Миралық Николай қасиеттісінің өмірі мен әңгімелері

Кіріспе

IV ғасырдағы христиан әулиесі Миралық әулие Николай (дәстүрлі түрде 15 наурыз 270 – 6 желтоқсан 343), сондай-ақ Николай Барийский деп те аталады, Рим империясы кезінде Анадолиядағы (қазіргі Анталия провинциясы, Түркия) Патара теңіз қаласынан шыққан грек текті ерте христиан епископы. Оның арашалық етуіне байланысты көптеген кереметтерге ие болғандықтан, ол Николай Кереметші деп те танылады. Әулие Николай – теңізшілердің, саудагерлердің, садақшылардың, тәубеші ұрылардың, балалардың, сыра қайнатушылардың, кепіл берушілердің, ойыншық жасаушылардың, үйленбеген адамдардың және Еуропаның әртүрлі қалалары мен елдеріндегі студенттердің қамқоршысы. Оның беделі ерте христиан әулиелеріне тәндей, ізгілер арасында қалыптасты, ал оның құпия сыйлық беру әдеті Синтерклаас арқылы Санта-Клаустың ("Сент-Ник") дәстүрлі бейнесіне бастап әкелді. Әулие Николай туралы көп мәлімет белгілі. Оның өміріне қатысты алғашқы жазбалар оның қайтыс болғаннан кейін ғасырлар өткен соң жазылған және оларда, мүмкін, аңыздық әңгімелер бар. Ол Анатолияның Ликиядағы Патара портында бай христиан ата-анасының отбасында дүниеге келген. Ең ерте куәландырылған және ең танымал оқиғалардың бірінде ол үш қызды проституцияға мәжбүрлеуден құтқарып, үш түн бойы әр түн сайын үйлерінің терезесінен алтын монеталар тастаған, осылайша олардың әкесі әрқайсысына қалыңдық төлей алды. Басқа ертегілерде ол теңіздегі дауылды тоқтатқан, үш кінәсіз сарбазды заңсыз жазалаудан құтқарып, демонмен иеленген ағашты шапқандығы айтылады. Жастық шағында ол Мысыр мен Сирия Палестинаға қажылық жасаған. Оралғаннан кейін көп ұзамай Мира епископы болды. Кейіннен Диоклетианның қудалауы кезінде түрмеге қамалды, бірақ Константиннің билікке келгеннен кейін босатылды. Алғашқы тізімде ол 325 жылы Никеядағы бірінші соборға қатысқандардың бірі ретінде көрсетілген, бірақ ол соборда болған адамдардың еңбектерінде есімдері жоқ. Кейінгі, расталмаған аңыздарда ол собор кезінде еретик Арийді шапалақтағаны үшін уақытша лауазымынан алынып, түрмеге қамалғандығы айтылады. Тағы бір танымал аңызда ол үш баланы қайта тірілткендігі баяндалады, олар қасапшының азық-түлік тапшылығы кезінде шошқа еті ретінде сату үшін тұздалған етке салып өлтірген. Николайдың қайтыс болғаннан кейін 200 жылдан аспайтын уақыт өткен соң, Феодосий II-нің бұйрығымен Мирада Николай шіркеуі салынды. 1087 жылы аймақтың грек христиан халқы жаңадан келген мұсылман Сельджук түркілеріне бағындырылған кезде және Шығыс-Батыс айырылысының басталуынан кейін көп ұзамай Италияның Бари қаласынан келген саудагерлер Николайдың сүйектерін шіркеудегі саркофагтан рұқсатсыз алып, туған қалаларына әкелді, қазір олар Сан-Никола базиликасында сақталған. Саркофагтан қалған сүйек сынықтарын кейіннен венециялық теңізшілер алып, Бірінші крест жорығы кезінде Венецияға жеткізді.

4th century Christian saint
the fourth century Christian saint

Saint Nicholas of Myra (traditionally 15 March 270 – 6 December 343), also known as Nicholas of Bari, was an early Christian bishop of Greek descent from the maritime city of Patara in Anatolia (in modern day Antalya Province, Turkey) during the time of the Roman Empire. Because of the many miracles attributed to his intercession, he is also known as Nicholas the Wonderworker. Saint Nicholas is the patron saint of sailors, merchants, archers, repentant thieves, children, brewers, pawnbrokers, toymakers, unmarried people, and students in various cities and countries around Europe. His reputation evolved among the pious, as was common for early Christian saints, and his legendary habit of secret gift giving gave rise to the traditional model of Santa Claus ("Saint Nick") through Sinterklaas. Little is known about the historical Saint Nicholas. The earliest accounts of his life were written centuries after his death and probably contain legendary elaborations. He is said to have been born in the Anatolian seaport of Patara, Lycia, in Asia Minor to wealthy Christian parents. In one of the earliest attested and most famous incidents from his life, he is said to have rescued three girls from being forced into prostitution by dropping a sack of gold coins through the window of their house each night for three nights so their father could pay a dowry for each of them. Other early stories tell of him calming a storm at sea, saving three innocent soldiers from wrongful execution, and chopping down a tree possessed by a demon. In his youth, he is said to have made a pilgrimage to Egypt and Syria Palaestina. Shortly after his return, he became Bishop of Myra. He was later cast into prison during the persecution of Diocletian, but was released after the accession of Constantine. An early list makes him an attendee at the First Council of Nicaea in 325, but he is never mentioned in any writings by people who were at the council. Late, unsubstantiated legends claim that he was temporarily defrocked and imprisoned during the council for slapping the heretic Arius. Another famous late legend tells how he resurrected three children, who had been murdered and pickled in brine by a butcher planning to sell them as pork during a famine. Fewer than 200 years after Nicholas's death, the St. Nicholas Church was built in Myra under the orders of Theodosius II over the site of the church where he had served as bishop, and his remains were moved to a sarcophagus in that church. In 1087, while the Greek Christian inhabitants of the region were subjugated by the newly arrived Muslim Seljuk Turks, and soon after the beginning of the East–West schism, a group of merchants from the Italian city of Bari removed the major bones of Nicholas's skeleton from his sarcophagus in the church without authorization and brought them to their hometown, where they are now enshrined in the Basilica di San Nicola. The remaining bone fragments from the sarcophagus were later removed by Venetian sailors and taken to Venice during the First Crusade.

Өмірбаяндық дереккөздер

Қасиетті Николайдың тарихи өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. Николайдың өзі жазған ешқандай жазба сақталмаған және ол туралы замандас тарихшылар есімдерінде де кездеспейді. Бұл ерекше жағдай емес, себебі Николай Рим тарихының даулы кезеңінде өмір сүрген. Қасиетті Николай туралы ең ертегі жазбалар оның ізбасарларының VI ғасырда қалыптасқандығын көрсетеді. Қасиетті Николайдың қайтысынан екі жүз жылдай уақыт өткен соң, Шығыс Рим императоры Теодосий II (401–450 жылдары билік еткен) Мирадағы Қасиетті Николай шіркеуін салуға бұйрық берді, осылайша оның есімінің ертегі айтылуын сақтап қалды. Византия тарихшысы Прокопий сондай-ақ император Юстиниан I (527–565 жылдары билік еткен) Константинопольде Қасиетті Николай мен Қасиетті Прискке арналған шіркеулерді қайта жаңартып, олардың 490 жылы салынғанын айтты. Николайдың есімі «Ликиялық Миралық Николай» деген атаумен Никей кеңесіне қатысқандар тізімінің он бірінші жолында кездеседі, бұл тізімді Теодор Лектор 510–515 жылдар аралығында жазылған Historiae Ecclesiasticae Tripartitae Epitome еңбегіне қосты. Николай Миралық туралы бір рет айтылу басқа бір қасиетті, Сиондық Николайдың өмірбаянында кездеседі. Миралық Николайдың қайтысынан шамамен 250 жыл өткен соң жазылған Сиондық Николайдың өмірі, Сиондық Николайдың Николайдың қабірін зиярат етіп, оған құрмет көрсеткенін қысқаша баяндайды. Джереми Силдің сөзіне қарағанда, Николайдың зиярат етуге болатын қабірінің болуы оның нақты тарихи тұлға болғанының жалғыз нақты дәлелі болып табылады. Діни қайраткер Константинопольдік Евстратий 583 жылы жазылған «De statu animarum post mortem» трактатында рухтардың денеден тәуелсіз жұмыс істей алатынына дәлел ретінде Миралық Қасиетті Николайдың үш генерал туралы кереметін келтіреді. Евстратий өзінің көзі ретінде Қасиетті Николайдың жоғалған өмірін сілтеме жасайды. Евстратийдің барлық сілтемелері шамамен IV ғасырдың соңынан V ғасырдың басына дейінгі кезеңге жатады, бұл Қасиетті Николайдың өмірі осы уақыт аралығында, Николай қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай жазылған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Қасиетті Николайдың өмірі туралы ең ертегі толық мәлімет – Михаил Архимандриттің (814–842) 9-ғасырдың басында жазған «Қасиетті Николайдың өмірі» (Life of Saint Nicholas) еңбегі, бұл Николайдың қайтысынан шамамен 500 жыл өткен соң жазылған. Өте кеш жазылғанына қарамастан, Михаил Архимандриттің «Қасиетті Николайдың өмірі» ескі жазба дереккөздер мен ауызша дәстүрлерге көп сүйенгеніне сенім білдіріледі. Алайда, бұл дереккөздердің кім екені және олардың сенімділігі әлі күнге дейін белгісіз. Католик тарихшысы Д. Л. Канн және ортағасырлық зерттеуші Чарльз В. Джонс екеуі де Михаил Архимандриттің өмірін Қасиетті Николай туралы тарихи шындықтарды қамтитын жалғыз дерек деп санайды. Голландтық классикалық антикалық тарихшы Йона Лендеринг Михаил Архимандриттің өмірінде «айналу оқиғасының» болмауын атап өтті, бұл оның жазылған кезеңіндегі қасиеттілердің өмірі үшін ерекше жағдай еді. Сондықтан ол Михаил Архимандриттің айналу туралы әңгімелер кеңінен таралғанға дейін жазылған дереккөзге сүйенген болуы мүмкін екенін айтады, бұл сол дереккөздің сенімділігінің оң көрсеткіші болар еді. Ол Михаил Архимандриттің баяндаған көптеген оқиғалары б.з. бірінші ғасырындағы неопифагорлық философ Аполлоний Тианский туралы айтылған оқиғаларға ұқсас екенін атап өтті. Христиан әңгімешілер ескі жалған аңыздарды бейімдеп, оларды христиан қасиеттілеріне жатқызуға белсенді болды. Аполлонийдің туған қаласы Тиана Мирадан алыс емес болғандықтан, Лендеринг Аполлоний туралы көптеген танымал аңыздар Қасиетті Николайға байланысты болуы мүмкін деп санайды.

Very little at all is known about Saint Nicholas's historical life. Any writings Nicholas himself may have produced have been lost and he is not mentioned by any contemporary chroniclers. This is not surprising, since Nicholas lived during a turbulent time in Roman history. The earliest mentions of Saint Nicholas indicate that, by the sixth century, his following was already well established. Less than two hundred years after Saint Nicholas's probable death, the Eastern Roman Emperor Theodosius II (ruled 401–450) ordered the building of the Church of Saint Nicholas in Myra, which thereby preserves an early mention of his name. The Byzantine historian Procopius also mentions that the Emperor Justinian I (ruled 527–565) renovated churches in Constantinople dedicated to Saint Nicholas and Saint Priscus, which may have originally been built as early as 490. Nicholas's name also occurs as "Nicholas of Myra of Lycia" on the tenth line of a list of attendees at the Council of Nicaea included by Theodore Lector in the Historiae Ecclesiasticae Tripartitae Epitome, written sometime between 510 and 515. A single, offhand mention of Nicholas of Myra also occurs in the biography of another saint, Saint Nicholas of Sion, who apparently took the name "Nicholas" to honor him. The Life of Saint Nicholas of Sion, written around 250 years after Nicholas of Myra's death, briefly mentions Nicholas of Sion visiting Nicholas's tomb to pay homage to him. According to Jeremy Seal, the fact that Nicholas had a tomb that could be visited serves as the almost solitary definitive proof that he was a real historical figure. In his treatise De statu animarum post mortem (written 583), the theologian Eustratius of Constantinople cites Saint Nicholas of Myra's miracle of the three generals as evidence that souls may work independent from the body. Eustratius credits a lost Life of Saint Nicholas as his source. Nearly all the sources Eustratius references date from the late fourth century to early fifth century, indicating the Life of Saint Nicholas to which he refers was probably written during this time period, shortly after Nicholas's death. The earliest complete account of Nicholas's life that has survived to the present is a Life of Saint Nicholas, written in the early ninth century by Michael the Archimandrite (814–842), nearly 500 years after Nicholas's probable death. Despite its extremely late date, Michael the Archimandrite's Life of Saint Nicholas is believed to heavily rely on older written sources and oral traditions. The identity and reliability of these sources, however, remains uncertain. Catholic historian D. L. Cann and medievalist Charles W. Jones both consider Michael the Archimandrite's Life the only account of Saint Nicholas that is likely to contain any historical truth. Jona Lendering, a Dutch historian of classical antiquity, notes that Michael the Archimandrite's Life does not contain a "conversion narrative", which was unusual for saints' lives of the period when it was written. He therefore argues that it is possible Michael the Archimandrite may have been relying on a source written before conversion narratives became popular, which would be a positive indication of that source's reliability. He notes that many of the stories recounted by Michael the Archimandrite closely resemble stories told about the first century AD Neopythagorean philosopher Apollonius of Tyana in the Life of Apollonius of Tyana, an eight volume biography of him written in the early third century by the Greek writer Philostratus. Christian storytellers were known to adapt older pagan legends and attribute them to Christian saints. As Apollonius's hometown of Tyana was not far from Myra, Lendering contends that many popular stories about Apollonius may have become attached to Saint Nicholas.

Отбасы және шыққан тегі

Қасиетті Николайдың өмірі туралы айтылатын әңгімелер оқиғаның мәнінде біріккенімен, қазіргі тарихшылар осы оқиғаның қаншалықты тарихи фактілерге тірелетіні жайында пікір келістіре алмайды. Дәстүр бойынша, Николай Патара (Ликия және Памфилия) қаласында дүниеге келген, алайда басқа деректерде оның ата-анасы Теофан (Θεοφάνης, Theophánēs) және Нонна (Νόννα, Nónna) деп аталады. Бұл туралы алғаш рет Михаил Архимандриттің "Қасиетті Николайдың өмірі" еңбегінде айтылған. Николай, бір кезде бай болған, бірақ "шайтанның қастандығы мен қызғанышы" нәтижесінде барлық қаржысынан айырылған бір адамы туралы естіген. Ол үш қызына тиіс қалыңмал төлей алмады. Михаил Архимандриттің баяндамасына сәйкес, екінші қызы үйленген соң, әкесі кем дегенде екі "түн" бойы оянып, үшінші қызына көмектескен кезде Қасиетті Николайды ұстап алған. Әкесі оның алдына тизе бүгіп, ризашылығын білдірді, ал Николай оған сыйлықтар туралы ешкімге айтпауын бұйырды.

Мираның епискобы

Киелі жерді аралағаннан кейін Николай Мираға қайтып келді. Николайдың інісінің орнын басып отырған Мира епископы жақында қайтыс болды. Қаланың ділдастары сол күні таңғы намазға бірінші болып келген ділдарды епископ етіп тағайындауға келісті. Николай сол күні дұға ету үшін шіркеуге барды, соның салдарынан жаңа епископ болып жарияланды. Ол император Диоклетианның (284–305 жылдары билеген) кезінде Ұлы қуғын-сүргін кезінде тұтқынға алынып, азапталған деген аңыз бар, бірақ император Константин Ұлының (306–337 жылдары билеген) бұйрығымен босатылды. Бұл оқиға мүмкін көрінеді, бірақ ең ертерек дереккөздерде расталмағандықтан, тарихи шындыққа жақын болуы екіталай. Әйгілі Николай туралы ең ертерек айтылған оқиғалардың бірі – үш кінәсіз адамды өлімнен құтқаруы. Архимандрит Михаилдың айтуынша, үш кінәсіз адамды губернатор Евстафий өлім жазасына кесті. Олардың өлім жазасын орындауға дайын тұрғанда, Николай пайда болып, жазалаушының қылышын жерге түсіріп, оларды шынжырларынан босатты және пара алған қазыны ашумен сөккен. Әйгілі Николай Константин мен Аблабийге түсінде көрініп, Константинге шындықты жеткізіп, Аблабийді тозақтан қорқытып, генералдарды босатуға мәжбүр етті. Ол ариандыққа қарсы күрескен және Тринитаризмді қолдаған епископтардың бірі болды, сондай-ақ Никеялық Символға қол қойды. Николайдың Никея соборында болғаны туралы мәлімет Теодор Лектордың қатысушылар тізімінде ертерек жазылған, онда ол 151-ші қатысушы ретінде тіркелген. Алайда, сол кездегі барлық маңызды епископтарды білген және сонда болған тарихшы Евсевий оның есімін есімдер тізімінде атап көрсетпеген. Адам К. Инглиш Никея соборына қатысушылардың тізімі әртүрлі екенін, қысқа тізімдерде шамамен 200-ге жуық есім, ал ұзын тізімдерде 300-ге жуық адамның есімі бар екенін айтады. Әйгілі Николайдың есімі тек ұзын тізімдерде ғана кездеседі, қысқа тізімдерде жоқ. Николайдың есімі үш ертерек тізімде кездеседі, олардың бірі Теодор Лектордың тізімі, ол әдетте ең дұрысы деп есептеледі. Джона Лендерингтің пікірінше, екі негізгі мүмкіндік бар: Николай Никея соборына қатыспаған, бірақ кейбір адамдар оның есімі тізімде жоқ екеніне таңырғандықтан, оны тізімге қосыпты. Көптеген ғалымдар осы түсіндірмені жақтайды. Николай Никея соборына қатысқан, бірақ кейін біреу оның есімін тізімнен алып тастауға шешім қабылдаған, себебі оның сол жерде болғанын ешкім есіне алмаса, жақсы болар еді. Кейінірек пайда болған аңыз бойынша, Николайдың өлімінен кейін 1000 жылдан астам уақыт өткен соң, он төртінші ғасырда Николай Никея соборында ашуланып, "бір арианның" бетіне сапалақпен соққан. Осыдан кейін Константин Николайдың митрасын және паллиумын алып қойды. Стивен Д. Грейданус бұл оқиғаның кейіннен айтылуына байланысты "тарихи құндылығы жоқ" деген қорытындыға келді. Алайда, Джона Лендеринг оқиғаның шынайылығын және тарихилығын қорғайды, оның ұятты екенін және Николайдың беделін нашарлататынын ескере отырып, кейінірек агиографтардың оны неге ойлап тапқанын түсіндіру қиын екенін айтады. Кейінгі нұсқаларда аңыз көбірек көркемделген, еретик Арийдің өзі көрсетілген және Николай оны ашық қолымен сапалақпен емес, ұрып соққан. Бұл нұсқаларда Николай да тұтқынға алынады, бірақ оған Мәсіх пен Құдай анасы түрмеде көрінеді. Ол оларға "сендерді сүйгенім үшін" тұтқынға алынғанын айтады, олар оны шынжырларынан босатып, киімдерін қайтарады. Николайдың Арийді сапалақпен соққан көрінісі Шығыс православиелік иконаларда бейнеленген, ал Никеядағы Әйгілі Николайдың эпизодтары Баридегі Сан-Никола базиликасындағы 1660 жылдардағы суреттер сериясында көрсетілген.

After visiting the Holy Land, Nicholas returned to Myra. The bishop of Myra, who had succeeded Nicholas's uncle, had recently died and the priests in the city had decided that the first priest to enter the church that morning would be made bishop. Nicholas went to the church to pray and was therefore proclaimed the new bishop. He is said to have been imprisoned and tortured during the Great Persecution under the Emperor Diocletian (ruled 284–305), but was released under the orders of the Emperor Constantine the Great (ruled 306–337). This story sounds plausible, but is not attested in the earliest sources and is therefore unlikely to be historical. One of the earliest attested stories of Saint Nicholas is one in which he saves three innocent men from execution. According to Michael the Archimandrite, three innocent men were condemned to death by the governor Eustathius. As they were about to be executed, Nicholas appeared, pushed the executioner's sword to the ground, released them from their chains, and angrily chastised a juror who had accepted a bribe. Saint Nicholas appeared to Constantine and Ablabius in dreams, informing Constantine of the truth and frightening Ablabius into releasing the generals, for fear of Hell. where he is said to have been a staunch opponent of Arianism and a devoted supporter of Trinitarianism, and one of the bishops who signed the Nicene Creed. Nicholas's attendance at the Council of Nicaea is attested early by Theodore the Lector's list of attendees, which records him as the 151st attendee. However, he is conspicuously never mentioned by Athanasius of Alexandria, the foremost defender of Trinitarianism at the council, who knew all the notable bishops of the period, nor is he mentioned by the historian Eusebius, who was also present at the council. Adam C. English notes that lists of the attendees at Nicaea vary considerably, with shorter lists only including roughly 200 names, but longer lists including around 300. Saint Nicholas's name only appears on the longer lists, not the shorter ones. Nicholas's name appears on a total of three early lists, one of which, Theodore the Lector, is generally considered to be the most accurate. According to Jona Lendering, there are two main possibilities:
Nicholas did not attend the Council of Nicaea, but someone at an early date was baffled that his name was not listed and so added him to the list. Many scholars tend to favor this explanation. Nicholas did attend the Council of Nicaea, but, at an early date, someone decided to remove his name from the list, apparently deciding that it was better if no one remembered he had been there. A later legend, first attested in the fourteenth century, over 1,000 years after Nicholas's death, holds that, during the Council of Nicaea, Nicholas lost his temper and slapped "a certain Arian" across the face. On account of this, Constantine revoked Nicholas's miter and pallium. Steven D. Greydanus concludes that, because of the story's late attestation, it "has no historical value." Jona Lendering, however, defends the veracity and historicity of the incident, arguing that, as it was embarrassing and reflects poorly on Nicholas's reputation, it is inexplicable why later hagiographers would have invented it. Later versions of the legend embellish it, making the heretic Arius himself and having Nicholas punch him rather than merely slapping him with his open hand. In these versions of the story, Nicholas is also imprisoned, but Christ and the Virgin Mary appear to him in his cell. He tells them he is imprisoned "for loving you" and they free him from his chains and restore his vestments. The scene of Nicholas slapping Arius is celebrated in Eastern Orthodox icons and episodes of Saint Nicholas at Nicaea are shown in a series of paintings from the 1660s in the Basilica di San Nicola in Bari.

Басқа да кереметтер

Бір ертегіде айтылғандай, қорқынышты ашаршылық кезінде бір зұлым қасап үш кішкентай баланы үйіне әкеліп, өлтіріп, денелерін бір бөшкеге салып, тұздап сатуға жоспарлаған. Аштықтан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін келген Николай, қасаптың өтірігін аңдап, крест белгісін жасап, тұздалған балаларды қайта тірілткен. Джона Лендеринг бұл оқиғаның «тарихи құндылығы жоқ» деп санайды. Адам К. Инглиш тұздалған балалардың қайта тірілу оқиғасының Киелі Николайдың аңызға толы өмірбаянына кейінгі ортағасырлық қосымша екенін және оның ең алғашқы өмірбаяндарында кездеспейтінін атап көрсетті. Бұл оқиға қазіргі көрермендерге ерекше және қорқынышты болғанымен, соңғы орта ғасыр мен жаңа заманның басында өте танымал болды және қарапайым халық арасында кеңінен сүйіктілікке ие болды. Ол боялған әйнектерде, ағаштан жасалған картиналарда, гобелендерде және фрескаларда бейнеленген. Ақырында, бұл көрініс соншалықты көп көшірілді де, суретшілер бүкіл көріністі салудың орнына, тек Киелі Николайды үш жалаңаш баламен және аяғында ағаш бөшкемен бейнелей бастады. Инглиштің айтуынша, соңында оқиғаны ұмытып кеткен немесе ешқашан білмеген адамдар оның бейнелерін дұрыс түсінбей бастады. Киелі Николайды балалармен бірге көрсеткендіктен, адамдар оның балалардың қамқоршысы екеніне келді; ал бөшкемен көрсетілгендіктен, оның сыра қайнатушылардың қамқоршысы екеніне ойлады. Тағы бір аңыз бойынша, 311–312 жылдары Мирада болған үлкен ашаршылық кезінде Константинопольдегі императорға арналған бидаймен толы кеме портта тұрған. Николай теңізшілерді қажеттілік кезінде көмектесу үшін бидайдың бір бөлігін түсіруге шақырды. Теңізшілер бастапқыда бұл өтінішті ұнатпады, себебі бидайдың салмағы дәл өлшеніп, императорға жеткізілуі керек еді. Николай оларға олардың мейірімділігі үшін ешқандай зиян көретін болмайтынына уәде бергеннен кейін ғана теңізшілер келісті. Кейіннен астанаға келгенде олар таңғажайып жағдайға тап болды: жүктің салмағы өзгермеген, бірақ Мирадан алынған бидай екі жылға жететін, тіпті егін салуға да қолданылуы мүмкін еді.

One story tells how during a terrible famine, a malicious butcher lured three little children into his house, where he killed them, placing their remains in a barrel to cure, planning to sell them off as ham. Nicholas, visiting the region to care for the hungry, saw through the butcher's lies and resurrected the pickled children by making the sign of the cross. Jona Lendering opines that the story is "without any historical value". Adam C. English notes that the story of the resurrection of the pickled children is a late medieval addition to the legendary biography of Saint Nicholas and that it is not found in any of his earliest Lives. Although this story seems bizarre and horrifying to modern audiences, it was tremendously popular throughout the Late Middle Ages and the early modern period, and widely beloved by ordinary folk. It is depicted in stained glass windows, wood panel paintings, tapestries, and frescoes. Eventually, the scene became so widely reproduced that, rather than showing the whole scene, artists began to merely depict Saint Nicholas with three naked children and a wooden barrel at his feet. According to English, eventually, people who had forgotten or never learned the story began misinterpreting representations of it. That Saint Nicholas was shown with children led people to conclude he was the patron saint of children; meanwhile, the fact that he was shown with a barrel led people to conclude that he was the patron saint of brewers. According to another story, during a great famine that Myra experienced in 311–312, a ship was in the port at anchor, loaded with wheat for the emperor in Constantinople. Nicholas invited the sailors to unload a part of the wheat to help in the time of need. The sailors at first disliked the request, because the wheat had to be weighed accurately and delivered to the emperor. Only when Nicholas promised them that they would not suffer any loss for their consideration did the sailors agree. When they arrived later in the capital, they made a surprising find: the weight of the load had not changed, although the wheat removed in Myra was enough for two full years and could even be used for sowing.

Қалқа

Көптен бері Киелі Николайдың туған қаласы Мирада жерленгені дәстүрлі түрде қабылданып келді, және оның реліквилері кейіннен сол жерде сақталғаны белгілі. Бірақ, кейбір жақындағы археологиялық мәліметтер Киелі Николайдың бастапқыда туған жерінен жиырма шақырымдай қашықтықтағы Түркияның Джемиле аралындағы ең биік нүктеде орналасқан, тастан қашалған шіркеуге жерленген болуы мүмкін екенін көрсетеді. Қираған ғимараттың бір бөлігінде Николайдың есімі жазылған. Көне заманда арал "Киелі Николай аралы" деп аталып келді, ал бүгінде түрік тілінде "Кемелер аралы" деген мағына беретін Гемилер Адасы деп аталады, бұл Киелі Николайдың теңізшілердің қасиетті қамқоршысы ретіндегі дәстүрлі рөліне сілтеме жасайды. Шіркеу төртінші ғасырда, Николайдың қайтыс болған шағында салынған және сол дәуірдегі қасиеттілердің қабірлеріне тән. Николай Түркияның осы аймағымен байланысты жалғыз маңызды әулие болған. Тарихшылардың пікірінше, оның алғашқы қабірі үлкен процессиялық жолдың батыс жағында орналасқан.

Майра

VII ғасырдың ортасында Гемиле араб флоттарының шабуылына ұшырағандықтан, Николайдың қабірлік қалдықтары аралдан Мира қаласына көшірілген болуы мүмкін, өйткені Николай өмірінің көп бөлігінде осы қалада епископ қызметін атқарған. Мира Гемиледен шамамен шығысқа қарай орналасқан, ал оның құрлық ішінде орналасуы оны араб теңізшілерінен қорғады. Мирада қасиетті Николайдың қабірлік қалдықтарынан жыл сайын роза суы иісімен мөлдір сулы сұйықтық шығатын болған, оны «манна» немесе «мирра» деп атаған, сондай-ақ оның адал жандарға керемет күш сыйлайтынына сенген. Николайдың барлық қабірлік қалдықтары Мирадағы мөрленген саркофагта сақталғаны жақсы белгілі болғандықтан, сол кезеңде оның қабірлік қалдықтарына қол сұққан жалғаншылар кездеспеген. 2000 жылы Ресей үкіметі ресейлік мүсінші Григорий Потоцкийдің әулиеге арналған салтанатты қола мүсінін сыйға тартты, ол ортағасырлық Сент-Николай шіркеуінің алдындағы алаңда маңызды орын алды. 2005 жылы қала әкімі Сүлеймен Топчу мүсінді қызыл киімді пластик Санта-Клаус мүсінімен ауыстырды, себебі ол шетелдік туристерге таныс келетін бейнеге ие болғысы келді. Бірақ Ресей үкіметінің наразылығы нәтижелі болды және қола мүсін (бірақ бұрынғы биік тұғырымен емес) шіркеуге жақын бұрышқа қайтарылды. 2009 жылдың 28 желтоқсанында Түркия үкіметі Италия үкіметінен қасиетті Николайдың қаңқа қалдықтарын Түркияға қайтаруды ресми түрде сұрады. Түрік билігі Николайдың өзінің епископтық қаласында жерленгісі келгенін және оның қабірлік қалдықтары өз Отанынан заңсыз шығарылғанын мәлімдеді. 2017 жылы Демредегі Сент-Николай шіркеуінде жүргізілген археологиялық зерттеулерде қазіргі шіркеудің астында ғибадатхана табылғаны хабарланды, қазба жұмыстары жүргізіліп, зерттеушілер Николайдың денесі әлі де онда сақталған-сақталпағанын анықтауға мүмкіндік береді.

Бари қаласы

1071 жылы Манзикерт шайқасынан кейін Византия империясы Кіші Азияның көп бөлігін уақытша Сельджук түріктеріне жоғалтты, сондықтан Мирадағы грек христиандары түріктердің бағынышында болды. Сол кезде Батыс католик шіркеуі 1054 жылы Византия империясының ресми шіркеуі – грек шіркеуінің ағысқа түскенін жариялады. Аймақтағы соғыстардың көптігіне байланысты, кейбір христиандар қабірге қол жеткізу қиын болады деп уайымдады. Мирадағы грек христиан қауымының әлсіздігі мен Византиялық императорлық қорғаудан айырылуын пайдаланып, 1087 жылдың көктемінде Апулиядағы Бариден итальяндық теңізшілер Мирадағы жерлеу шіркеуінен грек православиелік монахтардың қарсылығына қарамастан, қасиеттінің қалдықтарының бір бөлігін тартып алды. Адам К. Инглиш Мирадан қасиетті заттарды алып кетуді «негізінен қасиетті тонау» деп сипаттайды және ұрылар жергілікті тұрғындар ұстап алудан немесе қуғындаудан ғана емес, сонымен қатар қасиетті Николайдың өзінен де қорқыпты. Бариге оралғанда, олар қалдықтарды алып келіп, күтім жасады. Қалдықтар 1087 жылдың 9 мамырында жетті. Екі жылдан кейін Папа Урбан II Баридегі қасиетті Николайға арналған жаңа шіркеу – Сан-Никола базиликасын ашты. Папа жеке өзі Николайдың қалдықтарын жаңа шіркеудің алтастың астындағы қабірге орналастырды. Қасиетті Николайдың қалдықтарын Мирадан алып келуі және Бариге жеткізілуі туралы Orderic Vitalis және басқа да көптеген жылнамашылар сенімді түрде жазған, ал 9 мамыр күні батыс христиандары Николайдың «көшірілген күні» ретінде жыл сайын тойлайды. Шығыс православиелік христиандар мен түріктер Мирадан қасиетті заттарды заңсыз алып кетуді айқын ұрлық деп есептейді, бірақ Бари тұрғындары бұл сүйектерді түрік басқыншыларынан құтқару миссиясы деп санайды. Сан-Никола базиликасының төбесінде бейнеленген аңыз бойынша, Николай бір кезде Бариге келіп, бір күні оның сүйектері сол жерде тынығатынын болжаған. Николайдың қалдықтары Бариге көшірілгенге дейін оның ізбасарлары Батыс Еуропада белгілі болған, бірақ олар аса танымал болған жоқ. 1096 жылдың күзінде Норман және франк әскерлері Бариде Бірінші крест жорығына дайындық үшін жиналды. Крестшілер көбінесе жауынгер қасиеттілерді жақсы көретін, бірақ Николай сондай болмағандықтан, оның Баридегі қалдықтарының болуы оған қол жеткізуді жеңілдетті. Николайдың саяхатшылар мен теңізшілерге көмектесуі оны құрметтеу үшін танымал таңдауға айналдырды. Крестшілердің Николайға құрмет көрсетуі оның бүкіл Батыс Еуропаға таралуына көмектесті. Бариге әкелінгеннен кейін, олар «мырра» шығаруын жалғастырды, бұл олардың жаңа иелеріне үлкен қуаныш сыйлады. Оның қалдықтарынан алынған мырра сауыттары ғасырлар бойы бүкіл әлемге таратылды және оны әлі күнге дейін Баридегі шіркеуінен алуға болады. Күні бүгінге дейін, әулиенің мерекесі күні (6 желтоқсан) базиликаның дін қызметкерлері әулие Николайдың қабірінен манна құйылған құмыраны шығарады. Мырра базиликаның жертөлесінде орналасқан саркофагтан алынады және жақын маңдағы дүкеннен алуға болады. Сұйықтық қабірден біртіндеп сіңіп шығады, бірақ оның қабірдегі денеден немесе мәрмәрден шыққандығы белгісіз; Бари қаласы порты болғандықтан және қабір теңіз деңгейінен төмен болғандықтан, манна сұйықтығының себептеріне қатысты бірнеше табиғи түсіндірмелер ұсынылды, соның ішінде капиллярлық әрекет арқылы қабірге теңіз суының өтуі. 1966 жылы Сан-Никола базиликасының астындағы крипттегі бөлме 1054 жылғы Ұлы ағыс кезінде Рим-католик және Шығыс православие шіркеулері бір-біріне қарсы шығарған анафемалардың алынуын еске алу үшін иконостаспен православиелік шіркеу ретінде бағышталды. 2017 жылдың мамыр айында Папа Франциск пен Ресей православиелік патриархы Кирилл арасындағы келіссөздерден кейін Баридегі қасиетті Николайдың қалдықтарының бір бөлігі Москваға уақытша жіберілді. Қасиетті затты Бариге қайтармас бұрын маусымның ортасында Санкт-Петербургке апарып, Құтқарушы Мәсіх соборында құрметтеу үшін көрсетті. Мәскеуде миллионнан астам адам қасиеттінің қабырғаларының бірін ұстап тұрған алтынмен қапталған сандықты көру үшін қатарға тұрды.

After the Battle of Manzikert in 1071, the Byzantine Empire temporarily lost control over most of Asia Minor to the invading Seljuk Turks, and so Greek Christians of Myra became subjects of the Turks. At the same time the Catholic Church in the West had declared (in 1054 AD) that the Greek church, the official church of the Byzantine Empire, was in schism. Because of the many wars in the region, some Christians were concerned that access to the tomb might become difficult. Taking advantage of the confusion and the loss by the Greek Christian community of Myra of its Byzantine imperial protection, in the spring of 1087, Italian sailors from Bari in Apulia seized part of the remains of the saint from his burial church in Myra, over the objections of the Greek Orthodox monks in the church. Adam C. English describes the removal of the relics from Myra as "essentially a holy robbery" and notes the thieves were not only afraid of being caught or chased after by the locals, but also the power of Saint Nicholas himself. Returning to Bari, they brought the remains with them and cared for them. The remains arrived on 9 May 1087. Two years later, Pope Urban II inaugurated a new church, the Basilica di San Nicola, to Saint Nicholas in Bari. The Pope himself personally placed Nicholas's relics into the tomb beneath the altar of the new church. The removal of Saint Nicholas's relics from Myra and their arrival in Bari is reliably recorded by multiple chroniclers, including Orderic Vitalis and 9 May continued to be celebrated every year by western Christians as the day of Nicholas's "translation". Eastern Orthodox Christians and the Turks have both long regarded the unauthorized removal of the relics from Myra as a blatant theft, but the people of Bari have instead maintained that it was a rescue mission to save the bones from the Turkish invaders. A legend, shown on the ceiling of the Basilica di San Nicola, holds that Nicholas once visited Bari and predicted that his bones would one day rest there. Prior to the translation of Nicholas's relics to Bari, his following had been known in western Europe, but it had not been extremely popular. In autumn of 1096, Norman and Frankish soldiers mustered in Bari in preparation for the First Crusade. Although the Crusaders generally favored warrior saints, which Saint Nicholas was not, the presence of his relics in Bari made him materially accessible. Nicholas's associations with aiding travelers and seafarers also made him a popular choice for veneration. Nicholas's veneration by Crusaders helped promote his following throughout western Europe. After the relics were brought to Bari, they continued to produce "myrrh", much to the joy of their new owners. Vials of myrrh from his relics have been taken all over the world for centuries, and can still be obtained from his church in Bari. Even up to the present day, a flask of manna is extracted from the tomb of Saint Nicholas every year on 6 December (the Saint's feast day) by the clergy of the basilica. The myrrh is collected from a sarcophagus which is located in the basilica vault and could be obtained in the shop nearby. The liquid gradually seeps out of the tomb, but it is unclear whether it originates from the body within the tomb, or from the marble itself; since the town of Bari is a harbour, and the tomb is below sea level, there have been several natural explanations proposed for the manna fluid, including the transfer of seawater to the tomb by capillary action. In 1966, a vault in the crypt underneath the Basilica di San Nicola was dedicated as an Orthodox chapel with an iconostasis in commemoration of the recent lifting of the anathemas the Roman Catholic and Eastern Orthodox Churches had issued against each other during the Great Schism in 1054. In May 2017, following talks between Pope Francis and Russian Orthodox Patriarch Kirill, a portion of the relics of St. Nicholas in Bari were sent on loan to Moscow. The relic was on display for veneration at Christ the Savior Cathedral before being taken to Saint Petersburg in mid June prior to returning to Bari. More than a million people lined up in Moscow for a momentary glimpse of the gilded ark holding one of the saint's ribs.

Венеция

Бариден келген теңізшілер Николайдың қаңқасының негізгі сүйектерін ғана алып, кішкентай бөлшектерін қабірде қалдырды. Венеция қаласы оның қаңқасының қалған бөліктерін алуға мүдделі болды. 1044 жылы олар Венеция лидосының солтүстік жағындағы Сан-Николо-аль-Лидо монастырының базиликасын оған арнады. Осы монастырьдағы аты белгісіз монах жазған бір жылнама бойынша, 1100 жылы епископ Генридің сүйемелдеген венециялық кемелер флоты Бірінші крест жорығы үшін Палестинаға жол тартқанда Мирадан өтті. Епископ Генри флотты Мираға қайтаруға және түңкеруге талап етті. Венециялықтар Киелі Николайдың және Мираның бірнеше басқа епископтарының қалған сүйектерін, бар болғаны төрт православие монахы күзеткен шіркеуден алып, Венецияға жеткізіп, Сан-Николо-аль-Лидоға орналастырды. Бұл дәстүр Бари мен Венециядағы реликвиялардың ғылыми зерттеулерінде расталды, ол екі қаладағы реликвиялардың анатомиялық тұрғыдан үйлесімді екенін және бір адамға тиесілі болуы мүмкін екенін көрсетті. Венециядағы Киелі Николайдың сүйектеріне тиіскен сайын біреудің өлімі тіркеледі делінеді. Сүйектер соңғы рет 1992 жылдың шілде айында тексерілді.

Басқа жерлер

Николайдың сүйегі Мирада ұзақ уақыт сақталуының нәтижесінде, Бариге жеткізілгеннен кейін оның бөліктеріне деген сұраныс артты. Кішкентай сүйектер тез арада Батыс Еуропаға тарала бастады. Сүйектерді тасымалдаған теңізшілер норман рыцары Уильям Пантульфке бір тіс және Николайдың саркофагынан сынып алынған екі бөлікті сыйлады. Пантульф осы қасиетті заттарды өзінің туған қаласы Нормандиядағы Норонға алып барды, онда олар 1092 жылдың маусым айында жергілікті Әулие Петр шіркеуіне орналастырылды. 1096 жылы Апулия герцогы Фландрия графына Әулие Николайдың бірнеше сүйектерін сыйлады, ол оларды Ваттен аббаттығында сақтады. Аңыз бойынша, 1101 жылы Баридегі қасиетті орынға келген француз дін қызметкеріне Әулие Николай көрініп, өзінің сүйегінің бірін туған қаласы Портқа, Нансиге жақын жерге алып кетуді бұйырды. Дін қызметкері саусақ сүйегін Портқа алып келді, онда Әулие Николайға арналған шағын шіркеу салынды. Порт Николайға табынудың маңызды орталығына айналды және XV ғасырда оған арналған Сан-Николас базиликасы салынды. Қала қазір Николайдың құрметіне «Сан-Николас-де-Порт» деп аталады. Баридегі дінбасылары Николайдың сүйектерінің үлгілерін стратегиялық түрде таратып, оның беделін арттырды. Осы сүйектердің көп бөлігі бастапқыда Константинопольде сақталған, бірақ 1204 жылы Төртінші крест жорығы кезінде Константинопольді тонау кезінде осы фрагменттер Батыс Еуропаға таралып кетті. Әулие Николайға тиесілі деп есептелетін қол Римдегі Сан-Никола түрмесінде сақталды. «Тізбектегі Әулие Николай» деген мағына беретін бұл шіркеу бұрынғы қалалық түрменің орнында салынған. Ұзақ уақыттан бері Николайдың өзі осы түрмеде ұсталғаны туралы әңгімелер тарады. Аналар түрмеде отырған ұлдарының босатылуын сұрап, Әулие Николайға дұға ету үшін шіркеуге келді, ал тәубеге келген қылмыскерлер шіркеуге құрбандық шалуға келіп, өкініштерін білдірді. Осының нәтижесінде Николай түрмедегілердің және әділетсіз айыпталғандардың қасиетті қамқоршысы атанды. Римдегі Остиан жолындағы шіркеуде Әулие Николайға тиесілі деп есептелетін бас бармақ сақталды. Тағы бір саусақ Лигуриядағы Вентимильяда сақталды. Бүгінде Еуропа, Ресей және АҚШ-тағы көптеген шіркеулерде тіс немесе саусақ сүйегі сияқты шағын қасиетті заттар бар деп есептейді. Ирландиялық дәстүр бойынша, Әулие Николайдың қасиетті заттары XII ғасырда жергілікті норман крестоносшылары Мирадан ұрлап, Килкенни графтығындағы Томастаунға жақын жерге жерленген деп есептеледі, онда оның қабірі деп саналатын тас плита орналасқан. Ирландиялық тарихшы Джон Ханттың айтуынша, бұл қабір шын мәнінде Жерпойнт аббаттығының жергілікті дін қызметкеріне тиесілі болуы мүмкін.

Because of Nicholas's skeleton's long confinement in Myra, after it was brought to Bari, the demand for pieces of it rose. Small bones quickly began to disperse across western Europe. The sailors who had transported the bones gave one tooth and two fragments chipped from Nicholas's sarcophagus to the Norman knight William Pantulf. Pantulf took these relics to his hometown of Noron in Normandy, where they were placed in the local Church of St. Peter in June 1092. In 1096, the duke of Apulia gave several bones of Saint Nicholas to the count of Flanders, which he then enshrined in the Abbey of Watten. According to legend, in 1101, Saint Nicholas appeared in a vision to a French clerk visiting the shrine at Bari and told him to take one of his bones with him to his hometown of Port, near Nancy. The clerk took a finger bone back with him to Port, where a chapel was built to Saint Nicholas. Port became an important center of devotion in the following of Nicholas and, in the fifteenth century, a church known as the Basilique Saint Nicolas was built there dedicated to him. The town itself is now known as "Saint Nicolas de Port" in honor of Nicholas. The clergy at Bari strategically gave away samples of Nicholas's bones to promote the following and enhance its prestige. Many of these bones were initially kept in Constantinople, but, after the Sack of Constantinople in 1204 during the Fourth Crusade, these fragments were scattered across western Europe. A hand claimed to belong to Saint Nicholas was kept in the San Nicola in Carcere in Rome. This church, whose name means "Saint Nicholas in Chains", was built on the site of a former municipal prison. Stories quickly developed about Nicholas himself having been held in that prison. Mothers would come to the church to pray to Saint Nicholas for their jailed sons to be released and repentant criminals would place votive offerings in the church. As a result of this, Nicholas became the patron saint of prisoners and those falsely accused of crimes. An index finger claimed to belong to Saint Nicholas was kept in a chapel along the Ostian Way in Rome. Another finger was held in Ventimiglia in Liguria. Today, many churches in Europe, Russia, and the United States claim to possess small relics, such as a tooth or a finger bone. An Irish tradition states that the relics of Saint Nicholas are also reputed to have been stolen from Myra by local Norman crusading knights in the twelfth century and buried near Thomastown, County Kilkenny, where a stone slab marks the site locally believed to be his grave. According to the Irish antiquarian John Hunt, the tomb probably actually belongs to a local priest from Jerpoint Abbey.

Ғылыми талдау

Құдайға құлшылық етудегі мүсіндердің маңыздылығы және қажылық сапарлармен байланысты экономика көптеген қасиеттілердің сүйектерін бірнеше елдегі көптеген шіркеулерге бөліп, таратып жіберді. Ал Қасиетті Николайдың сүйектерінің көп бөлігі ерекше жағдайда сақталған: оның Баридегі склепіндегі қабірі. Мананың кереметтік күші жалғасып жатқанына қарамастан, Бари архиепископиясы сүйектерді ғылыми зерттеуге рұқсат берді. 1950 жылдардың соңында, склептің қажетті жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан кезде, сүйектер 1089 жылы жерленгеннен бері алғаш рет алынып шығарылды. Папаның арнайы комиссиясы Бари университетінің адам анатомиясы профессоры Луиджи Мартиноға комиссияның қадағалауымен сүйектерді зерттеуге рұқсат берді. Мартино мыңдаған өлшемдерді, егжей-тегжейлі ғылыми суреттерді, фотосуреттер мен рентген суреттерін түсірді. Бұл зерттеулер нәтижесінде әулие жетпістен асып, орташа бойлы, жұқа денелі болғандығы анықталды. Сондай-ақ, ол омыртқа мен жамбас буынының ауыр артритінен зардап шеккен. 2004 жылы Манчестер университетіндегі зерттеушілер Каролина Уилкинсон мен Франко Интрона Мартиноның зерттеулеріне сүйене отырып, әулиенің бет-әлпетін қайта жасады. Деректерді қарау көрсеткендей, тарихи Қасиетті Николайдың бойы жоғарырақ болған және мұрны сынған, бірақ ішінара жазылған, яғни жарақатты өмірге келмей тұрып алған. Сынық мұрын Диоклетианның қуғын-сүргіні кезінде Қасиетті Николайдың ұрып-сапалануы және азапталуы туралы аңызға сәйкес келеді. Бетті қайта жасауды Манчестер университетінің Кэролайн Уилкинсон жасады және ол BBC2 телеарнасының "Сантаның нағыз беті" бағдарламасында көрсетілді. Шығыс православие шіркеуінде Қасиетті Николайдың есімі жыл сайын бейсенбі күндері (әулие елшілермен бірге) оған арналған арнайы әндермен атап өтіледі, олар "Октоэхос" деп аталатын діни кітапта кездеседі. Қасиетті Николайдың Мирадан Бариге көшірілген молдаларынан кейін көп ұзамай, оның өмірінің шығыс славян тіліндегі нұсқасы және молдаларын көшіру туралы есеп осы оқиғаның куәгері болған адам жазды. Оның құрметіне арнап акатистер мен канондар жазылды, оларды сенушілер жиі оқиды, оның арашалығын тілейді. Ол Құдайға арналған Литургияда (Шығыс православиелік Евхаристия) және Түнгі сергек күту кезіндегі Дайындық Литургиясында еске алынады. Көптеген православие шіркеулерінде оның бейнесі болады, тіпті олар оның атымен аталмаса да. Шығыс православиедегі Копт шіркеуі 10 Киахк күнін, немесе Эфиопиядағы 10 Тахшаш күнін Қасиетті Николайдың қайтыс болу күні ретінде санайды, бұл Юлиан күнтізбесі бойынша 6 желтоқсанға, ал Григориан күнтізбесі бойынша 19 желтоқсанға сәйкес келеді. Николай сыйлық берудегі құпиялылығымен танымал болған, мысалы, олар үшін аяқ киімдерін қалдырғандардың ішіне монеталар салып, оның мерекесі күні, 6 желтоқсанда тойланған. Юлиан күнтізбесін сақтайтындар үшін мереке Григориан және түзетілген Юлиан күнтізбелеріне қарағанда он үш күннен кейін өтеді. Сербияда ең көп таралған слава (жылдық рәсім және отбасының қасиетті қамқоршысын құрметтеу) – 19 желтоқсанда тойланатын Қасиетті Николай күні. Монакода біздің әйелдің таза емес соборы 1874 жылдан бастап 1252 жылы негізі салынған Сент-Николас шіркеуінің орнында салынды. Соборда 6 желтоқсанда балаларға арналған әдеттегі мейрам өткізіледі. Орта ғасырлық Англияда Сент-Николас күнінде приходтар Рождестволық "бала епископ" мерекелерін өткізді. Бұл мерекеге қатысушы жастар діни қызметкерлер мен епископтардың міндеттерін орындап, үлкендеріне билік жүргізді. Бүгінгі күні Қасиетті Николай Батыс және Орталық Еуропаның бірнеше елінде үлкен сый беруші ретінде тойланады. Орта ғасырларда Бельгия мен Франциядағы христиандық монахтар мұқтаж адамдардың есіктеріне азық-түлік пен киімдері бар себеттерді жасырын түрде қоя бастады, бұл Сент-Николас күні сыйлық беру дәстүрін тудырды. Басқа деректерге сәйкес, 6 желтоқсанда Төмен елдердің (сол кезде еркек халқының барлығы дерлік) әрбір теңізшісі немесе бұрынғы теңізшісі өздерінің қасиетті қамқоршыларына арналған шіркеу мерекесіне қатысу үшін портовый қалаларға түсетін. Қайтып келе жатқанда олар Николай жәрмеңкелерінің біріне тоқтап, қолға тигізу қиын тауарлар, жақындарына сыйлықтар және әдетте балаларына кішкентай сыйлықтар сатып алатын. Шын сыйлықтар тек Рождествода берілсе де, балаларға арналған кішкентай сыйлықтар Қасиетті Николайдың арқасынан бірден табысталды. Осы және үш сойылынған баланың қайта тірілу кереметі Қасиетті Николайды балалардың және кейінірек студенттердің қасиетті қамқоршысы етті. Сент-Николас күні сыйлық беру дәстүрі христиан ...

Whereas the devotional importance of relics and the economics associated with pilgrimages caused the remains of most saints to be divided up and spread over numerous churches in several countries, Saint Nicholas is unusual in that most of his bones have been preserved in one spot: his grave crypt in Bari. Even with the allegedly continuing miracle of the manna, the archdiocese of Bari has allowed for one scientific survey of the bones. In the late 1950s, while the crypt was undergoing much needed restoration, the bones were removed from it for the first time since their interment in 1089. A special Pontiffical Commission permitted Luigi Martino, a professor of human anatomy at the University of Bari, to examine the bones under the commission's supervision. Martino took thousands of measurements, detailed scientific drawings, photographs, and x rays. These examinations revealed the saint to have died at over seventy years of age and to have been of average height and slender to average build. He also suffered from severe chronic arthritis in his spine and pelvis. In 2004, at the University of Manchester, researchers Caroline Wilkinson and Fraco Introna reconstructed the saint's face based on Martino's examination. The review of the data revealed that the historical Saint Nicholas was in height and had a broken nose, which had partially healed, revealing that the injury had been suffered ante mortem. The broken nose appeared to conform with hagiographical reports that Saint Nicholas had been beaten and tortured during the Diocletianic Persecution. The facial reconstruction was produced by Caroline Wilkinson at the University of Manchester and was shown on a BBC2 TV program The Real Face of Santa. In the Eastern Orthodox Church, Saint Nicholas's memory is celebrated on almost every Thursday of the year (together with the Apostles) with special hymns to him which are found in the liturgical book known as the Octoechos. Soon after the transfer of Saint Nicholas's relics from Myra to Bari, an East Slavic version of his Life and an account of the transfer of his relics were written by a contemporary to this event. Devotional akathists and canons have been composed in his honour, and are frequently chanted by the faithful as they ask for his intercession. He is mentioned in the Liturgy of Preparation during the Divine Liturgy (Eastern Orthodox Eucharist) and during the All Night Vigil. Many Orthodox churches will have his icon, even if they are not named after him. In Oriental Orthodoxy, the Coptic Church observes the Departure of St. Nicholas on 10 Kiahk, or 10 Taḫśaś in Ethiopia, which corresponds to the Julian Calendar's 6 December and Gregorian Calendar's 19 December. Nicholas had a reputation for secret gift giving, such as putting coins in the shoes of those who left them out for him, a practice celebrated on his feast day, 6 December. For those who still observe the Julian calendar the celebration currently takes place thirteen days later than it happens in the Gregorian calendar and Revised Julian calendar. In Serbia, the most common Slava (annual ceremony and veneration of family's patron saint) is Saint Nicholas' day celebrated on 19 December. In Monaco, the Cathedral of Our Lady Immaculate was built from 1874 on the site of St Nicholas's church, founded in 1252. A children's Mass is still held on 6 December in the cathedral. In late medieval England, on Saint Nicholas Day parishes held Christmastide "boy bishop" celebrations. As part of this celebration, youths performed the functions of priests and bishops, and exercised rule over their elders. Today, Saint Nicholas is still celebrated as a great gift giver in several Western European and Central European countries. In medieval times, Christian nuns in Belgium and France began to deposit baskets of food and clothes anonymously at the doorsteps of the needy, which gave rise to the practice of gift giving on Saint Nicholas Day. According to another source, on 6 December every sailor or ex sailor of the Low Countries (which at that time was virtually all of the male population) would descend to the harbour towns to participate in a church celebration for their patron saint. On the way back they would stop at one of the various Nicholas fairs to buy some hard to come by goods, gifts for their loved ones and invariably some little presents for their children. While the real gifts would only be presented at Christmas, the little presents for the children were given right away, courtesy of Saint Nicholas. This and his miracle of him resurrecting the three butchered children made Saint Nicholas a patron saint of children and later students as well. The custom of giving gifts on Saint Nicholas Day is popular in various parts of Christendom, with a popular tradition including children placing their shoes in the foyer for Saint Nicholas to deliver presents therein. Santa Claus evolved from Dutch traditions regarding Saint Nicholas (Sinterklaas). When the Dutch established the colony of New Amsterdam, they brought the legend and traditions of Sinterklaas with them. Howard G. Hageman, of New Brunswick Theological Seminary, maintains that the tradition of celebrating Sinterklaas in New York existed in the early settlements of the Hudson Valley, although by the early nineteenth century had fallen by the way. St. Nicholas Park, located at the intersection of St. Nicholas Avenue and 127th Street, in an area originally settled by Dutch farmers, is named for St. Nicholas of Myra. Nicholas is honored in the calendar of saints of the Lutheran Churches, as well as in Church of England and in the Episcopal Church on 6 December.

Ликиядағы Миралық әулие Николайдың Шығыс православие мейрамы

9 мамыр – Сент-Николай Кереметшісінің молаларының 1087 жылы Мирадан Бариге көшірілуі. 10 мамыр – Сент-Николай Кереметшісінің молаларының 1087 жылы Бариге жолда Закинф аралы арқылы өтуі (тұруы). 20 мамыр – Молалардың Бариге жетіп келген күні. 29 шілде – Сент-Николай Кереметшісінің дүниеге келген күні. 16-22 тамыз аралығындағы жексенбіде жылжымалы мереке – Лефкадос барлық қасиеттілерінің Синаксисі. 22 қыркүйек – Туланың барлық қасиеттілерінің Синаксисі (1552 жылы Қырым ханы Девлет Герайдың шапқыншылығынан Туланың қорғалуын еске алу). 6 желтоқсан – Қайтыс болған күнін еске алу.

Иконография

Киелі Николай – Шығыс православиелік иконаларда, әсіресе орыс және серб иконаларында бейнеленген танымал тұлға. Ол православиелік епископ ретінде көрсетіледі, омофорион киіп, қолында Ілтебіспер (Евангелие) кітабын ұстап тұрады. Кейде ол шығыс православиелік митра киген, ал кейде басы ашық болып суреттеледі. Иконографиялық тұрғыдан алғанда, Николай – қысқа, толық, ақ, жұмсақ сақалы мен сиреген шашы бар қарт адам ретінде бейнеленген. Никей кеңесінде оған дәстүр бойынша танылған кереметті еске алу үшін, ол кейде сол иығында оған Ілтебісперді ұстап тұрған Мәсіхпен, ал оң иығында омофорион ұстаған Құдай анасымен бірге бейнеленеді. Теңізшілердің қамқоршысы болғандықтан, Киелі Николай кейде қайықта тұрған немесе батып бара жатқан теңізшілерді құтқарып жатқан күйде көрсетіледі; Орта ғасырлық әндер мен полифония, Берри герцогының Сағат кітабының мұқабасындағы сурет, 1410 жыл. Бариден келген Киелі Николайдың суреттерінде ол көбінесе қараңғы терілі болып бейнеленеді, бұл оның шетелдік тегін көрсету үшін жасалған болуы мүмкін. Оның шетелдік екендігіне назар аударудың мақсаты, алыс елден келген қасиетті адамның қамқорлығын алғандығын көрсету арқылы Баридің беделін арттыру болған. Рим-католик иконографиясында Киелі Николай епископ ретінде бейнеленеді, ол осы лауазымның белгілерін киеді: епископтың киімдері, митра және крозиер. Үш құдалыққа қатысты эпизод оны қолында үш қалта, үш монета немесе үш алтын шар ұстап тұрған күйде көрсету арқылы еске алынады. Ол балалардың немесе теңізшілердің қамқоршысы ретінде бейнеленгеніне байланысты, оның суреттері кемелерді, балаларды немесе ағаш шелектерден шығып жатқан үш адамды (ол қайта тірілткен үш өлтірілген баланы) бейнелейтін фонмен толықтырылады. Таңқаларлық жайт, құдалыққа қатысты үш алтын шар кейде метафоралық түрде апельсин немесе басқа жемістер деп түсіндіріледі. Орта ғасырлардағы Төмен елдерде апельсин көбінесе Испаниядан келгендіктен, бұл Киелі Николайдың Испанияда тұрады және әр қыста оларға апельсин, басқа да «қысқы» жемістер мен сиқырлы жаратылыстар туралы әңгімелер әкеліп тұрады деген сенімге әкелді.

Saint Nicholas is a popular subject portrayed on Eastern Orthodox icons, particularly Russian and Serbian ones. He is depicted as an Orthodox bishop, wearing the omophorion and holding a Gospel Book. Sometimes he is depicted wearing the Eastern Orthodox mitre, sometimes he is bareheaded. Iconographically, Nicholas is depicted as an elderly man with a short, full, white, fluffy beard and balding head. In commemoration of the miracle attributed to him by tradition at the Council of Nicaea, he is sometimes depicted with Christ over his left shoulder holding out a Gospel Book to him and the Theotokos over his right shoulder holding the omophorion. Because of his patronage of mariners, occasionally Saint Nicholas will be shown standing in a boat or rescuing drowning sailors; Medieval Chants and Polyphony, image on the cover of the Book of Hours of Duke of Berry, 1410. In depictions of Saint Nicholas from Bari, he is usually shown as dark skinned, probably to emphasize his foreign origin. The emphasis on his foreignness may have been intended to enhance Bari's reputation by displaying that it had attracted the patronage of a saint from a far off country. In Roman Catholic iconography, Saint Nicholas is depicted as a bishop, wearing the insignia of this dignity: a bishop's vestments, a mitre and a crozier. The episode with the three dowries is commemorated by showing him holding in his hand either three purses, three coins or three balls of gold. Depending on whether he is depicted as patron saint of children or sailors, his images will be completed by a background showing ships, children or three figures climbing out of a wooden barrel (the three slaughtered children he resurrected). In a strange twist, the three gold balls referring to the dowry affair are sometimes metaphorically interpreted as being oranges or other fruits. As in the Low Countries in medieval times oranges most frequently came from Spain, this led to the belief that the Saint lives in Spain and comes to visit every winter bringing them oranges, other 'wintry' fruits and tales of magical creatures.