Тан әулетінің императоры Ли Куо өмірі мен әскери жолы

Кіріспе

779-805 жылдары Тан Қытайының императоры

Өмірбаян

Ли Куо 742 жылы әкесінің әкесі, император Сюаньцзунның билігінде дүниеге келді. Оның әкесі Ли Чу – Гуанпин ханзадасы, император Сюаньцзунның ұлы және тәж мұрагері Ли Хенгтің үлкен ұлы, ал Ли Чудың үлкен ұлы еді. Анасы Ли Чудың әйелі Шэнь болды. Ол шығыс сарайда, яғни Тан астанасы Чанъаньдағы тәж мұрагерінің сарайында дүниеге келді. Сол жылы ол Фэнцзяң ханзадасы болып тағайындалды және Теджин (特進) құрметті атағын алды. 755 жылы басталган Анши көтерілісі кезінде император Сюаньцзун Чэндуға қашты, ал Ли Хенг және оның ұлдары, соның ішінде Ли Чу, Лингвуға қашты. Ли Куоның осы кездегі нақты орналасқан жері тарихи жазбаларда көрсетілмеген, бірақ ол әкесімен бірге болған болуы мүмкін, себебі оның анасы Шэнь ханшайымы көтерілісші Ян әскерлерімен бірге көптеген сарай қыздарымен бірге тұтқынға алынса да, ол тұтқынға алынбады. (Шэнь ханшайымы көтеріліс кезінде жоғалып кетті және көтеріліс аяқталғаннан кейін Ли Чу мен Ли Куо оны табуға көптеген әрекеттер жасағанына қарамастан, оны таба алмады.) Ли Хенг Лингвуда император (Суцзун императоры) деп жарияланды, бұл император Сюаньцзун кейін мойындады. 756 жылы Чанъань Ян әскерлерінен қайта алынды, Ли Чу (оның есімі Ли Ю деп өзгертілді) тәж мұрагері болды, ал 762 жылы Суцзун императорының қайтысынан кейін император (Дайцзун императоры) болды. Дайцзун императоры Ли Куоға қарулы күштердің жоғарғы қолбасшысы атағын берді және оны Лу ханзадасы етіп тағайындады, бірақ бұл атақ көп ұзамай Юн ханзадасы болып өзгертілді. Ол және оның штабы Тан және одақтас Хуиге әскерлерімен Шан округінде (陝州, қазіргі Хэнань провинциясының Санменсия қаласы) кездесу үшін жіберілді, бұл шығыс астанасы Луоянды қайта басып алуға шабуылға дайындалу мақсатында болды, ол кезде Луоян Янның төртінші және соңғы императоры Ши Чаойинің астанасы болып табылды. Ли Куо Хуиге Денгли ханы Яолуоге Идиджианмен кездескенде, оны теңдес ретінде қарады, бұл Яолуоге Идиджианның ашуын тудырды (өйткені Тан сол кезде Хуиге көмегіне қатты тәуелді болды). Яолуоге Идиджиан Ли Куоның Яо Цзян (藥子昂), Вэй Джу (魏琚), Вэй Шаохуа (韋少華) және Ли Цзинь (李進) ұстап алып, қатты жазалады, нәтижесінде Вэй Джу мен Вэй Шаохуа сол түні қайтыс болды. Яолуоге Идиджиан Ли Куоға зиян келтірмеді, бірақ оны Тан лагеріне қайтарды. Луоян қайта басып алынғаннан кейін және Ши Чаойи 763 жылы қашып бара жатып өз-өзіне қол жұмсағаннан кейін Ли Куоға Шаншу Лин (尚書令) канцлер атағы берілді, ал оның портреті сегіз генералдың (соның ішінде Гуо Цзы) портреттерімен бірге Линьян павильонына қойылды. Кейіннен 763 жылы Туфан шабуылы кезінде Дайцзун императоры Чанъаньнан қашуға мәжбүр болды және Туфан әскерлері Чанъаньды қысқа мерзімге басып алды, Ли Куо Гуанчжун аймағындағы (яғни Чанъань аймағындағы) әскерлердің титулды жоғарғы қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ генерал Гуо Цзы, жоғарғы қолбасшының орынбасары ретінде, іс жүзінде қолбасшылық етті.

Li Kuo was born in 742, during the reign of his great grandfather Emperor Xuanzong. His father was Li Chu the Prince of Guangping—the oldest son of Emperor Xuanzong's son and crown prince Li Heng, and he was Li Chu's oldest son. His mother was a consort of Li Chu's, Consort Shen. He was born at the eastern palace—i. e., the Crown Prince's palace—at the Tang capital Chang'an. Later that year, he was created the Prince of Fengjie and given the honorific title of Tejin (特進). During the Anshi Rebellion, which erupted in 755, Emperor Xuanzong fled to Chengdu, while Li Heng and his sons, including Li Chu, fled to Lingwu. Li Kuo's exact locations during this time were not stated in historical records, although presumably he accompanied his father, because while his mother Consort Shen was captured by the rebel Yan forces along with many palace women, he was not. (Consort Shen disappeared during the rebellion and, after the end of the rebellion, despite repeated efforts made by both Li Chu and Li Kuo to find her, she was never located.) While Li Heng was at Lingwu, he was declared emperor (as Emperor Suzong), an act that Emperor Xuanzong later recognized. After Chang'an was recaptured from Yan forces in 756, Li Chu (whose name was then changed to Li Yu) was made crown prince, and in 762, after Emperor Suzong's death, he became emperor (as Emperor Daizong). Emperor Daizong gave Li Kuo the title of supreme commander of the armed forces and created him the Prince of Lu, a title soon changed to Prince of Yong. He and his staff were sent to rendezvous with Tang and ally Huige forces at Shan Prefecture (陝州, in modern Sanmenxia, Henan), to prepare an attack to recapture the eastern capital Luoyang, which was then serving as the Yan capital under Yan's fourth and final emperor Shi Chaoyi. When Li Kuo met Huige's Dengli Khan Yaoluoge Yidijian (藥羅葛移地健), he treated Yaoluoge Yidijian as an equal, drawing Yaoluoge Yidijian's anger (as Tang was highly reliant on Huige aid at that time). Yaoluoge Yidijian had Li Kuo's Yao Ziang (藥子昂), Wei Ju (魏琚), Wei Shaohua (韋少華), and Li Jin (李進) arrested and whipped severely, such that Wei Ju and Wei Shaohua died that night. Yaoluoge Yidijian did not harm Li Kuo, but sent him back to the Tang camp. After Luoyang was recaptured and Shi Chaoyi committed suicide in flight in 763, Li Kuo was given the chancellor title of Shangshu Ling (尚書令), and his portrait, along with those of eight generals (including Guo Ziyi), were added to the Portraits at Lingyan Pavilion. Subsequently, during a Tufan incursion in 763 in which Emperor Daizong was forced to flee Chang'an and Tufan forces briefly captured Chang'an, Li Kuo was named the titular supreme commander of forces in the Guanzhong region (i. e., the Chang'an region), but the general Guo Ziyi, as deputy supreme commander, was actually in command.

Тақ мұрагері ретінде

764 жылы Ли Куо тақ мұрагері жарияланды. Император Дайцзонг одан кейін өзінің Шаншу Лин лауазымын Гуо Цзыиге беруге тырысты, бірақ Гуо, бұл лауазымды соңғы рет Ли Куо атқарғанын және одан бұрын император Тайцзуң атқарғанын айтып, бас тартты. Осы уақытта 765 жылы Гуанченг (廣澄) есімді буддалық қарындас Ли Куоның анасы, Консорт Шен екенін мәлімдеді, бірақ одан әрі сұраққа алудан кейін ол Ли Куоның күйеу баласы (емшегі) болғаны анықталды, және император Дайцзонг оны өлтіруге бұйрық берді.

Діни көзқарастар

Дезонг – Тан әулетінің шығыс дәстүріндегі Қытай шіркеуінің монахтары мен шіркеулеріне ақша берген императорларының бірі болды. Ол өлімнен кейінгі өмір және Тянь туралы Шығыс шіркеуі христиандығы мен буддизмнің түрлі идеяларына сенді.