Кіріспе

Анадолылық христиан әулиесі (шамамен 304 ж. қайтыс болған)
басқа Джулиана есімді әулиелер

Никомедиялық Джулиана (грекше: Ίουλιανή Νικομηδείας) – Анадолылық христиан әулиесі, 304 жылы Диоклетиан қудалауы кезінде шейіт болғандығы айтылады. Ол орта ғасырларда, әсіресе Нидерландыда, аурулардың қамқоршысы ретінде кеңінен танымал болды.

Тарихи негіздер

Латын және грек шіркеулерінің қасиеттілер тізімінде қасиетті шейіт Джулиана есімдері кездеседі. Оның ең ерте тарихи жазбасы 16 ақпандағы "Martyrologium Hieronymianum"-да табылды, онда оның туған жері Кампаниядағы Кума (In Campania Cumbas, Natale Julianae) деп көрсетілген. Джулиана туралы жалғыз мәлімет "Codex Epternacensis"-те келтірілген. Бірақ, Ұлы Григорийдің хатында айтылғандай, бұл оның шынайы екенін көрсетеді, хат Неаполь маңындағы қасиетті Джулианаға деген ерекше құрметті куәландырады. Иманды Януарья атты әйел өзінің бірінші жылғасында оратория салып, оны қасиеттендіру үшін қасиетті Северин мен Джулиананың қабірлерінен алынған реликвияларды (қабірлермен жанасқан заттарды) іздеді. Григорий Неаполь епископы Фортунатус II-ге хат жазып, Януарьяның тілегін орындауды сұрады. Оның өмірі "Bibliotheca Hagiographica Graeca" (BHG) 963 және "Bibliotheca Hagiographica Latina" (BHL) 4522–4527 еңбектерінде тізімделген.

Екі шейіт?

Джулиана шейіт болғаннан кейін, Сефора есімді асыл әйел Никомедия арқылы сапар шегіп, шейіт денесін Италияға алып, Кампанияда жерлеуге берді. Содан кейін, Никомидияда құрметтелген тағы бір Джулианаға көрсетілген құрмет, Кумада қасірет көрген Джулианаға көрсетілген құрметпен шатасып қалған болуы мүмкін. Екі әлдеқандай ерекше тұлғаның баяндамаларынан қанағаттанарлықтай ақпараттар көбінесе сақталған жоқ.

Баламалық баяндама

Джулиананың ата-анасы мүшріктер еді. Олар оны Антиохиядан танымал офицер Елеусийге ұзатқысы келді, бірақ Джулиана қарсылық көрсетті. Бұл оның ата-анасын таңқалдырды. Ол оларға ешқашан қарсы келмеген еді, және адал қыз болған. Елеусидің беделі қатты төмендеген делінеді. Осы ренішті есінде сақтап, ол зерттеу жүргізді. Ол Джулиананың ата-анасынан жасырын түрде христиан дініне кіргенін білді. Елеусий оны рим губернаторының алдына шақырып, айыптады, осыдан кейін оны тұтқындап, түрмеге қамады. Түрмеде Джулиананы өлімнен құтқару үшін Елеусийге әйел ретінде беруге тырысты. Бірақ ол мүшрік адамды күйеу ретінде алудың орнына өлуді артық көрді. Әңгімеде айтылғандай, Елеусий жек көру сезімімен толып, рим губернаторының бұйрығымен оны аяусыз қамшылады. Содан кейін ыстық темірмен оның бетін күйдіріп: "Енді айнаға қарап, сұлулығыңды көр" деді. Сонда Джулиана жеңіл күлімдеп: "Жақсылардың қайта тірілуінен кейін күйіктер мен жаралар болмайды, тек рух ғана болады. Сондықтан, Елеусий, мен мәңгілік азапқа душар ететін рухтың жараларынан гөрі уақытша дене жараларын қалаймын" деді. Ақырында Джулиананың басы кесілді. Осы оқиға бойынша, Елеусий кейіннен белгісіз аралда кеме апатқа ұшырағаннан кейін арыстанның жемі болды.

Кейінгі тарих

Никомедиялық Әулие Джулианаға деген құлшылық кеңінен тарады, әсіресе Нидерландыда. Ол науқастардың қасиетті қамқоршысы ретінде белгілі болды. 13 ғасырдың басында оның қабірлік қалдықтары Неапольге көшірілді. Осы көшіру туралы сол кездегі бір жазушының сипаттамасы бүгінге дейін жетіп келді.

Құрмет

Қасиетті мерекесі католик шіркеуінде 16 ақпанда, ал грек православ шіркеуінде 21 желтоқсанда тойланады. Оның өмірбаянында Шайтанмен болған қақтығыстары сипатталғандықтан, ол көбінесе қанатты шайтанды тізгінмен жетектеп бара жатқан күйде бейнеленеді. Басқа бейнелерде түрлі қиындықтарға төтеп беруі немесе айдаһармен күресіп жатқаны көрсетіледі. Мартамдағы Әулие Мария шіркеуінде ортағасырлық әйнек суреті сақталған. Хемпстедтегі Әулие Андрей шіркеуінде, Холт, Норфолк маңында, оның мүсіні ортағасырлық қызыл экранда бейнеленген. Солтүстік Елмхамдағы Әулие Мария шіркеуінің қызыл экранында Әулие Жулиананың суреті бар. Әулие Жулиана – VIII ғасырда Цинеульф жазған деп саналатын аңглосаксон поэмасының тақырыбы. Бұл поэмада Жулиана мен ол бағындырған демон арасындағы кеңейтілген әңгіме келтірілген.