Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тан әулетінің генералы (756 жылы қайтыс болды)
Tang Dynasty general (died 756)
Гао Сяньси, немесе Го Сеонжи (24 қаңтар 756 жылы қайтыс болды) – Гогурё тегінен шыққан Тан әулетінің генералы. Өмірінде ұлы қолбасшы ретінде танымал болған. Ол Батыс аймақтарды жаулап алу мақсатындағы бірнеше әскери экспедицияларға қатысқанымен әйгілі, бұл экспедициялар Памир тауларынан өтіп, Талас өзеніне дейін жеткен. 751 жылы Талас шайқасында Аббасид халифатына қарсы Тан әскеріне басшылық етті. Талас өзеніндегі Тан әскерінің жеңілісі Танның батысқа қарайғы кеңеюінің де, Аббасидтердің шығысқа қарайғы кеңеюінің де аяқталуы деп есептеледі. 756 жылдың басында Гао және оның әріптесі генерал Фэн Чанцин 755 жылы көтеріліс жасаған Ан Лушанға қарсы Тонг асуын қорғап тұрғанда күшті евнух Бян Лингченгті (邊令誠) өте қатты ренжітті. Бян Фэнды батыл болмаумен, ал Гаоны жемқорлықпен айыптады, нәтижесінде екеуі де өлім жазасына кесілді.
Gao Xianzhi, or Go Seonji, (died January 24, 756) was a Tang dynasty general of Goguryeo descent. He was known as a great commander during his lifetime. He is best known for taking part in a number of military expeditions to conquer the Western Regions, over the Pamir Mountains and reaching as far as the Talas River. In 751 he commanded the Tang forces during the Battle of Talas, fighting against the Abbasid Caliphate. The Tang defeat at the Talas River is considered to mark the end of both Tang western expansion and Abbasid eastern expansion. Around the beginning of the year 756, Gao and fellow general Feng Changqing offended the powerful eunuch Bian Lingcheng (邊令誠) while defending the Tong Pass against the rebel An Lushan, who had rebelled in 755. Bian then accused Feng of cowardice and Gao of corruption, and both were executed.
Ерте өмір
Гао Сянчжи – Го Сагье ұлы, Гогурё генералы. 668 жылы Гогурё Тан әулетінен жеңіліске ұшырады, ал Го Сагье Тан армиясымен тұтқынға алынып, кейін сол армияда қызмет етті. Гао Сянчжи Танның батыс аймақтарында дүниеге келген. Тарихи жазбаларда Гао Сянчжинің басқа әскери шенеуніктер сияқты денелі немесе күшті болмағаны, ал әкесі ұлының нашар денсаулығына үнемі алаңдағаны айтылады. Дегенмен, ол ерте жасынан-ақ үлкен батылдық танытып, атқа міну және садақ атуда шеберлік танытқан. Гао Сянчжидің адалдығы мен қайраттылығы оған 20 жасында генерал шеніне қол жеткізуге мүмкіндік берді және ол батысты бейбіттендіру жөніндегі Бас Протектораттың астында Қашғарда әкесімен бірге қызмет етті. Ол Цзиэдуши Тянь Ренван (田仁琬) және Гай Цзяюн (蓋嘉運) қол астында қызмет етті, бірақ одан әрі тағайындалмады. Алайда Гайдың ізбасары Фуменг Лингча (夫蒙靈詧) оның қабілетін жоғары бағалап, жоғары лауазымды тұлғаларға бірнеше рет ұсынды. Тан императоры Сюаньцзунның Кайюань дәуірінің (727-741) соңында Гао Фуменгтің орынбасары болып қызмет етті.
Gao Xianzhi was the son of Go Sagye, a Goguryeo general. Goguryeo was defeated by Tang Dynasty in 668 AD and Go Sagye was captured by the Tang army, which he then served under. Gao Xianzhi was born in Tang's western regions. Historical records state that Gao Xianzhi was neither muscular nor particularly strong like other army officers and his father was constantly concerned about his son's poor health. However, he demonstrated great courage from an early age and possessed skills in horseriding and archery. Gao Xianzhi's loyalty and bravery allowed him to net the position of general by his 20s and served with his father in Kashgar under the Protectorate General to Pacify the West. He successively served under the jiedushi Tian Renwan (田仁琬) and Gai Jiayun (蓋嘉運), but received no further promotions. However, Gai's successor Fumeng Lingcha (夫蒙靈詧) was impressed by him, and repeatedly recommended him to his superiors. By the end of Emperor Xuanzong of Tang's Kaiyuan era (727 741), Gao was serving as Fumeng's deputy.
Бірінші батыс науқаны
Сол кезде қазіргі Гилгит, Пәкістан аймағындағы Кіші Болу қала-мемлекеті Тибет империясымен одақтас болды, ал оның төңірегіндегі 20 қала-мемлекет Тибеттің бағыныштыларына айналды. Тибет ханшайымы Кіші Болу патшасының әйелі және патшайымы болды. Тянь Жэньвань, Гай Цзяюнь және Фумэн Линча бұрын Кіші Болуға шабуыл жасауға тырысқан, бірақ оны жеңе алмады. 747 жылы Гао Сяньцзи 10 мың атты әскерден құралған үш бағыттан шабуыл жасады, бұл Кіші Болу мен оның Тибет гарнизондарын ойсырата білдірді. Кіші Болудың патшасы мен патшайымы тұтқындалып, Тан мемлекетіне әкелінді. Бірақ Фумэн Гаоның жеңіс туралы хабарды тікелей император Сюаньцзунға жеткізгеніне ашуланып, оны өлтірумен қорқытты. Сюаньцзунның Гао әскерін бақылау үшін жіберген евнух Бян Линчэн Гаоның қорғанында тұрып, Фумэннің Сюаньцзунға жасаған қауіп-қорқыныштарын хабарлады. Сюаньцзун жауап ретінде 748 жылы Фумэнды астанасы Чанъаньға шақырып алып, Гаоны оның орнына тағайындады. Гао Фумэннің бірнеше қол астындағыларын – әріптес әскери губернатордың орынбасары Чэн Цяньли (程千里), әскер офицерлері Би Сычэн (畢思琛) және Ван Тао (王滔) – өзіне шабуыл жасады деген айыппен тұтқындады, бірақ кейін босатып, оған қызмет етуді жалғастыруға рұқсат берді. Ол Фэн Чанцинге көмекші ретінде сеніп, көбінесе Фэнге әскерлерді басқаруды тапсырды, ал өзі жорықтарға басшылық еткен кезде Фэн штабты басқарды. Түркі тілдес Карлықтар Гаоға қарсы шыққанға дейін әскерлер бес күн бойы аяусыз шайқасты. Ли Сые күштерінің арқасында Тан әскерлері талқандалып, небары бірнеше мың адам ғана аман қалды. Шайқаста өзін ерекше көзге түйген Гаоның тағы бір бағыныштысы Дуань Сюши болды, оны Гао шайқастан кейін жоғарылатуды ұсынды. Ал Фэн Чанцин шығыс астанасы Луоянға қорғаныс дайындау үшін жіберілді, бірақ келген соң қару-жарақ жеткіліксіз екенін біліп, Ан әскерінен жеңіліске ұшырады. Фэн Шанға шегінді және Гаоға Шанды оңай қорғау мүмкін емес екенін, сондықтан олар қорғаныс үшін қолайлырақ орын – Тонг асуына шегіну керектігін айтты. Гао келісіп, екеуі Тонг асуында бекінді.
At that time, Lesser Bolü, a city state around modern Gilgit, Pakistan, was allied with the Tibetan Empire, and 20 city states around it also became Tibetan vassals. A Tibetan princess became the wife and queen of Lesser Bolü's king. Tian Renwan, Gai Jiayun, and Fumeng Lingcha had all tried to attack Lesser Bolü in the past, but were unable to defeat it. In 747, Gao Xianzhi led a three pronged attack of 10,000 cavalry soldiers, surprising both Lesser Bolü and its Tibetan garrisons. Lesser Bolü's king and queen were captured and brought back to Tang. However, Fumeng grew angry with Gao for directly reporting news of the victory to Emperor Xuanzong without first reporting to him, and threatened to kill him. The eunuch Bian Lingcheng, whom Xuanzong had sent to monitor Gao's forces, interceded on Gao's behalf and reported Fumeng's threats to Xuanzong. Xuanzong, in response, summoned Fumeng back to the capital Chang'an in the new year of 748 and promoted Gao to take over his position. Gao arrested several of Fumeng's subordinates for attacking him—fellow deputy military governor Cheng Qianli (程千里), and army officers Bi Sichen (畢思琛) and Wang Tao (王滔)—but then released them and allowed them to continue serving under him. He entrusted Feng Changqing as his assistant, often having Feng lead troops or, when he himself led troops in campaigns, had Feng in charge of the headquarters. The armies fought bitterly for five days before the Turkic speaking Karluks turned against Gao. Tang forces were crushed and only a few thousand survived due to the efforts of Li Siye. Another subordinate of Gao who distinguished himself at the battle was Duan Xiushi, whom Gao recommended for promotion after the battle. Meanwhile, Feng Changqing was sent to the eastern capital Luoyang to prepare its defenses, but once Feng discovered upon arriving that he was given inadequate weapon supplies, and was defeated by the An army. Feng retreated to Shan, and suggested to Gao that Shan could not be easy defended, and so they should retreat to Tong Pass, which was a more suitable defensive position. Gao agreed, and the two of them took up position at Tong Pass.