Кіріспе

Форт-Онтарио шайқасы – 1812 жылғы соғыс кезінде 1814 жылғы 6 мамырда Форт-Онтарио бекінісі мен Нью-Йорк штатындағы Освего ауылына британдықтар жасаған, толыққанды сәтті болмаған шабуыл.

Өмірбаян

1814 жылдың алғашқы айларында, Онтарио көлі қатып тұрғанда, британдық және американдық әскери-теңіз эскадрильялары әрқайсысы екі фрегат құрылысын жүргізіп жатты, олармен алдағы науқан маусымында көлдегі басымдыққа таласу ниетінде болды. Британдықтар, коммодор сэр Джеймс Лукас Йё басшылығымен, 14 сәуірде фрегаттарын бірінші болып аяқтады, бірақ коммодор Исаак Чонси басқаратын американдықтар өздерінің күштірек фрегаттарын аяқтағаннан кейін, Йё эскадрильясы басымдықтан қағылады. Жоғарғы Канаданың вице-губернаторы, генерал-лейтенант сэр Гордон Драммонд, Йё эскадрильясы Чонси эскадрильясынан күшті болған уақыт аралығын пайдаланып, Нью-Йорктегі Сакетс-Харбордағы маңызды американдық портына және базасына шабуыл жасауды ұсынды. Оның гарнизонының көп бөлігі Ниагара өзеніне аттанды, тек 1000 тұрақты әскер гарнизон ретінде қалды. Дегенмен, Драммондқа мықты бекітілген қалаға сәтті шабуыл жасау үшін қосымша күштер қажет болды, ал Канаданың генерал-губернаторы, генерал-лейтенант сэр Джордж Превост, оларды беруден бас тартты. Оның орнына Драммонд пен Йё Форт-Онтариодағы кішігірім бекініске шабуыл жасауға шешім қабылдады. Бұл форт, жақын орналасқан Освего ауылымен бірге, Нью-Йорктан американдық әскерге жабдық жеткізілетін маңызды транзиттік пункт болатын. Орудиелер, азық-түлік және басқа да жабдықтар Мохок өзенімен жоғары ағысқа, Онеида көлі арқылы Освегоға жеткізіліп, содан кейін Онтарио көлінің оңтүстік-шығыс бөлігі арқылы Сакетс-Харборға сапар жалғастырылды. Драммонд пен Йё фортта бар-жоғы 290 тұрақты сарбаз бар екені және Сакетс-Харборда Чонсидің кемелері үшін арналған отыз немесе одан да көп ауыр зеңбірек күтіп тұрғаны туралы сенімді ақпарат алды. Олар Освегоны басып алып, осы зеңбіректерді қолға түсіріп, осылайша Йёның Чонсиге қарағандағы басымдығын сақтап қалуды жоспарлады.

Шабуыл

Еоның эскадрильясы десант күшін 3 мамырда кешкі уақытта Кингстоннан аттандырды. Олар 5 мамыр күні таңертең Осуегоға жетті. Әскерлер түстен кейін жағаға шығуға дайындалды, бірақ оңтүстік жел соққандықтан, Йеоның кемелері өз қаруларынан қолдау көрсету үшін жағалауға жеткілікті жақын бола алмады. Сол күні кешке дауыл тұрып, британдық эскадрилья түнде шегінуге мәжбүр болды. Британдық эскадрилья келесі күні сағат он бірде Освегоға оралды және десант жалғасты. Десант күші лейтенант-полковник Джеймс Малколм басқаратын Корольдік теңіз жаяу әскерінің 2-ші батальонынан, капитан Александр Макмиллан басқаратын Гленгарри жеңіл жаяу әскерінің ротасынан, Ваттевиль полкінің ротасынан және капитан Уильям Малкастер басқаратын 200 теңізшінің отрядынан құралды. Ваттевиль полкінің тағы төрт ротасы резервте тұрды. Желідегі шабуылға Ваттевиль полкінің қолбасшысы подполковник Виктор Фишер жауапты болды. Форт тозығы жеткен еді, бірақ десантты кешіктіру қорғаушыларға көлге қарап қосымша қаруларды орналастыруға мүмкіндік берді. Британдықтар сағат екіде жағаға шықты. Көптеген әскерлер терең суға түсіп, оқ-дәрілері суға батып, қолдануға жарамсыз болды. Дегенмен, олар штыктарын бекітіп, қатты атыс астында алға жылжыды. Гленгарри жеңіл жаяу әскерінің ротасы басты шабуылдың сол жағындағы ормандарды тазартып, теңізшілер ауылға қарай жылжығанда, әскерлердің негізгі бөлігі фортқа қарсы майданға шабуыл жасады. Мұздыққа жиналған американдық жаяу әскерлер фортқа қайта шегінді. Америкалықтардың шығындарын анықтау қиын. Митчеллдің, тек АҚШ-тың тұрақты әскерлерін қамтитын шығындар туралы есебінде 6 адам қаза тапқан, 38 жарақат алған және 25 адам жоғалған деп көрсетілген. Генерал Драммондтың сер Джордж Превостқа жолдаған баянында британдықтар "60-қа жуық адамды тұтқынға алды, олардың жартысы ауыр жарақат алған" делінген. Корольдік инженерлер корпусының лейтенанты Филлпотс фортты, казармаларды және жылжытуға болмайтын мүлікті өртеп жойды. Британдықтар 7 мамыр күні таңғы сағат төртте шегінді. Британдықтар Освегоға жол тартқан жиырма бір қаруды жіберіп алды, олар Освего шарлауынан 12 миль (19 км) қашықтықта болды. Осуэго өзенімен жоғары экспедиция ұйымдастырудың орнына, Йео Сакетт портын блокадаға алып, олардың Чонсиге жетуіне кедергі келтірді. Америкалықтар оларды Сакетт портына қайықтармен және шағын кемелермен жеткізуге тырысты, бірақ олар тоқтатылды. Британдық теңізшілер мен жаяу әскерлері оларға қарсы "кесіп алу" шабуылын ұйымдастырды, бірақ сәтсіз аяқталды, нәтижесінде 200 теңізші мен жаяу әскері Big Sandy Creek шайқасында тұтқынға алынды. Чонси қару-жарақ алып, эскадрильясын жабдықтағаннан кейін, ол 1814 жылдың шілде айының соңынан жыл соңына дейін көлді бақылады.