Кіріспе
1395 жылғы ағылшын құжаты. Лолардтардың он екі қорытындысы – Джон Уиклифтің үйретіктерінен шабыттанған ортағасырлық ағылшын қозғалысы, лолардтардың басшылары жасаған мәлімдемелерді қамтитын орта ағылшын діни мәтіні. Қорытындылар 1395 жылы жазылған. Мәтін Англия Парламентіне ұсынылып, Вестминстер аббаттығы мен Сент-Пол соборының есіктеріне хабарлама ретінде (ортағасырлық жариялау тәсілі) жабыстырылған, одан толыққанды ақпарат алғысы келетіндерге арналған.
The Twelve Conclusions of the Lollards is a Middle English religious text containing statements by leaders of the English medieval movement, the Lollards, inspired by teachings of John Wycliffe. The Conclusions were written in 1395. The text was presented to the Parliament of England and nailed to the doors of Westminster Abbey and St Paul's Cathedral as a placard (a typical medieval method for publishing).) for those that wished more in depth information.
Он екі қорытынды
Мәтінде лоллардтардың Англиядағы институционалды христиан шіркеуін парламент реформалауы керек деп талап еткен он екі саланың тұжырымдамасы берілген: шіркеу "мақтаншақ басшылардың қамқорлығымен алапес және соқыр", сонымен қатар монахтардың ("жеке дін") құрмет көрсетуімен күшейтілген.
Бірінші қорытынды: шіркеудің жағдайы
Бірінші қорытынды Англия шіркеуінің Рим шіркеуінің, өгей шешесінің жаман үлгісімен жетектелгендіктен, уақыттық билік істеріне тым көп араласып кеткенін айтады ("to dote in temperalte"). Бұл өлімдік күнәлар оның заңдылығын жояды ("мұралық құқығына талас тудырады").
Екінші қорытынды: діни қызметкерлік
Екінші тұжырым, дін қызметкерлері мен епископтарды міндеттеуге қолданылатын рәсімдердің Құдай сөзінде негізі жоқ екенін, және бұл дін қызметінің, Мәсіхтің елшілерді міндеттеген дін қызметімен сәйкес келмейтінін айтады. ("Рим діні үшін (қызмет ететін) белгілер, рәсімдер және епископтардың батасы." Қасиетті дәрежелер – "антихристтің киімі.")
Үшінші қорытынды: дін қызметкерлерінің некеге тұрмауы
Үшінші тұжырым рухани жаңсақтықтың дін қызметкерлері арасында гомосексуалдыққа ықпалдасқандығын айтады. Дін қызметкерлері олардың әуесқойлыққа толы "тәмді тағамдар мен сусындардан" тазаруға немесе одан да жаман жағдайға түсуі керек; осындай нәрселерді ұнататын ерлер "әйелдерге ұқсамайды". Бұл монахтарға да қатысты.
Төртінші қорытынды: транссубстантациялау
Төртінші қорытынды транссубстанциация доктринасы (қасиетті нанның) табынушылыққа (санамсыз құлшынысқа) ұшыратады деп мәлімдейді. "Фрере Томас" (Аквина) Корпус Кристи мерекесіндегі қызметі "untrewe" деп танылады.
Бесінші қорытынды: экзорцизмдер мен құдайларды құрметті ету
Бесінші қорытындыда дін қызметкерлерінің заттарды, нәрселерді және қажылардың таяқтарын арбау және қасиеттендіру амалдары христиан дінтануы емес, некромантия (шаманизм) тәжірибесі екені айтылады. Ешбір нәрсе өз табиғатынан артық ізгілікке ие бола алмайды.
Алтыншы қорытынды: дін қызметкерлері әлемдік қызметтерде
Алтыншы тұжырымда, шіркеуде жоғары рухани лауазымдарды атқаратын ер адамдардың бір мезгілде үлкен дүниелік билікке ие лауазымдарды ұстауы мақтан тұтуға лайық емес деп айтылады: "Біздің ойымызша, гермафродит немесе амбидекстер екі жақты мінезді адамдарға лайық құдай аты болған". Парламент барлық дін қызметкерлерін (пасторларды) "жоғары да, төмен де" дүниелік қызметтен толық босатуы керек, осылайша олар жандарды күтумен және басқа ештеңемен айналыса алады.
Жетінші қорытынды: өлгендер үшін дұға ету
Жетінші қорытындыда, нақты қайтыс болған адамдардың жандары үшін дұға ету – жомарттық емес, себебі ол дұға етілмейтін басқа да барлық бақытты өлгендерді жасырады. Сондай-ақ, қаржылық көмек көрсету арқылы өлгендер үшін дұға сұрау – шіркеуді бұзатын парақорлықтың бір түрі. Өлгендер үшін дұға ету ісі – симония және бекерлік: "Инголондиядағы барлық қайырымдылық үйлер бұзық негізде салынған".
Сегізінші қорытынды: діни сапарлар
Сегізінші тұжырымда, қажылық сапарлар, бейнелер, айқышқа ілінген бейнелер, үштік бейнелері және қасиетті заттарға құрмет көрсету бұлсақтандықтағы сықылды және қайырымдылықтан алшақ. Оның орнына, мұқтаждарға, олар "тас-ағаш емес, Құдайдың өзінің бейнесі" сияқты, садақа беру керек.
Тоғызыншы қорытынды: мойындау
Тоғызыншы тұжырымда, күнәларды кешіру үшін мойынұсыну амалы – құдайға қарсы келеді, себебі күнәларды кешіру құқығы тек Құдайға ғана тиесілі. Егер дін қызметкерлерінің мұндай құқығы болғанда, тіпті мойынұсынудан бас тартқан жандарға да кешірімді ұстап қалуы қатыгездік пен адалсыздық болар еді.
Оныншы қорытынды: соғыс, шайқас және крест жорықтары
Оныншы қорытындыда, ерекше аян болмаса, христиандар шайқастан және әсіресе діни негіздемелермен жүзеге асырылатын соғыстардан, мысалы, крест жорықтарынан бас тартуы керек, себебі олар құдайға қарсы келеді. Өйткені, Мәсіх адамдарға жауларын сүюге және кешіруге үйреткен. Бұдан әрі, әскерінің іс-қимылдары үшін күнәдан босату сатып алатын феодалдар кедейлердің қаржысын тонап алады. Сол сияқты, даңқ үшін басқа діндегілерді өлтіруге асығатын рыцарьлардың (яғни крестшілердің) іс-әрекеттері де жаңылыс болып табылады.
Он бірінші қорытынды: әйелдер ұрықтанбайтындық және аборт туралы ант береді
Он бірінші қорытындыда, шіркеуде бойдақ болуға серт берген, тұрақсыз және толық емес әйелдер жүкті болып, содан кейін олардың сертін бұзғандарын жасыру үшін аборт жасауға тырысады ("адам баласы үшін мүмкін болатын ең қорқынышты күнә"), бұл практика мәтінде қатты айыпталады. Олардың үйленуі керек.
Он екінші қорытынды: өнер және қолөнер
Он екінші қорытындыда шіркеу қолданған көптеген қолөнерлер ысырапшылыққа, маңызды емес нәрселерге ден қоюға (аудармалы түрде, көңіл алаңдатуға) және "жасыруға" (disguising) себеп болады деп айтылады. Тек қарапайым өмір сүру үшін қажетті қолөнерлерге ғана рұқсат етілуі керек. "Біз алтын шеберлерін, қару жасаушыларды және адам баласына қажет емес барлық қолөнер түрлерін жою қажет деп ойлаймыз".
Нұсқалар
Кейбір ғалымдардың пікірінше, Он екі қорытынды орта ағылшын тілінде жазылған болуы мүмкін, Парламентке ұсыну үшін латын тіліне аударылып, содан кейін Fasciculi zizaniorum (Томас Неттерге жатқызылған) үшін тағы да тәуелсіз түрде латын тіліне аударылған. Джон Фокс бұл мәтінді өзінің «Актілер мен ескерткіштер» жинағы үшін (Елизавета дәуірінің, Ерте заманауи) ағылшын тіліне қайта аударған.
Уиклиф Киелі кітаптың жалпы кіріспесі
Кейбір кейінгі нұсқалар (LV) қолжазбаларында (1395) табылған Уиклиф Киелі кітабының жалпы кіріспесі "соңғы парламент" деген сөздерді пайдалану арқылы Лоллардтың он екі тұжырымына сілтеме жасайды. Бұл жалпы кіріспе 1395-1397 жылдары, 1395 жылы өткен парламенттен кейін және 1397 жылы өткен парламентке дейін жазылғандығын көрсетеді. Он екі тұжырым және оның кеңейтілген отыз жеті тұжырымдық нұсқасы Уиклиф Киелі кітабының жалпы кіріспесінің болжамды авторы, Джон Пурвиге 1395 жылы жазылған деп есептеледі.