Кіріспе

Әдетте Аждаһамен бірге бейнеленген (275–304) қасиетті Маргарет, Батыста Антиохиялық Маргарет деп, ал Шығыста Ұлы шейіт Марина деп белгілі. Батыс христиандығында 20 шілдеде, Шығыс православие шіркеуінде 30 шілдеде (Юлиан күнтізбесі бойынша), ал Копт православие шіркеуінде Эпиптің 23-і мен Хатордың 23-і күндері қасиетті ретінде тойланады. Ол өмірін жазғандарға немесе оқығандарға, немесе оның шаفاعәтін тілегендерге зор кешірім сыйлайтыны айтылады; бұл оның ізбасарларының көбеюіне әрине көмектескен. Маргарет – он төрт қасиетті көмекшінің бірі және Жанна д'Арк сөйлескенін айтқан қасиеттілердің бірі.

Гиографиялық

9 ғасырдағы Рабан Маурустың мартирологиясына сәйкес, ол Диоклетианның қуғын-сүргін кезінде 304 жыл шамасында Писидиядағы Антиохияда (қазіргі Түркияда) азап шекті. Ол Аедесий есімді язычник дін қызметкерінің қызы еді. Анасы туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болғандықтан, Маргаретті Антиохиядан бес-алты лига қашықтықта тұратын христиан әйел бағып-күтімге алды. Христиан дінін қабылдап, бойын тазалыққа арнаған Маргаретті әкесі бас тартты, ал оны бағып-күтімге алған әйелі асырады және ол осы әйелмен бірге мал өріп, шалғайда өмір сүрді. "Британника энциклопедиясы" Маргарет туралы әңгіме "көбінесе құрастырылған" деп санайды. Католик энциклопедиясында: "Оның қай ғасырға жататындығы да нақты емес", - делінген. Оның тарихына күмән келтірулер жаңа емес: орта ғасырларда хагиограф Якоб де Ворагин (танымал "Алтын аңыздың" авторы) оның шейіт болу оқиғасын тым фантастикалық деп санады және айдаһардың оны жегені туралы бөлігін аңыз ретінде қарастыру керек деп мәлімдеді.

Құрмет

Грек теңізшісі Писидия Антиохиясынан (Сирия Антиохиясынан ерекшеленеді) келген, бірақ бұл айырмашылық Батыста жоғалып кетті. Оның қадірлеуі шығыстан Англияға, Францияға және Германияға 11 ғасырда, крест жорықтары кезінде тарады. 1222 жылы Оксфорд кеңесі оны тойланатын күндер тізіміне қосты, осылайша оның культы кең танымалдылыққа ие болды. 13 ғасыр Англиясында оқиғаның көптеген нұсқалары англо-норманд (соның ішінде Николас Бозонға жатқызылатын), ағылшын және латын тілдерінде айтылды, және Англияда оған 250-ден астам шіркеу арналған, ең белгілісі – Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуі, ол Лондон қаласындағы Ұлыбритания Парламентінің қарамағындағы шіркеу. АҚШ-та Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында да Әйелі Маргарет қасиетті орны бар.

Мереке күні

Католик шіркеуі оны 20 шілдедегі Римдік мартирологияда қасиетті деп мойындады. Ол сондай-ақ 12-ден 20-ғасырға дейін Рим обряды қайда орындалса да, еске алынатын қасиеттілердің тізіміне енген, бірақ кейіннен апостолдық хат арқылы «Mysterii Paschalis» арқылы көптеген еуропалық қасиеттілермен бірге жалпы күнтізбеден шығарылды. Шығыс православие шіркеуі Маргаретті қасиетті Марина ретінде таниды және оның мерекесін 30 шілдеде тойлайды. Маргарет Англия шіркеуінде 20 шілдеде еске алумен құрметтеледі. Копт православие шіркеуі әр жылдың 23-ші Епип күні оның шейіт болған күнін, ал 23-ші Хатор күні оның атына арналған шіркеудің киеленуін тойлайды. Қайырдағы Қасиетті Мария шіркеуінде Маргареттің оң қолы деп саналатын қасиетті реліквия сақталады, ол бұрын 13-шы ғасырда қиратылғаннан кейін Әзіз Михаил шіркеуінен (қазіргі Харет Аль-Гавейна) көшірілген. 2022 жылы Маргарет ресми түрде Епископальдық шіркеудің литургиялық күнтізбесіне енгізілді, ол 24 қарашада Екатерина Александriyskaya және Никомидиялық Варварамен бірге мерекесін бөліседі.

Қамқорлық

Антиохиялық Маргарет жүкті әйелдердің, үй қызметкерлерінің, бүйрек ауруымен ауыратындардың және зұлым күштерден қорғаушы қасиеттерімен белгілі.

Иконография

Көркем өнерде ол көбінесе қойшы қыз ретінде бейнеленеді, немесе айдаһардан қашып бара жатқан немесе айдаһардың үстінде тұрған күйде суреттеледі. Батыс иконографиясы әдетте Аждаһадан шығып келе жатқан Әйелі Маргаретті көрсетеді, ал Шығыс Византия иконографиясы оның камерасындағы шайтанмен күресіне назар аударады және оның шашынан ұстап, бетіне мыс балғамен соққан күйін бейнелейді.