Кіріспе
Кгалагади трансшекаралық саябағы – Оңтүстік Африка мен Ботсванадағы ірі жабайы табиғат қорығы және қорғау аймағы. Саябақ Оңтүстік Африка мен Ботсвананың шекарасында орналасқан және екі іргелес ұлттық паркті қамтиды:
Оңтүстік Африкадағы Калахари Гемсбок ұлттық паркі
Ботсванадағы Гемсбок ұлттық паркі.
Саябақтың жалпы ауданы шамамен үштен төрт бөлігі Ботсванада, ал қалған ширегі Оңтүстік Африкада орналасқан. «Кгалагади» дегені «сусаған жер» дегенді білдіреді. 2015 жылдың желтоқсан айында баспасөз құралдары Ботсвана аумағының жартысынан астамында газ сыныру құқығы сатылғанын хабарлады. Ботсвана үкіметі кейін бұл хабарларды жоққа шығарды.
Kgalagadi Transfrontier Park is a large wildlife preserve and conservation area in southern Africa. The park straddles the border between South Africa and Botswana and comprises two adjoining national parks:
Kalahari Gemsbok National Park in South Africa
Gemsbok National Park in Botswana
The park's total area is Approximately three quarters of the park lies in Botswana and one quarter in South Africa. Kgalagadi means "place of thirst." In December 2015, media reports claimed that rights for gas fracking in more than half of the Botswana portion of the park had been sold. The Botswana government later refuted these reports.
Орналасуы мен жер бедері
Парк көбінесе Оңтүстік Калахари шөлінде орналасқан. Жер бедері қызыл құм төбелер, сирек өсімдіктер, ара-араға ағаштар және Носсоб пен Ауоб өзендерінің құрғақ арналарынан тұрады. Осы өзендердің ғасырдың бір ретінде ғана ағатыны айтылады. Дегенмен, жер астында су ағып, өзен арналарында өсетін шөптер мен Vachellia erioloba ағаштарына тіршілік береді. Күшті дауылдардан кейін өзендер қысқа мерзімге ағуы мүмкін.
Жабайы табиғат
470-тен астам түрі тіркелген бұл саябақта арыстан, гепард, африкалық барс, нүктелі гиена және қоңыр гиена сияқты көптеген жабайы жануарлар бар. Кішкентай сүтқоректілердің ішінде африкалық жабайы мысық, жарғанақ құлақты түлкі және мыс түлкі, қара арқалы шакал, қарақал, женеттер мен бал барс, сондай-ақ сурикаттар мен мангустар кездеседі.
Ауа райы
Калахаридағы ауа райы шектен шығуы мүмкін. Қаңтар Оңтүстік Африкада жаздың ортасы, күндізгі температура көбінесе 40 °C (104 °F) жоғарылайды. Қысқы түндер өте суық болуы мүмкін, температура нөлден төмен түседі. Ең жоғары температура 11 °C (12 °F) және ең төменгі температура 45 °C (113 °F) деп тіркелген. Бұл шөлді аймақта жауын-шашын сирек жауады.
Мекемелер
Паркте "демалыс лагері" деп аталатын үш дәстүрлі туристік жатақхана бар. Бұл толық қызмет көрсететін жатақханалар, оларда кондиционер, дүкендер және жүзу бассейндері сияқты ыңғайлы жағдайлар бар. Саябақта алты жабайы лагерь де бар. Жабайы лагерьлерде тек баспана мен жууға арналған су ғана қарастырылған; саяхатшылар өздерімен азық-түлік, ішуге арналған су және отын әкелуі керек.
Қонақтар
2017 жылдың 1 сәуірінен 2018 жылдың 31 наурызына дейін саябақты 52 463 адам барып көрді, бұл өткен жылғы 48 221 адамнан көп.
Тарих
Оңтүстік Африкадағы Калахари гемсбок ұлттық паркі 1931 жылғы 31 шілдеде негізінен көшіп-қонушы жануарларды, әсіресе гемсбоктарды браконьерлікten қорғау үшін құрылды. 1948 жылы сол кездегі Бечуаналенд протектораты мен Оңтүстік Африка Одағы арасында екі елдің шектес аймақтарында табиғатты қорғау аймағын құру туралы бейресми ауызша келісім жасалды. 1992 жылғы маусым айында Оңтүстік Африканың Ұлттық парктері кеңесінің (қазіргі SANParks) және Ботсвананың Жабайы табиғат және ұлттық парктері департаментінің өкілдері аймақты бірыңғай экологиялық бірлік ретінде басқару үшін бірлескен басқару комитетін құрды. 1997 жылы басқару жоспары жасалып, қаралып, бекітілді. Тараптар туризм саласында ынтымақтастық орнату және паркке кіру ақысын тең бөлісу туралы келісті. 1999 жылғы 7 сәуірде Ботсвана мен Оңтүстік Африка тарихи екіжақты келісімге қол қойды, онда екі ел де өздерінің іргелес ұлттық парктерін – Ботсванадағы Гемсбок ұлттық паркін және Оңтүстік Африкадағы Калахари Гемсбок ұлттық паркін бірыңғай экологиялық бірлік ретінде басқаруға міндеттенді. Екі парктің арасындағы шекарада физикалық кедергілер болмады, бірақ ол екі елдің арасындағы халықаралық шекара болып табылады. Бұл жануарлардың еркін қозғалуына мүмкіндік берді. 2000 жылғы 12 мамырда Ботсвана президенті Фестус Моге және Оңтүстік Африка президенті Табо Мбеки Оңтүстік Африканың алғашқы бейбітшілік паркін – Кгалагади трансшекаралық паркін ресми түрде ашты.
Мәдениетті сақтау және Xaus Lodge-ді құру
2002 жылдың қазан айында үкімет 580 км² (224 миль²) жерді хомани сан және миер қауымдастықтары сияқты жергілікті халықтардың пайдалануына бөлді. Бұл жер 277,69 км² Сан мұралық жері және 301,34 км² Миер мұралық жері болып бөлінді. Оңтүстік Африка Ұлттық парктері (SANParks) келісімшарт бойынша бұл жерді басқарады. Бұл жер !Ae!Hai мұралық паркі деп аталды. Келісімшартта сондай-ақ қауымдастықтарға туристік нысан салу үшін арнайы қаржы қарастырылған. Лодж !Xaus Lodge (жергілікті тілде "жүрек" деген мағынаны білдіреді) деп аталды және Transfrontier Parks Destinations компаниясы Хомани Сан және Миер қауымдастықтарының атынан коммерциялық тұрғыда басқарады. !Xaus Lodge-дің құрылуы ‡Khomani San халқының мәдени дәстүрлерін бірнеше жолмен сақтап қалуға мүмкіндік береді. Лодж маңындағы мәдени ауыл жергілікті тұрғындарға қолөнер жасауға және сатуға жағдай жасайды. Бұл оларға тарихи ‡Khomani San мәдениетін еліктеуге, есте сақтауға және осы мәдениеттегі өзгерістерді көрсетуге мүмкіндік береді. !Ae!Hai мұралық паркі Халықаралық қараңғы аспан қауымдастығы (International Dark Sky Association) тарапынан Африкадағы алғашқы Халықаралық қараңғы аспан сақталмалы аймағы деп танылды.
Фрекинг
2015 жылдың желтоқсан айында БАҚ-та Ботсвана үкіметі Kgalagadi трансшекаралық паркінде кенді газды фрекингпен өндіру құқығын жасырын түрде сатты деген хабар тарады. Хабарламаларға сәйкес, "Nodding Donkey" деп аталатын Ұлыбританияда тіркелген компанияға іздеу-барлау лицензиялары және парктің Ботсвана бөлігінің жартысынан астамы берілді. Бұл сату туралы сол кезде хабарланбады. 2015 жылдың қарашасында компания өзінің атын "Karoo Energy" деп өзгертті. 2016 жылдың ақпан айында Ботсвананың Қоршаған орта, жабайы табиғат және туризм министрлігі бұл хабарларды жоққа шығарып, "КТП-да фрекингке лицензиялар жоқ" және "Ботсвананың кез келген жеріндегі КТП-да немесе басқа ұлттық паркте немесе ұлттық қорықтарда фрекингке рұқсат беру ниеті жоқ" деді.