Кіріспе

Келлас мысығы – Шотландияда кездесетін ірі қара түсті мысық. Ол шотланд жабайы мысығы (Felis silvestris silvestris syn. Felis silvestris grampia) мен үй мысығының (Felis catus) арасындағы түрлер аралық будандастыру нәтижесінде пайда болған. Бұрын мифологиялық жабайы мысық деп есептелген, оның сирек кездесетін көріністері алдау деп есептелген. Бірақ 1984 жылы аңшы қойған тұзаққа түскен бір мысық өлтіріліп, ол шотланд жабайы мысығы мен үй мысығының буданы екені анықталды. Бұл ресми мысық тұқымы емес, фелидтердің будандасқан түрлерінің популяциясы. Ол алғаш рет табылған Келлас ауылының (Морэй) атымен аталады.

Үлгілер, тексеру және тұтқында өсіру

1984 жылы ауланған "ит мөлшеріндегі" жануар иыққа дейінгі биіктігі және мұрынынан құйрығына дейінгі ұзындығы өлшенді. Бұл жайт хабарланған соң, "фермерлер мен аңшылар бірден Highland аймағындағы иеліктерінде көп жылдар бойы үлкен қара мысықтарды атып келгендерін айтты". Скептиктер бастапқыда бұл жануарды "өте ірі жабайы үй мысығы" деп есептемеді. Шотландия Ұлттық мұражайының зерттеушісі сегіз Келлас мысығының үлгісін зерттеді. Бір өлік мұражай қорына бұрыннан кірген еді, ал қалған жеті үлгіні Ди Фрэнсис ұсынды, оны Томас "жазушы, зерттеуші және тәжірибелі натуралист" деп сипаттады. Томас жануарлардың бірін меланистік жабайы мысық деп анықтады; бұл жас еркек Шотландияда меланизммен тіркелген алғашқы жабайы мысық болды. Зерттелген басқа үлгілердің көпшілігі гибридтер екені анықталды, бірақ шотландтық жабайы мысығына жақын; тек бір гибрид үй мысығына көбірек ұқсады. Келлас мысығының алғашқы тірі мысығы, әйел, Келлас иелігінде "Ертеңгі әлем" тобымен ұсталды және 1986 жылғы "Үлкен мысықтың іздерінде" атты бағдарламада көрсетілді. Екінші, еркек мысық 1988 жылы Инвернесс графтығында ұсталды. Екеуі де біраз уақыт Кинкрейгтегі Хайленд жабайы табиғат паркінде сақталды, содан кейін оларды Фрэнсис қабылдады; ол оларды үйретуге келмейтін болса да, сәтті көбейтті, тұтқындық жағдайында туған Келлас мысықтарының алғашқы төлдерін өрбітті. Абердин университетінің зоология мұражайында 2002 жылы Абердиншир облысының Инш ауданында табылған салынған үлгі де бар. Тағы бір үлгі Эльгин қаласындағы мұражайда сақтаулы. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: әрине.

Ұлыбританиядағы басқа мысықтардан ажырату

1988 жылы Морей аймағының Даффтаун қаласында тағы бір жабайы мысықтай қара жануар ұсталды және өлтірілді. Зерттеулер нәтижесінде оның мүлдем басқа түр екендігі болжалды, себебі оның бас сүйегінің құрылысы өте ерекше болды – тар және созылған, кішкентай ми сауыты және ерекше тіс тізімі. 1980-ші жылдардағы Келлас мысығы туралы ақпарат құралдарындағы хабарлар оны, үй мысығынан көп үлкен болмаса да, жиі шатастырды. Ұлыбритания бойынша барс өлшемінде немесе одан да ірі жануарлардың көрінуі туралы хабарлар тарады, олар кейде қара, сары немесе жолақты болып сипатталды және малдың өліміне кінәлі деп айтылды. 1980 жылы Инвернесс округінің Канних қаласында қашқан немесе босатылған бір ғана пума адамгершілікпен ұсталды, ал Ұлыбританиядағы осындай алып мысықтардың қалғаны іздеуге қиын және күмәнді криптидтер болып шықты, көбінесе қалалық аңыз ретінде қарастырылады.

Мысық-сифтің аңызы

Сит мысығының ("әдеми мысық") фольклоры Келлас мысығынан шабыттанған болуы мүмкін. Сит мысығы – кельт мифологиясындағы, кеудесінде ақ дағы бар үлкен қара мысыққа ұқсайтын мифологиялық жаратылыс. Аңыз бойынша, бұл әуеси мысық Шотландияның жоталарында қыдырады. Осы жаратылысқа байланысты аңыздар көбінесе шотланд мифологиясында кездеседі, бірақ олардың бірнешеуі ирланд мифологиясында да бар. Тарихшы Чарльз Томас Голспидегі пикт тасында Келлас мысығы бейнеленген болуы мүмкін деп болжады. Қазір Данробин сарайының мұражайында сақталатын Голспи тасында лососьтің үстінде тұрған мысыққа ұқсас жануар бейнеленген, бұл Келлас мысығының өзенде жүзгенде балық аулау қабілетіне сілтеме болуы мүмкін.