туралы жалпы пікір жоқ. Весараның шарттары мен "қоспалы" ерекшеліктері Бхумиджа және Варата архитектурасында да кездеседі, онда синтез және жаңару Солтүстік және Оңтүстік Үндістанды бір-бірінің нұсқаларына айналдырады. Дубейдің мәлімдемесіне қарағанда, эллипстік, дөңгелек, апсидалы индуистік храмдардың алғашқы үлгілерін табу, Весараның бұрынғы күйінде болған нұсқасына сәйкес келуі мүмкін, және Оңтүстік Үндістан мәтіндерінің авторы осыған сілтеме жасаған болуы керек. Адам Харди бұл өнертапқыш формалар сәулет мектептері мен олардың географиялық контекстінде, олардың идеяларын бөлісіп, бәсекелескенін ескере отырып, жақсы түсініледі дейді. Весара Карнатакада, Варата Видарбха-Берар аймағында, Калинга Одишада, ал Бхумиджа Малвада дамыды.

Мысалдар

Ертедегі Весара ғибадатханалары көбінесе Тунгабхадра және Кришна өзендерінің бірігуіне дейін, олардың арасында және жанында орналасқан. Осы орындар: Бұл ғибадатханалар ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізу үшін ұсынылған.