Кіріспе
Осаж отаршылдарына жер беру – нақты және ерекше тақырып. Бұл мақала бас құқықтар туралы жалпы мәселеге арналған. Бас құқық – Америкадағы еуропалық отарлау кезеңінде қоныс аударушыларға берілген заңды жер грантын білдіреді. "Бас құқық" жер беруді де, жерді иеленушіге (басшыға) құқық беруді де қамтиды. Жерге құқығы бар адам – адамдарды колонияға тасымалдау үшін төлем жасаған адам. Бас құқықтардың ең маңызды рөлі Он үш колонияның кеңеюімен байланысты; Вирджиния компаниясы қоныс аударушыларға бас құқықтар берді, ал Плимут компаниясы да солай істеді. Бас құқық жүйесі бірнеше колонияларда қолданылды, оның ішінде Мэриленд, Джорджия, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина. Көптеген бас құқықтар 1 акрға дейін жерді қамтитын және Атлант мұхитын кесіп өтіп, колонияларды мекендеуге көмектесуге дайын тұрғандарға берілді. Кепілдікпен жұмыс істейтін жұмысшының көлік шығындарын төлейтін кез келген адамға бас құқық берілді. Бұл жерлер жаңадан келгендерге де, бұрыннан тұрғандарға да бөлінді. Жер иелері барлық алынған жердің заңды иелігін қамтамасыз ету арқылы, келісім шарты аяқталғаннан кейін келісім шарты бойынша жұмыс істегендердің өздеріне жер алу мүмкіндігін шектеді. Бұл Он үш колонияның көп бөлігінің кедейлігін сақтап, жұмысшылар мен жер иелері арасындағы шиеленіске әкелді.
''Osage headrights is a specific and distinct topic. This article is about the general topic of headrights. A headright refers to a legal grant of land given to settlers during the period of European colonization in the Americas. A "headright" includes both the grant of land and the owner (the head) that claims the land. The person who has a right to the land is the one who paid to transport people to a colony. Headrights are most notable for their role in the expansion of the Thirteen Colonies; the Virginia Company gave headrights to settlers, and the Plymouth Company followed suit. The headright system was used in several colonies, including Maryland, Georgia, North Carolina and South Carolina. Most headrights were for 1 to of land, and were granted to those who were willing to cross the Atlantic and help populate the colonies. Headrights were granted to anyone who would pay for the transportation costs of an indentured laborer. These land grants consisted of for someone newly moving to the area and for people previously living in the area. By ensuring the landowning masters had legal ownership of all land acquired, the indentured laborers after their indenture period had passed had little opportunity to procure their own land. This kept a large portion of the citizens of the Thirteen Colonies poor and led to tensions between the laborers and the landowners.
Басты тік тұрық жүйесінің себебі
Джеймстаунның алғашқы отарлаушылары Вирджиния компаниясының қызметкерлері болды және отардың өндірісі мен табысына жауапты болды. Бастапқыда Джеймстаун Солтүстік Американың шығысында алтын мен күміс тапшылығына байланысты қиындықтарға тап болды; алайда, темекі өндірісіне назар аударғаннан кейін отар гүлдене бастады. Темекі өндірісінің артуы еңбекке көптеген жұмысшыларды қажет етті. Жер көлемі мен халық саны арасындағы теңсіздік еңбек күшінің жетіспеушілігіне әкеп соқты, нәтижесінде, мерзімілі құлдық пен құлдықтың өсуі байқалды. Headright жүйесі еңбек тапшылығын шешу үшін құрылды және Вирджинияның сәттілігіне үлес қосты. Бұл, темекі экономикасының дамуына байланысты туындаған, көптеген жұмысшыларды қажет ететін үлкен жер учаскелерін қамтамасыз етуге бағытталған әрекет болды. Headright жүйесі жаңа қоныс аударушыларды тартуға да себін тигізді. Вирджинияда бұрыннан тұрып жатқан қоныс аударушыларға әрқайсысына 50 акр (20 га) екі headright берілді; өту ақысын төлеген иммигранттарға бір headright берілді, ал кейіннен әрбір адам басқа адамның өтуі үшін төлеген сайын бір headright алатын болды. Бұл соңғы механизм бай жер иелері мен жұмысшы топ арасындағы айырмашылықты күшейтті. Headright үй шаруашылығының басшыларына берілді, және әрбір үй мүшесі үшін 50 акрдан жер берілгендіктен, отбасылар колонияларға бірге көшуге ынталанды. Headright жүйесі Вирджиния сияқты колониялардың халқын арттырса да, мерзімілі құлдық, төменгі тап және құлдықтың кеңеюіне де әсер етті. Америка революциясынан кейін бұл жүйе қолданыстан шығарылды.
Бас тіректерді алу процесі
Адам колонияға бару үшін жол ақысын төлеген соң, жерге патент алу қажет еді. Біріншіден, губернатор немесе жергілікті округ соты адамның импортталуын заңды деп куәландыратын анықтама беруі керек еді. Содан кейін қалаған жерін таңдап, оның ресми түрде шектелуін тапсыратын. Жер учаскелерін белгілеу үшін қолданылатын екі негізгі құрал – Гунтер тізбегі және компас еді. Патентке талапкер осы жердің сипаттамасын колония хатшысына ұсынатын, ол губернатордың бекітуі үшін патентті дайындап беретін. Патентте көбінесе иммигранттардың аты-жөні немесе құжатқа енгізілетін бас құқығы туралы мәліметтер болар еді. Бас құқығы алынғаннан кейін, ол тауар ретінде қарастырылып, сатып алуға, сатуға немесе айырбастауға болатын. Оны шексіз сақтап, кейінірек пайдалануға да мүмкіндік бар еді. Бұл жүйе кедей адамдардың белгілі бір мерзімге жұмысшы болып, колонияларға тасымалдау шығындарын қаржылаған жер иелеріне еңбегімен төлеуге келісетін, жалдамалы қызметтің дамуына әкелді. Бас құқығына талап етушілер ерлер, әйелдер және балалар үшін гранттар ала алатын, себебі кез келген адам жалдамалы қызметкер бола алатын. Вирджиния компаниясы 1624 жылдың 24 мамырында таратылғаннан кейін де, Корольдік кеңес бас құқығына патенттер беруді жалғастыруға бұйрық берді. 1699 жылы бас құқығы тек еркін азаматтарға ғана берілетіні және жалдамалы жұмысшыларды немесе құлдарды тасымалдау енді жерге ие болудың кепілі емес екені шешілді.
Жер патенттері туралы мәліметтер
Жазбаларға сәйкес, колониялардағы жаңа қоныс аударушылар саны мен берілген бас құқықтар саны арасында үлкен айырмашылық болды. Бұл айырмашылық колонияларға жол барысында адамдардың жоғары өлім-жітіммен түсіндірілуі мүмкін. Жер иелері қайтыс болғандар үшін бас құқықтарды алып, осылайша халық өсімі мен берілген бас құқықтар саны арасындағы алшақтық кеңейді. Тағы бір түсіндірме бойынша, бас құқықтарды рәсімдеген кеңсе уақыт өте келе немқұрайлылыққа бой алды. Бас құқық жүйесін бақылауда ұстау үшін аз ғана ережелер болды. Осының салдарынан бас құқықтар бірнеше рет талап етілді және адамдар басқарудың нашар болуынан пайдаланды. Мысалы, бір адам колонияға әкелінген кезде, кеме капитаны да, көлік құнын төлеген адам да сол адам үшін жер патенттерін немесе бас құқықтарды алуға тырысуы мүмкін. Тағы бір мәселе – хатшылар кейде ойдан шығарылған адамдарға бас құқықтарды рәсімдеген. 1660 және 1670 жылдары бас құқықтар саны халық өсімінен шамамен төрт есе көп болды. Егер осы үлкен айырмашылықты тек ойдан шығарылған рәсімдеуге ғана жатқызуға болмаса, соңғы түсіндірме бойынша, адамдар бас құқықтарды жинап, сақтап келген. Бас құқықтарды 50 фунт темекіге сатып алуға болады. Жер иелері жер құны өскеннен кейін бірнеше жылдан соң оны талап етті. Берілген патенттердің санын есепке алу колониялардағы халық өсімін нақты бағалауға мүмкіндік бермесе де, берілген патенттер саны жерге деген сұраныстың көрсеткіші болып табылады.