Кіріспе

Қытай армиясының әскери шендері

Халықтық азаттық армиясы (ХАА) әрқашан шендер мен таңбаларды пайдаланған жоқ. 1927 жылы құрылған кездегі Қызыл Армияның практикасына сәйкес, 1955 жылға дейін, шендер жүйесі орнатылғанға дейін олар қолданылмады. Мәдени революцияның нәтижесінде 1965 жылдың мамыр айында шендер жойылды (бұл Албаниядағы мәдени және идеологиялық революция кезінде ұқсас реформаға әкелді). 1979 жылғы Қытай-Вьетнам соғысынан кейін ХАА-да қарулы күштерді қайта кәсібилендіру үшін реформалар басталды. 1984 жылғы Әскери қызмет туралы заңда шендерді қайта орнату қарастырылды, бірақ қандай шендер қолданылуы керек және оларды кім алады деген келіспеушіліктер шендерді қайта орнатуды 1988 жылға дейін кешіктірді. Төменде көрсетілген шендер мен олардың тиісті таңбалары Халықтық азаттық армиясының құрлық әскерлері қолданатын.

PLAGF офицерлері

1955 жылы құрылған офицерлік шендер мен нышандардың қазіргі жүйесі 1988 жылы қолданыла бастады. 1955-1965 жылдар аралығындағы юаньшуай (5 жұлдызды маршал) және да юаньшуай (6 жұлдызды бас маршал) маршалдық шендері қайта жаңғыртылмады. Генералдық офицерлік шендер (цзян) нышандардың төменгі жағына жартылай дөңгелек гүл шоғын қосу және ең жоғары генералдық офицерлік шеннің атауын да цзянь (4 жұлдызды генерал) дегеннен и цзи шан цзянь (4 жұлдызды бірінші сыныпты полковник-генерал) деп өзгерту арқылы жаңартылды. Жаңа жүйедегі ең жоғары шен ешқашан иеленбеді және 1994 жылы жойылды. Далалық офицер (сяо) және рота офицері (вэй) шендері атауы мен нышандары жағынан бірдей болды, бірақ 1955-1965 жылдардағы ең жоғары роталық офицерлік шені – Да Вэй, жаңартылған шендерге енгізілмеді. Екі жүйе арасындағы басты айырмашылық – 1955-1965 жылдардағы Чжун Вэй (Zhun Wei) офицерлік шенінің болуы, ол жаңартылған шендер жүйесіне енгізілмеді, ал жаңа жүйеде офицер курсанттары үшін Сюэ Юань (Xue Yuan) шені болды. Екі жүйеде де Шао Вэйден төмен болғанына қарамастан, нышандары мүлдем ұқсас емес. Офицерлік шендердің атаулары көбінесе сөзбе-сөз аударылмайды, олар тиісті шендер жүйесіне сәйкес аударылады. Бұл салыстыру үшін таңдалған жүйеге байланысты әртүрлі аудармалардың пайда болуына әкелуі мүмкін. 1955-1965 жылдардағы офицерлік шендердің саны көп болғандықтан, әдетте сол дәуірдегі кеңестік шендер жүйесі қолданылып аударылады, ал қазіргі офицерлік шендерге көбінесе НАТО шендері сәйкес келеді. Мысалы, Шан Цзянь (сөзбе-сөз "аға генерал") шенінің аудармасы, оны кеңестік немесе орыс шенімен (полковник-генерал) немесе британдық немесе АҚШ шенімен (генерал) салыстырып жатқан-жатпауына байланысты өзгереді.

PLAGF басқа да қатардағы қызметкерлер

Қазіргі уақыттағы басқа шендер мен белгілер жүйесі 2022 жылдан бастап қолданылады. НАТО елдерінен өзгеше, Халықтық азаттық армиясының жаңа ғана шақырылған әскершілерінің оқу-жаттығу лагерін бітіргенге дейін әскери шені болмайды, ал лагерінен кейін олар жеке сарбаз / теңізші шәкірті / әуеші (барлығы бірдей "жеке" немесе қытай тілінде "Ли Бинг" деп аталады) шеніне ие болады. 2022 жылдың 27 ақпанында Ұлттық халық конгресі бұрынғы төртінші дәрежелі шебер сержантты (қытай тілінде: 四级军士长) бірінші дәрежелі штаб сержантына (қытай тілінде: 一级上士) өзгерту туралы жаңа қағиданы бекітті.

Басқа әскери салалар

Халықтық азаттық армиясының Әуе күштерінің шені, әдетте, Халықтық азаттық армиясының Құрлық әскерінің атауларымен, лауазымдарымен және шендерімен бірдей, ал олардың таңбалары сәйкес келеді, бірақ Әуе күштерінің шендері жасыл түс емес, ашық көк түс фонға ие. Халықтық азаттық армиясының Әскери-теңіз күштерінің шендері де қара фондағы сәйкес таңбаларды ұсынады, бірақ олар тек ақ түсті формамен бірге тағылады, себебі офицерлер үшін көк түсті формада тек жең таңбалары қолданылады, ал қалған шендер иық белгілерін сақтайды.

1955-65 сыныптық жүйе

ҚХА 1955 жылы шендерді қабылдады. 1955 жылдан 1965 жылға дейін ҚХА құрлық әскері офицерлері қолданған нышандар сол кездегі Кеңес Армиясы қолданған нышандарға ұқсас болды, сондай-ақ жаға белгілері бұрынғы Жапон Императорлық армиясының нышандарымен де ұқсастықтарды көрсетті. Басты айырмашылықтар – қосымша полиция офицері шенінің болуы және ең жоғары генерал шенінің нышаны төрт жұлдыздан тұрғандығы (Кеңес Қарулы Күштері 1963 жылдан бастап бір үлкен жұлдызды қолданған). Сол кезеңдегі сержанттардың нышаны жапондық әсерді көрсетті, олар жағасында арнайы белгісі бар жұлдыздарды таққан. Жалпы міндеттегі офицерлер төменде көрсетілген иық тақта үлгісін (алтын және қызыл) киген, ал техникалық қызмет офицерлері өз шендерімен ақ және қызыл иық тақталарын киген. Мәдени революция кезінде шендер жойылды.