Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Габор Дёбрентей (1 желтоқсан 1785 – 28 наурыз 1851) – венгр филологы және ежелгі нәрселерді зерттеуші.
Gábor Döbrentei (1 December 1785 – 28 March 1851) was a Hungarian philologist and antiquary.
Өмірбаян
Ол Венгрия Корольдігінің Сомлошоглош деген қаласында дүниеге келген. Лейос Дёбрентейдің ұлы болғандықтан, оның алғашқы білімі Папада алған. 1805 жылға дейін ол Австрия шекарасындағы Сопрон гимназиясында оқыды. Өмірінің көп бөлігін сол кездегі Австрия империясында өткізді. Виттенберг және Лейпциг университеттерінде оқығаннан кейін Трансильванияда ұстаз болып жұмыс істеді. 1814 жылы «Эрдélyi Muzeum» журналын құрып, өңдеді, ол венгр тілі мен әдебиетінің дамуына маңызды үлес қосса да, қолдау таппағандықтан тез жабылды. 1820 жылы Дёбрентей Пестке қоныстанды және қалған өмірін сонда өткізді. Ол түрлі мемлекеттік қызметтерде болды, бірақ ерте жасынан қызығушылық танытқан зерттеулерін ынтасымен жалғастырды. Оның ең маңызды еңбегі – «Мажар тілінің ежелгі ескерткіштері» (Régi Magyar Nyelvemlékek), оның өңделуі Венгр академиясымен оған тапсырылды. Бірінші том 1838 жылы жарық көрді, ал бесінші томы оның қайтыс болған кезде дайындалып жатқан еді. Дёбрентей 1825 жылы граф Телеки төрағалығымен Венгр академиясын жоспарлау және ұйымдастыру үшін тағайындалған жиырма екі ғалымның бірі болды. Басты еңбегінен басқа, ол тарихи және филологиялық тақырыптар бойынша көптеген құнды мақалалар жазды, сондай-ақ көрнекті венгрлердің өмірбаяндары туралы көптеген мақалалар жариялады. Бұл мақалалар Брокгауздың «Әңгімелер лексиконының» венгр тіліне аудармасында жарық көрді. Ол Шекспирдің «Макбет» және басқа да пьесаларын, Стерннің «Йориктан Элизаға хаттар» (1828) шығармасын, Шиллердің бірнеше трагедияларын және Мольердің «Авар» пьесасын венгр тіліне аударды, сондай-ақ бірнеше түпнұсқа өлеңдер жазды. Дёбрентей 1848 жылғы революциялық қозғалысқа қатыспаған. Ол Пест қаласының жанындағы шағын үйінде қайтыс болды.
He was born in a city in the Kingdom of Hungary called Somlószőlős. As the son of itinerant Lutheran preacher Lajos Döbrentey, his early schooling was in Pápa; he remained in grammar school in Sopron on the Austrian border until 1805. For most of his life he lived in what was then the Austrian Empiure. He completed his studies at the universities of Wittenberg and Leipzig, and was afterwards engaged as a tutor in Transylvania. In 1814 he originated and edited the Erdélyi Muzeum, which, notwithstanding its important influence on the development of Hungarian language and literature, soon failed for want of support. In 1820, Döbrentei settled at Pest, and there he spent the rest of his life. He held various official posts, but continued zealously to pursue the studies for which he had early shown a strong preference. His great work is the Ancient Monuments of the Magyar Language (Régi Magyar Nyelvemlékek), the editing of which was entrusted to him by the Hungarian Academy. The first volume was published in 1838, and the fifth was in preparation at the time of his death. Döbrentei was one of the twenty two scholars appointed in 1825 to plan and organize, under the presidency of Count Teleki, the Hungarian Academy. In addition to his great work he wrote many valuable papers on historical and philological subjects, and many biographical notices of eminent Hungarians. These appeared in the Hungarian translation of Brockhaus's Conversations Lexikon. He translated into Hungarian Macbeth and other plays of Shakespeare, Sterne's Letters from Yorick to Eliza (1828), several of Schiller's tragedies, and Molière's A vare, and wrote several original poems. Döbrentei does not appear to have taken any part in the revolutionary movement of 1848. He died at his country house, near Pest.