Кіріспе

Гао Цзисин (858 ж.) «Жаңа бес патшалық тарихы» бойынша, оны «Он патшалықтың көктемгі және күзгі жылнамалары» (十國春秋) да қабылдады, ол Ли Ран (李讓) қызметінде болды, кейін Чжуға (朱) ақша қарыз берді және Чжудың асырап алған ұлы болды, оның есімі Чжу Юранг (朱友讓) деп өзгертілді. Екі дерек бойынша да, Гао Чжумен кездескенде, Чжу оның қабілетіне тәнті болды және өз қожайыны оны ұлы ретінде қабылдады, осылайша оны Чжудың асырап алған немересі етіп, Чжу тегін алды. 902 жылдың күзінде Чжу Куанчжун (朱權中) Фэнсян (鳳翔) қаласын шамамен бір жылдан бері қоршауға алған, бірақ жаңбырдың кедергісінен және әскерлердің ауруға шалдығуынан оны басып ала алмады. Сондықтан ол өзінің иелігіндегі Хуго округіне (護國, қазіргі Юньчэн, Шаньси) қайтуды ойлады. Бірақ Чжу Чжичан (朱知昌) және оның әріптесі Лю Чжижун (劉知俊) қарсылық көрсетіп, Ли Маочжэннің (李茂貞) қиын жағдайда екенін атап көрсетті. Дегенмен, Чжу Куанчжун Ли Маочжэннің Сюаньву (玄武) әскерімен шайқасудан бас тартып, Фэнсянда күшті қорғаныс ұстауынан алаңдады. Чжу Чжичанның ұсынысымен Чжу Куанчжун алдау жолымен әрекет етуге шешім қабылдады және Ли Маочжэнды Сюаньву әскерімен шайқасуға итермелеу үшін ерікті әскер іздеді. Ма Цзин (馬景) ерікті болып, Фэнсян әскеріне қарсы берілді. Ма Ли Маочжэнге Чжу Куанчжунның қазірдің өзінде кетіп қалғанын, тек 10 мыңға жуық ауру әскерін қоршауды жалғастырып жатқандай көрініс жасап, сол түні кететінін айтты. Ол Ли Маочжэнге Сюаньву лагеріне шабуыл жасауды ұсынды. Ли Маочжэн келісіп, шабуыл жасады, бірақ оның әскері бірден Сюаньву әскерінің қойған тұзағына түсіп, ауыр шығынға ұшырады. Осыдан кейін Ли Маочжэн бірден басылмаса да, Чжу Куанчжунмен бейбіт келісімге келуге барып, императорды оған беруге уәде берді (бұл 903 жылдың көктемінде орындалды). Осы жеңіске қосқан үлесі үшін Чжу Куанчжун Чжу Чжичанды Сун префектурасының (宋州, қазіргі Шанцю, Хэнань) әскери префекті (團練使, Туаньлианши) етіп тағайындады.

Император Тайдзу тұсында

907 жылы Чжу Куанчжун император Чжаоцзонның ұлы және мұрагері император Айдан тақты алуға мәжбүр етіп, Тан әулетін аяқтап, жаңадан Лиан әулетін император Тайдзу ретінде бастады. Ол Гао Цзичангты Цзиньнаньның толық әскери губернаторы етіп тағайындады. Сол кезде бұрын сегіз префектурадан тұратын Цзиньнань (Цзянлинг қаласы префектура ретінде есептелген), соғыстан қатты зардап шекті, және оның көптеген префектураларын басқа аймақтарды басқаратын әскери сардарлар басып алды. Тіпті Цзянлингтің өзінде қабырғалары мен ғимараттары қирап, халқы күрт азайды. Гао Цзянлингке келген соң, халықты жұбатты, оларды қайта оралуға шақырды, соның арқасында халықтың өмірі жайлы жағдайға орала бастады. 907 жылдың күзінде Лей Янгонг, Чу патшасы Ма Иннің көмегімен (Ма Лиан ресми түрде Лианның қарауында болғанына қарамастан), Цзянлингке шабуыл жасады. Гао Лейдің азық-түлік жолын кесу үшін Гонъаньға (公安, қазіргі Цзинчжоу) әскер орналастырып, оны жеңді. Ол да, Чу әскерлері де шегінді. Кейін Лей Цэньянға (涔陽, қазіргі Цзинчжоу) және Гонъаньға шабуыл жасады, бірақ оларды жаулап ала алмады. Сол жылы император Тайдзу Гаоға Тонг Чжуншу Мэнься Пинчжаншидің құрметті канцлер атағын берді.

Император Тайдзу билегеннен кейін

912 жылы жазда император Тайдзу өзінің ұлы Чжу Югуй, Ин ханзадасының қолынан қаза тапты. Ол, өлтіруді асырап алған бауыры Чжу Ювэнь, Кан ханзадасына таңды да, Чжу Ювэньді өлтірген соң, таққа отырды. 917 жылы Гао мен Конг арадағы қарым-қатынас жақсарды, ол Лянг императорлық үкіметіне салық төлеуді қайта бастады. 921 жылы Гао Ниге, оның ұлы Ни Жиджин (倪知進) осы кезде Гаоның қызына үйленген болатын, Цзянлингтің сыртқы қабырғаларын жөндеу жұмысын бақылауды тапсырды. Гао өзі жұмысты тексеруге барғанда, Ни Кэфуды жұмыстың баяу істеуіне кінәлады және көпшілік алдында оны жазалады. Бірақ ол қызына: "Үйіңе қайтып, қайын атаңа мынаны айт: мен тек халық алдында өкіметімді көрсетуді қаладым", - деді. Сонымен қатар, ол Ни Кэфуға беру үшін оған құпия түрде көп мөлшерде платина берді.

Император Чжуанцзонгтың тұсында

923 жылы Цзинь ханның ханзадасы Ли Цуньсу өзін жаңа Тан империясының императоры деп жариялады (Чжуанцзун императоры ретінде). Ұзақ өтпей ол кейінгі Лян астанасы Далянға күтпеген шабуыл жасап, қаланы қорғаныссыз қалдырды. Чжу Чжэн өзіне-өзі қол жұмсады, осылайша Кейінгі Лян құлады. Кейінгі Лян әскери губернаторларды тағайындады, оның ішінде Гао Цзичан, және олардың барлығы оған адалдық серт еткен петицияларын жіберді. Гао өз атын Гао Цзисин деп өзгертті (Чжуанцзун императорының әкесі Ли Гочан болғандықтан, есімдердің тыйым салынған тізіміне байланысты). Жаңа императорға адалдығын көрсету үшін ол Далянға барып, жаңа императорға құрмет көрсетуді ниеттенді. Лян Чжэн оны тоқтатуға тырысты:

Гао Далянға келген кезде Чжуанцзун императоры оған Чжуншу Лин (中書令) лауазымымен бірге жоғары құрметті канцлер атағын берді. Бір күні император одан: «Біз У және Шуға шабуыл жасағымыз келеді. Қайсысын бірінші шабуылдау керек?» – деп сұрады. Гао, шын мәнінде Чжуанцзун императорының жеңіске жеткенін қаламай, және географиялық кедергілерге байланысты бұрынғы Шуды басып алу қиын болады деп ойлағандықтан, былай деп жауап берді: «У-да өнімсіз жерлер мен кедей халық бар; оны басып алудың еш пайдасы жоқ. Шуға бірінші шабуыл жасау керек. Оның жері бай, билеушісі [Уан Цзянның ұлы және оның мұрагері Ван Цзунъян] бейқам, ал халқы наразы. Егер сіз оған шабуыл жасасаңыз, әлбетте жеңіп аласыз. Оны басып алғаннан кейін өзенге [яғни Янцзыға] түсіп, У-ды басып алу оңай болады». Чжуанцзун императоры оның ұсынысынан ләззат алды. Кейіннен Чжуанцзун императоры, олардың оған қарсы көтеріліс жоспарлап жатқаны туралы жалған қауесеттерге сеніп, Гуо және тағы бір ірі генерал, Чжу Юцяньды өлтіргеннен кейін, оған қарсы көптеген көтерілістер басталды.

Император Минцзонгтың тұсында

Император Чжуанцзун қайтыс болғаннан кейін, император Чжуанцзунның асырап алған бауыры Ли Сыюань императорлық атаққа талапкер болды (император Минцзун ретінде). Осы уақытта Гао Цзисин өзінің флотын дайындап, Чуға шабуыл жасауды жоспарлады. Оның шенеунігі Сунь Гуансян, оны Лян Чжэнь хатшылыққа ұсынған еді, Цзиньнань соғыстан жаңа ғана қалпына келгенін, егер ол Чумен соғысқа түсіп қалса, басқа мемлекеттер мүмкіндікті пайдаланып Цзиньнаньға шабуылдауы мүмкін екенін көрсетті. Гао келісіп, Чуға шабуыл жасау жоспарынан бас тартты. Содан кейін ол Цзиньнаньға Куй, Чжун және Ван округтерін беруді сұрады; император Минцзун келісті. Бірақ көп ұзамай Гао император Минцзун әкімшілігін ашуландыратын бірнеше іс-әрекеттер жасады. Император Минцзун оған Куй, Чжун және Ван округтерін бергеннен кейін, императорлық үкіметтің осы округтерге префекттер тағайындамауын, оның орнына оған өз отбасы мүшелерін тағайындауға рұқсат беруін сұрады; император Минцзун бас тартты. Осыдан кейін Пан Кан (бұрынғы Шу шенеунігі) Куй префекті лауазымынан кеткен соң, Гао Куйге әскер жіберді, ондағы сарбаздарды өлтірді және тікелей басқаруды қолға алды. Кейіннен император Минцзун офицер Сифан Йеге (西方鄴) Куй префекті болуын тапсырғанда, Гао Сифанның лауазымға кіруіне кедергі келтірді. Ол Фу округіне де күтпеген шабуыл жасады, бірақ оны басып ала алмады. Бұдан бөлек, Хан Гун (韓珙), Ли Цзицзи (өз әскерлері император Чжуанцзун қайтыс болғаннан кейін оның бұйрықтарын орындаудан бас тартқаннан кейін өзін-өзі өлтірген) бұрынғы Шу қазыналарын Янцзы арқылы Луоянға жеткізуге жіберген шенеунік Үш шатқалынан өтіп бара жатқанда, Гао Ханды тұтқынға алып, өлтірді және қазыналарды өзіне алды. Император Минцзун Гаодан Ханға не болғанын сұрау үшін елші жібергенде, Гао былай деп жауап берді: "Хан Гун және олар Келістерден кемемен төмен түсіп, мыңдаған ли сапар шегуі керек еді. Егер кемелері неге айналып, суға батқанын білгіңіз келсе, өзен құдайынан сұраңыз". Ашуға ішін тыйып, император Минцзун Гаоның лауазымдарынан айырды және Шаньнань шығысының әскери губернаторы Лю Сюньге (劉訓) Гаоға солтүстіктен шабуыл жасауға, Людің орынбасары ретінде Чжунву округінің (忠武, қазіргі Сюйчан қаласы) әскери губернаторы Ся Луцзиге (夏魯奇); Дунчжуань округінің (東川, қазіргі Мяньян, Сычуань қаласы) әскери губернаторы Дун Чжанға батыстан шабуыл жасауға, Дунның орынбасары ретінде Сифанға; және Ма Инге оңтүстіктен шабуыл жасауға бұйрық берді. Лю Цзянлингті қоршауға алды, бірақ Цзянлинг ылғалды болғандықтан және жаңбырлы маусым болғандықтан, қоршау қиынға соқты, Людің көптеген әскерлері мен өзі ауырып қалды. Император Минцзун қоршауды қадағалау үшін штаб бастығы Конг Шунды Цзянлингке жіберді. Конг Цзянлингті басып ала алмады, сондықтан қалаға елшілер жіберіп, Гаоны бағынуға көндіруге тырысты. Гао бұған қарсылық көрсетіп қана қоймай, Конгтың елшілеріне қатыгездік танытты. Осы уақытта император Минцзун Маға көп сыйлықтар жіберсе де, Ма Цзянлингке шабуыл жасамау үшін себептер іздеді. Қоршау сәтсіз аяқталғаннан кейін император Минцзун Люға кері шегінуге бұйырды. Алайда Сифан Куй, Чжун және Ван округтерінде орналасқан Цзиньнань әскерлерін жеңіп, осы үш округті Кейінгі Тан императорлық үкіметіне қайтарып алды. Император Минцзун Куйда штаб-пәтері орналасқан Нинцзян округін (寧江) құрды және Сифанды әскери губернатор етті. Сифанның жеңісіне қарамастан, император Минцзун Гаоның үш округті алу туралы өтінішін бұрынғы канцлерлер Дулу Ге мен Вэй Юеге жүктеді және оларға өз-өзіне қол жұмсауға бұйырды. Шамамен сол уақытта Гао Маның император Минцзунға жіберген елшісі Ши Гуансянды (史光憲) және император Минцзун Маға жіберген сыйлықтарды ұстап алды. Содан кейін ол Вуның азаматы болу туралы өтінішхат тапсырды. Алайда Ву регенті Сюй Вэнь Ву Гаоны вассал ретінде қабылдаудың дұрыс еместігін айтты, себебі Цзянлинг Вудың астанасы Гуанлингке (廣陵, қазіргі Янчжоу, Цзянсу) қарағанда Кейінгі Тан астанасы Луоянға жақын болғандықтан, Кейінгі Тан қайтадан шабуыл жасаса, Ву Цзиньнаньға көмектесуі қиын болар еді; сондықтан ол Гаоның құрметін қабылдады, бірақ оны вассал ретінде қабылдаудан бас тартты. 928 жылдың көктемінде Сифан Цзиньнаньдың Гуй округін (歸州, қазіргі Ичан, Хубэй) басып алды, бірақ көп ұзамай Цзиньнань әскерлері оны қайтарып алды. Сондай-ақ 928 жылдың көктемінде Ма Юань Цюаньды (袁詮), Ван Хуанды (王環) және өзінің ұлы Ма Сичжаньды (馬希瞻) Цзиньнаньға шабуыл жасауға жіберді. Гао Чу әскерлерімен өзі жекпе-жекке шықты, бірақ Ма Сичжань оны Лиулан Фордында (劉郎袱, қазіргі Цзинчжоу) тұтқынға алып, жеңді. Чу әскерлері содан кейін Цзянлингке жақындады. Қорқып, Гао бейбітшілік сұрады және Шиді Чуға қайтарды. (Ма Ин кейіннен Ванға Чу әскерінің Цзянлингті басып алуға тырыспағанын неге түсіндіргенін сұрағанда, Ван Цзиньнань Чу мен Кейінгі Тан, Ву және Шу аймағы арасындағы буферлік аймақ қызметін атқаратынын көрсетті. Ма Ванның ойын түсінді және оны сұрастырмады.) 928 жылдың жазында Ву генералдары Мяо Лин (苗璘) мен Ван Яньчжан (王彥章) Чудың Юэ округіне шабуыл жасады және Цзиньнань әскерлерімен кездесуге дайындалып жатты. Бірақ Сюй Дэксун оларды жеңіп тұтқынға алды және Цзиньнань әскерлері шайқасқа қатысқан-қатыспағаны белгісіз. Осыдан кейін Гао қайтадан Вуның азаматы болуды сұрады. Сюй Вэнь қайтыс болғаннан кейін және оның асырап алған ұлы Сюй Чжигао регент болғаннан кейін, Ву Гаоны вассал ретінде қабылдауға келісті және оны Цинь патшасы етіп жариялады. Император Минцзун содан кейін Ма Инге Гаоға шабуыл жасауға бұйырды. Ма Сю және оның ұлы Ма Сифаньды Шатоуға (沙頭, қазіргі Цзинчжоу) шабуыл жасауға жіберді. Әскерлер кездескенде, Гаоның туысы Гао Цунси (高從嗣) Ма Сифаньды жекпе-жекке шақырды, бірақ Чу офицері Ляо Куанци (廖匡齊) оның орнына шақырылып, Гао Цунсини жеңді. Гао Цзисин содан кейін бейбітшілік сұрады және Ма Ин келісті, Сю және Ма Сифаньды шақырып алды. 928 жылдың күзінде император Минцзун генерал Фан Чживэньді (房知溫) Цзиньнаньға шабуыл жасауға бұйырды және Цзянлингке шабуыл жасауға дайындалу үшін көптеген округтерден әскерлерді шақырып әкелді. Алайда Кейінгі Тан әскерлері жиналмас бұрын және шабуыл жасамас бұрын, Гао 929 жылдың басында қайтыс болды. Ву императоры Ян Пу Гао Цунхуэйді Цзиньнаньның жаңа әскери губернаторы етіп тағайындады. Кейіннен Гао Цунхуэй, Гао Цзисиннің Кейінгі Танға қарсы тұруын қолдамағандықтан, Кейінгі Тан императоры Минцзунға қайтадан вассал болу туралы өтінішхат жіберді. 929 жылдың көктемінде император Минцзун келісіп, Цзиньнаньға қарсы науқанды тоқтатты. Император Минцзун Гао Цзисинге өлімнен кейін Чу патшасы атағын берді.