Кіріспе
Неміс жазушысы Тор Кункель 1963 жылдың 2 қыркүйегінде Франкфурт-на-Майне қаласында дүниеге келген. Кункель жастық шағын есірткіге тәуелді достарымен және сол кездегі Батыс Германиядағы американдық әскерлермен бірге өткізгенін айтады. 1981 жылы АҚШ-қа стипендия алып, Сан-Франциско өнер институтының шығармашылық жазу бағдарламасына қабылданды. Батыс Германияға оралғаннан кейін Кункель Young & Rubicam жарнама агенттігінде жұмыс істеді, сосын 1988 жылы Англияның Лондон қаласында швейцариялық GGK компаниясына қосылды. Голландиялық суретші Герда Баккерге үйленген соң 1992 жылы Амстердамға көшіп, Young & Rubicam-ға креативті директор болып қайта оралды, бірақ 1996 жылы режиссура мен жазумен айналысу үшін жұмысын тастады. Қазір Швейцария мен Нидерландыда тұрады. Оның "Қара жарық террариумы" (1999) атты тұңғыш романы оған маңызды неміс әдеби жүлдесін әкелді. 2011 жылғы "Субс" романы режиссер Оскар Рёлердің осы атпен түсірген фильміне негіз болды.
Thor Kunkel, a German author, was born in Frankfurt am Main on 2 September 1963. Kunkel claims to have spent his youth associating with drug friends and American soldiers stationed in the then West Germany. In 1981, on a scholarship to the United States, he enrolled in the creative writing programme of the San Francisco Art Institute. Following his return to West Germany, Kunkel joined the staff of advertising agency Young & Rubicam, then in 1988 joined the Swiss GGK in London, England. After marrying Dutch artist Gerda Bakker, he moved to Amsterdam in 1992 and re joined Young & Rubicam as creative director, quitting in 1996 to take up directing and writing. He now lives in Switzerland and the Netherlands. His first novel, The Blacklight Terrarium (1999), won him a major German literary prize. His 2011 novel Subs has been put into film and with the same title by director Oskar Roehler.
Өмірбаян
Тор Кункельдің "Қара жарық террариумы" (түпнұсқа атауы: Das Schwarzlicht Terrarium) атты тұңғыш романы 1999 жылы Эрнст Уилнер сыйлығымен марапатталды. Ол синтетикалық есірткілер, дискотека және Г.И. әскерлерімен әкелінген американ арманы төңірегіндегі трагикомикалық әңгімелерді 1970-ші жылдардың тарихи шындығымен үйлестіреді. Диалогтарында Кункель "Гессен" облысының тілі мен Г.И. сленгін араластырып, жоғары көркемдік деңгейдегі қарапайым тілді жасайды. Мартин Уолсер Кункельдің алғашқы романына қатысты: "Автор есімдерді атауға құмар, жиренішті нәрсенің шебері, мақтанушы, сексуалдық фундаменталист сияқты көрінеді" деп жазды. Кункельдің екінші романы "Ханни Портерге хат" (түпнұсқа атауы: Ein Brief an Hanny Porter), Гавайи аралдарында өтеді, "американ арманының" құлдырауындағы төрт кейіпкердің арасындағы диалогқа негізделген тартысқа толы оқиға. Неміс телеарнасы NDR бұл романды "Брехттік дидактикалық пьеса" деп бағалады. 2002 жылы Лейпциг Schauspielhaus театрында қойылған пьесадан кейін, роман MDR радиосымен Андреа Саватцки басты рөлде ойнаған радиодрама ретінде жарық көрді. Кункельдің үшінші романы "Final Stage" (түпнұсқа атауы: Endstufe), Stiftung Preußische Seehandlung грантымен қаржыландырылып, жарияланбас бұрын халықаралық баспасөзde қызу талқыланды. Романды дайындау кезінде Кункель нацистік эротикалық фильмдердің құпия жинағын, "Заксенвальд фильмдерін" зерттеді. Оның жарық көргенінен кейін үлкен дау туды және автор мен неміс әдебиетін зерттеушілері арасындағы қарым-қатынас уақытша тоқтап қалды. 2004 жылғы 15 сәуірде Die Zeit журналында Айрис Радиш бұл романды "биотехникалық дәуірдің авангарды" деп атады, "( ) NS үлгісіндегі Берлин банана республикасы". FAZ газетінің журналисі Дирк Шумер 2004 жылғы 12 мамырда SWR бағдарламасында: "Кункельдің провокациясы – Үшінші рейхті ішкі көзқараспен бейнелеуі. Яғни, оны сипаттаушылардың өзі нацистер. [ ] Мен бұл кітапты қысқа мерзімде қызығушылықпен оқыдым және оны құрбандардың көзқарасынан ғана бейнеленетін жүйенің қорқынышты фильміне айналдырды деп таптым" деді. Дегенмен, Кункель "Final Stage" романына жасалған бағалауды толыққанды деп санамады. The Guardian газетінің журналисі Люк Хардинг, нацистік Германияда порнография ресми түрде тыйым салынған болса да, "Final Stage" романындағы жоғары лауазымды нацистердің порнография көруінің дұрыс бейнеленгенін атап өтті. Ärzte тобының әншісі Бела Б. де Кункельдің романы туралы: "Сирек кездесетін жаманның жақсы сезімі" деп пікір білдірді. Кункельдің "Космос" романы, оның алғашқы романының жалғасы, дискотека мәдениетінің қараңғы жағын көрсетеді және оның бастауын қылмыстық қызыл шамдар әлемінде іздейді. Франкфурт DJ-і Свен Вәт – неміс техноның әкесі – Süddeutsche газетінде 2002 жылғы 14 сәуірде: "Оны Тор Кункельдің Франкфурт романындағы "Қара жарық террариумы" сияқты елестету керек, жартылай сексуалдық және халыққа жақын" деп мәлімдеді. 2010 жылы Кункель "Schaumschwester" атты утопиялық гротеск романын жариялады, онда кибернетикалық организмдердің құпия жоспарларын сипаттайды. Taz газеті бұл романды "жинақы және тартымды" деп мақтады. 2009 жылы WDR үшін жазылған "Subs" радиодрамасынан Кункель 2011 жылы жарық көрген сол аттас романды дамытты. Романда Кункель жеке меншікте құлдықтың қайта оралуын бейнелейді. Прогрессивті көзқарастағы жұбайлық пары Берлиндегі өздерінің жеріне "балқандықтарды" (яғни, босқындарды) қоныстандыруға шешім қабылдайды. 2011 жылғы 3 маусымда "Австрия стандарты" газеті: "Тор Кункель – және осылай болып қала береді – неміс әдебиетінің қоқыс шебері" деп жазды. Философ Питер Слоттердейк де бұл романға қатысты: "Бастапқыға қарсы тұрыңыз!", – деді Овидий. Тор Кункель оған қарсы: "Бастапқысын зерттеңіз!" Spiegel журналы 2011 жылғы 12 желтоқсанда бұл мәлімдемені "рыцарлық атақ пен құрмет жариялау" деп бағалады. 2014 жылы жарық көрген "Жолаушы – менің жаңа таулы өмірім" атты естеліктерінде Кункель Вале Альпісінде өткізген екі жылдық демалысын сипаттайды. Мәтін – биік альпілік жаяу жүру нұсқаулығының аясында ашылатын автобиографиялық очерктер мен табиғат философиясына арналған эсселердің жиынтығы. Cicero журналы, 2014 жылғы сәуір айының 4-ші нөмірінде Кункельді "неміс әдебиетінің соңғы заңсыз адамы" деп атады. Әдеби қызметінен бөлек, Тор Кункель режиссер ретінде де белсенді жұмыс істейді. Кункель 2015 жылдың көктемін Тичинодағы Монте-Веритада жазушы ретінде өткізді, онда оның философиялық трактаты "Mir blüht ein stiller Garten" жазылды. Кітап 2016 жылы жарық көрді.
Дау
2004 жылдың көктемінде баспаға дайындалып жатқан кезде Rowohlt баспасы Kunkel-мен ынтымақтастығын тоқтатты. Бас редактор Александр Фест бұл шешімді мазмұн мен эстетикалық мәселелердегі келіспеушіліктермен түсіндірді. Осының салдарынан, “Соңғы кезең” бірнеше айдан кейін Айхборн Берлин баспасында қысқартылған нұсқада жарық көрді. Романның оқиғасының басты желісі “SS гигиена институты Берлин” қызметкерлерінің Солтүстік Африкада көк фильмдер (порнографиялық фильмдер) өндіріп, саудалауымен байланысты. “Саксенвальд фильмдері” атақты медиа сарапшы Вернер Некестің (1944–2017) жинағына енгенімен, бұл фильмдердің түпнұсқалығына күмән туған, бірақ кейін расталды. Rowohlt-тың бас тартуы неміс газеттері мен журналдарында кеңінен талқыланды. Rowohlt-тың бұл қадамының дұрыстығына қатысты пікірлер екіге бөлінгенмен, романның өзі көптеген БАҚ-та түрлі себептермен сыналып бағаланды. Мәтіннің сапасы туралы да әртүрлі пікірлер айтылды. “Франкфуртер Аллегейне Сонтагсзитунг” газеті бұл романды “жас буынның ең талантты неміс жазушыларының бірі жазған керемет және қызықты қолжазба” деп атады. Ал Frankfurter Allgemeine Zeitung газетінің тағы бір сыншысы бұл романды “неміс тарихының қасіреттерін жоюға бағытталған терең цинизммен жасалған әрекет, одақтастардың қылмыстарын кең түрде суреттеу арқылы оларды ақтауға тырысу” деп бағалады. 2020 жылдың тамызында Кункель өзінің даулы романы “Соңғы кезеңнің” толық нұсқасын жариялады, онда Der Spiegel журналында толығымен келтірілген, бұрын алынып тасталған бөлімдері бар. 2004 жылғы алғашқы басылымнан айырмашылық – дәл 132 бет. Осымен бірге “Атуға дайын” (түпнұсқа атауы: Zum Abschuss freigegeben) атты медиа күнделігі де жарық көрді. Бұл күнделікте Кункель бұрынғы баспасынан цензураға ұшырағанын және неміс БАҚ-ының өзін ұзақ уақыт бойы қабылдамағанын айтады. Тор Кункель 2009 жылы Швейцарияға эмиграциялады. Одан бері ол өзін эмигрант-жазушы деп санайды. Оның веб-сайтының тақырыбы: “Қоныс аударғандар сияқты”.
Жеке сенім
Мен неміс әдебиетінің жаһандық жылуындағы салқын ауа тамшысымын. Тор Кункель, 2021 жыл.
Екіншілік әдебиет
Джулия Гаррайо: Порнография, зорлау және Үшінші рейхтің құлдырауы: Тор Кункельдің «Endstufe» еңбегі. Мақалалар жинағы: Изабелла Капелоа Гил, Адриана Мартинс (ред.): Соғыс сюжеттері: Конфликттің қазіргі заманғы повестволемалары (= Мәдениет және конфликт. 2). Walter de Gruyter, Берлин/Бостон 2012, ISBN 978 3 11 028304 4. Инго Ирсиглер: "In Porno veritas. Amen". Шарлотта Рош және Тор Кункельдің туындыларындағы порнографиялық формалар мен функциялары туралы. Редакторлар: Ханс Эдвин Фридрих, Свен Ханушек, Кристоф Рауэн (ред.): Порнография неміс әдебиетінде: мәтіндер, тақырыптар, институттар. Belleville, Мюнхен 2016, ISBN 978 3 946875 01 7, 167–183 беттер. Питер МакИсак: Тор Кункельдің «Endstufe» еңбегіндегі антиутопиялық көріністер. «Ертеңгі күннің көріністері: неміс мәдениетіндегі ғылым мен утопия». ISSEI, Хельсинки 2008, ISBN 978 3 89487 613 5, 34–43 беттер. Инго Ирсиглер: "In Porno veritas. Amen". Шарлотта Рош және Тор Кункельдің туындыларындағы порнографиялық формалар мен функциялары туралы. Редакторлар: Ханс Эдвин Фридрих, Свен Ханушек, Кристоф Рауэн (ред.): Порнография неміс әдебиетінде: мәтіндер, тақырыптар, институттар. Belleville, Мюнхен 2016, ISBN 978 3 946875 01 7, 167–183 беттер. Дагмар Герцог: Фашизмнен кейінгі сексуалдық өмір: ХХ ғасырдағы Германиядағы естелік және мораль. Princeton University, Принстон/Оксфорд 2005, ISBN 0 691 11702 0. Стюарт Тейбнер (ред.): Қазіргі заманғы неміс көркем әдебиеті: Германия Республикасындағы жазу. Cambridge University Press, Кембридж/Нью-Йорк және басқа да қалалар 2007, ISBN 978 0 521 86078 9. Катрин Джейкобс: Netporn: DIY веб-мәдениеті және сексуалдық саясат. 4-тарау: «Соғыс кезіндегі Эрос». Rowman & Littlefield, Lanham 2007, ISBN 978 0 7425 5431 3, немесе ISBN 978 0 7425 5432 0. Франц Траутманн: «Нацистік эйфория»: Орталық Еуропаның өткенге қатысты талдауы. Books on Demand, Norderstedt 2008, ISBN 978 3 8370 7325 6. Франк Бёш, Константин Гошлер (ред.): Қоғамдық тарих: Тарих ғылымының шеңберінен тыс ұлттық социализмнің қоғамдық бейнелері. Campus Verlag, Франкфурт-на-Майне 2009, ISBN 978 3 593 38863 2. Кристиан Шерц, Томас Шулер (ред.): Құрметке нөкерлік және бұқаралық ақпарат құралдарының құрбандары: Жеке құрметтің бұзылуы. Ch. Links Verlag, Берлин 2007, ISBN 978 3 86153 424 2.