Сан-Франциско шығанағын ашқан испандық теңізші, Хуан Мануэль де Аяла

Кіріспе

Испания теңізшісі. Хуан Мануэль де Аяла и Аранса (28 желтоқсан 1745 – 30 желтоқсан 1797) – испандық теңіз офицері. Ол Калифорнияны еуропалықтардың зерттеу тарихында маңызды рөл атқарды, өйткені ол және оның кемесі «Сан Карлос» экипажы Сан-Франциско шығанағына кірген бірінші еуропалықтар болып табылады, олар Мексиканың Наярит штатындағы Сан-Блас портынан келген.

Өмірбаян

Аяла Испанияның Осуна қаласында дүниеге келген. 1760 жылдың 19 қыркүйегінде испан флотына қабылданды және 1782 жылға қарай капитан шеніне жетті. Калифорниядағы еңбектері үшін толық жалақымен 1785 жылдың 14 наурызында зейнетке шықты. 1770-ші жылдардың басында испан корольдік билігі Калифорнияның солтүстік жағалауын зерттеуді бұйырды, «Калифорния жағалауында орыс елді мекендері бар-жоғын анықтау және Сан-Франциско портын тексеру» мақсатында. Дон Фернандо Ривера и Монкада қазіргі Сан-Франциско орналасқан жерде миссия орналасатын жерді бұрыннан-ақ белгілеген, ал Хуан Баутиста де Анза басқаратын құрлықтағы экспедиция аймаққа испан билігін орнату үшін солтүстікке жіберілді. Аяла, сол кездегі лейтенант, теңіз экспедициясына тағайындалғандардың бірі болды. 1774 жылдың тамызында Вера-Крузға келді, вице-король Фрей Дон Антонио Мария де Букарели и Урсуадан бұйрық алу үшін Мексика қаласына барды. Букарели оны Сан-Бласқа жіберді, онда ол Дон Бруно де Хецетаның басқаруымен Сантьяго фрегатындағы эскадрилья құрамындағы «Сонора» шхунасының командалық қызметін атқарды. 1775 жылдың басында Сан-Бластан шықты. Бірақ, Сан-Блас қаласының жанында, жолға шығуға дайындалып тұрғанда, «Сан-Карлос» пакет кемесінің командирі Дон Мигель Манрике ауырып қалды – кейбір дереккөздерде оның ақылдан безгені айтылады. Аялаға осы үлкен кемеге басшылық ету тапсырылды, ол Сан-Бласқа қайтып, бақытсыз Манрикені түсірді және бірнеше күннен кейін эскадрильяға қосылды. Аялаға бұғаз арқылы өтіп, ішінде не бар екенін зерттеу міндеті жүктелді, ал «Сантьяго» мен «Сонора» солтүстікке қарай жалғастырды. «Сан-Карлос» Монтерейде жабдықталып, 26 шілдеде солтүстікке бет бұрды. Аяла 1775 жылдың 5 тамызында Алтын қақпадан қиындықпен және су тасқынына байланысты үлкен сақтықпен өтті. Ол бірнеше тіректейтін жерлерді сынап көрді, Ангел аралы ең қолайлы екенін анықтады, бірақ Анза тобымен байланыс орнатуға үміттенгеніне қарамастан, байланысқа түсе алмады. Аяла алғашқы түні жерге түскен жеріне ағаштан жасалған айқыш орнатты. «Сан-Карлос» 18 қыркүйекке дейін шығанақта қалды, Монтерей арқылы Сан-Бласқа оралды. Аяланың вице-корольге жолдаған келесі есебі шығанақтың географиясы туралы толық мәлімет берді және оның порт ретіндегі артықшылықтарын атап көрсетті (атап айтқанда, «Монтерейде күнделікті болатын мазасыз тұманның болмауы, себебі тұман мұнда порттың кіреберісіне ғана жетеді, ал порттың ішінде ауа райы өте ашық»). Сондай-ақ, жергілікті американдықтардың мейірімділігіне тоқталды. 1775 жылдың 12 тамызында Аяла «пеликан аралы» деп аталатын Алькатрас аралына және қазіргі Ерба Буэна аралына «оны мекендейтін құстардың көптігіне байланысты» атау берді. 1826 жылы атау Алкатрас аралына ауыстырылды. «Алькатрас» сөзі испан тілінен шыққан, бұл сөз араб тілінен алынған, القطرس al qaṭrās – «теңіз бүркіті» деген мағынаны білдіреді. Сан-Франциско шығанағында мекендейтін пеликандар – қоңыр пеликандар.

Ayala was born in Osuna, Andalucía, Spain. He entered the Spanish navy on 19 September 1760, and rose to achieve the rank of captain by 1782. He retired (on full pay on account of his achievements in California) on March 14, 1785. In the early 1770s, the Spanish royal authorities ordered an exploration of the north coast of California, "to Ascertain if there were any Russian Settlements on the Coast of California, and to Examine the Port of San Francisco". Don Fernando Rivera y Moncada had already marked the point for a mission in what is now San Francisco, and a land expedition to establish Spanish rule over the area, under Juan Bautista de Anza had been sent northwards. Ayala, then a Lieutenant was one of those assigned to the naval expedition. He arrived in Vera Cruz in August, 1774 and proceeded to Mexico City to receive orders from the Viceroy, Frey Don Antonio María de Bucareli y Ursua. Bucareli sent him to San Blas where he took command of the schooner Sonora, part of a squadron under the general command of Don Bruno de Heceta, in the frigate Santiago. The squadron sailed from San Blas early in 1775. However, when they were lying outside San Blas about to set out, the commander of the packet ship San Carlos, Don Miguel Manrique, was taken ill some sources say that he went mad. Ayala was ordered to take command of this larger vessel, sailed back to San Blas to land the unfortunate Manrique, and rejoined the squadron after a few days' sailing. Ayala was designated to pass through the strait and explore what lay within, while the Santiago and Sonora continued northwards. The San Carlos took on supplies at Monterey, leaving there on 26 July and then proceeding northwards. Ayala passed through the Golden Gate on 5 August 1775, with some difficulty and great caution because of the tides. He tried a number of anchorages, finding that off Angel Island was most satisfactory, but failed to make contact, as he had hoped, with Anza's party. Ayala put up a wooden cross where he landed the first night. The San Carlos remained in the Bay until 18 September, returning to San Blas via Monterey. Ayala's subsequent report to the Viceroy gave a full account of the geography of the bay, and stressed its advantages as a harbour (chiefly the absence of "those troublesome fogs which we had daily in Monterey, because the fogs here hardly reach the entrance of the port, and once inside the harbor, the weather is very clear.") and the friendliness of the local Native American people. On 12 August 1775, Ayala gave the name Isla de Alcatraces, "island of the pelicans", and what is now Yerba Buena Island, "on account of the abundance of those birds that were on it." The name was transferred in 1826 to Alcatraz Island. The word "Alcatraz" comes from Spanish, which in turn was a probably a loan word from Arabic, القطرس al qaṭrās meaning "sea eagle." The pelicans native to San Francisco Bay are brown pelicans.