Кіріспе

Римдік құлжанды қыз және қасиетті Агнес (шамамен 291 – 304) – католик шіркеуі, шығыс православие шіркеулері, сондай-ақ, англикандық қауым және лютеран шіркеулерінде қасиетті саналады. Ол – Рим императоры Диоклетиан билігі тұсында шейіт болған көптеген христиандардың бірі. Агнес 291 жылы римдік ақсүйек отбасында дүниеге келіп, христиан дінінде тәрбиеленді. Ол 304 жылдың 21 қаңтарында 12 немесе 13 жасында шейіт болды. Оның діни тазалығына деген беріктігіне наразы болған жоғары мәртебелі күйеушілер оны сенімдері үшін қуғындауға тырысты. Әкесі оны Құдайды жоққа шығаруға көндіруге тырысты, бірақ ол бас тартты. Оны көшелерде жалаңаш күйі әйелдер үйіне сүйреп әкетіп, содан кейін сотталып, өлім жазасына кесті. Оны өртеу әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, басын шауып тастады. Оның қайтысынан бірнеше күн өткен соң, асырап алған әпкесі Емеренциана оның қабірінің жанында дұға оқып тұрған күйі таспен ұрылып өлтірілді. 4-ғасырдың дін қызметкері, әулие Амвросий Агнес туралы ертедегі жазбада оның жастығына, нығайып тұрған сеніміне және құлжандығына баса назар аударды. Орта ғасырлардан бері ол әдетте ұзын шашы бар, қолында қошқар (оның құлжандығының және атының символы), қылыш және пальма бұтағы (оның шейіттігінің белгісі) бар жас қыз ретінде бейнеленеді. Оның сүйектері Римдегі қабірінің үстіне салынған шіркеудің бас алтарының астында сақталған. Оның бас сүйегі Римдегі Сант-Агнес шіркеуінде сақталған.

Өмірбаян

Дәстүр бойынша, Агнес 291 жылы римдік ақсүйек отбасында дүниеге келіп, христиан дінінде тәрбиеленді. Ол 304 жылдың 21 қаңтарында 12 немесе 13 жасында, рим императоры Диоклетиан билігінде шейіт болды. Әдемі жас қыз болғандықтан, Агнеске жоғалыңқы дәрежедегі көптеген жігіттер қызығушылық танытты. Оның діни тазалыққа деген тың берілгендігіне наразы болған олар, оның есімін христиан дінінің жақтасы ретінде билік органдарына тапсырды. Префект Семпроний Агнестің көшелерде жалаңаяқ сүйретіліп, әдепсіз орынға жеткізілуіне үкім шығарды. Бір деректе, оның дұға жасауы кезінде шашы өсіп, денесін жапқандығы айтылады. Сондай-ақ, оны зорлауға тырысқандардың барлығы бірден соқыр болып қалған. Префекттің ұлы қайтыс болды, бірақ оның дұғасынан кейін қайта тіріліп, Агнес босатылды. Агнес сот процесінің басында Семпроний өзін шеттетуге мәжбүр болды, ал төрағалықты басқа тұлға жүзеге асырды. Агнес өлім жазасына кесілгеннен кейін, оны бағанаға байлап, өртеуге әрекет жасалды, бірақ ағаш өртенбеді немесе от одан алыстады. Әскер командирі қылышын тартып, оның басын шапты – немесе басқа мәтіндерде, мойнына пышақ салды. Оның қаны стадион еденіне төгілгенде, басқа христиандар оны матамен сіңіріп алды. Агнес Римдегі Виа Номентананың жанында жерленді. Оның қабірінің үстінде шіркеу салынды және оның қабірлері құрметтелді. Әулие Агнес сүйектері Римдегі Сант-Агнесе-фуори-ле-мура шіркеуінің басты құрбандық алтарінің астында сақталады, ол оның қабірі орналасқан катакомбаның үстінде салынған. Оның бас сүйегі Римдегі Навона алаңындағы Сант-Агнесе-ин-Агоне шіркеуінің жеке капелласында сақталады. Агнес 21 қаңтарда Англикан қауымдастығында Кіші мереке ретінде еске алынады. Әулие Агнес католик шіркеуінде, шығыс православие шіркеуінде және шығыс православие шіркеуінде, сондай-ақ Англикан қауымдастығы мен лютеран шіркеулерінде қасиетті тұлға ретінде құрметтеледі.

Қамқорлық

Оның шейіт болғандығы туралы аңызға байланысты, әулие Агнес тазалық пен пәктік іздегендердің қамқоршысы саналады. Ол сондай-ақ жас қыздар мен қыз-скауттардың да қамқоршысы. Халық арасындағы дәстүр бойынша, болашақ күйеулерін білу үшін қасиетті Агнес күнінің алдында (20-21 қаңтар) олар түрлі рәсімдер атқарған. Бұл сенім Джон Китстің "Әулие Агнес күнінің алдында" атты өлеңінде бейнеленген.

Иконография

Орта ғасырлардан бері әулие Агнес әдетте ұзын шашы еркін жатыр, қозымен (оның тазалығының және атының символы), және қылышпен (пальма бұтағымен бірге шейіттігінің белгісі ретінде) бейнеленеді. Латын тілінде "agnus" деп аталатын қозы, сонымен қатар, қозыларды дәстүрлі түрде баталаумен тілдік байланысты болып табылады. Әулие Агнес IV ғасырдан бері қозымен суреттелген.

Тоқтыларды баталау

Әулие Агнес мерекесінде Римдегі Тре-Фонтан траппистік монастырынан екі қозы папаның батасын алу үшін әкелінеді. Жазда қозылардың жүні қырқылып, одан паллия тоқылады. Папа осы паллияны Әулие Петр мен Пауыл мерекесінде жаңадан тағайындалған митрополит архиепископтарға өзінің билігінің белгісі және олардың папамен байланысын көрсететін нысан ретінде табыс етеді. Осы қозыларды баталау дәстүрі 16 ғасырдан бері мәлім.

Мұра

Қасиетті Агнес әпкелерінің қауымы – АҚШ-тың Висконсин штатындағы Фонд-дю-Лак қаласында орналасқан, әйелдерге арналған Рим-католик діни қауымдастығы. Ол 1858 жылы австриялық миссионер Каспар Рерл құрған. Ол Агнес әйел пионерлерінің қауымын, оған ерекше құрметпен қараған Агнес қасиеттінің қамқорлығында құрды. Калифорния штатындағы Санта-Инес қаласы оның құрметіне аталған.

Мәдени сілтемелер

Хротсвита, 10 ғасырдағы қаһине және ақын, Агнес туралы батырлық өлең жазды. Кардинал Николас Вайзманның 1854 жылы жазған "Фабиола немесе катакомбалар шіркеуі" тарихи романында Агнес – басты кейіпкер, әдемі асыл әйел Фабиоланың тым жайлап сөйлейтін, жасөспірім туысы және жақын досы. Джон Китстің 1819 жылы жазған "Айнь Агнес түні" – романтикалық повесть өлең. "Saint Agnes and the Burning Train" аспаптық әні 1991 жылы Стингтің "The Soul Cages" альбомында кездеседі. "Bear's Vision of St. Agnes" әні 2012 жылы mewithoutYou рок тобының "Ten Stories" альбомында бар. Сент-Агнес кітапханасы – Нью-Йорк қалалық кітапханасының филиалы, Манхэттеннің Верхний Вест-Сайд аймағында, Амстердам даңғылында, Батыс 81-ші және Батыс 82-ші көшелер аралығында орналасқан.