Хуан Цзу – Шығыс Хань әскербасы, саяхатшы (208 ж. қайтыс болған). Сұн Цзяньді өлтіргенімен, Сұн Куанға қарсы тұрғандығымен танымал. Тарихы әртүрлі деректерде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық шенеунік және генерал (208 жылы қайтыс болды)
Chinese official and general (died 208)
Хуан Цзы (, ,) (208 жылы қайтыс болды) – Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңіндегі қытай әскери генералы және саясаткер. Ол Цзянся округінің (江夏郡; қазіргі Хубэй провинциясы, Ухань қаласы, Синьчжоу ауданы) әкімшісі болып қызмет етті, ол Жинг провинциясының (қазіргі Хубэй және Хунань провинцияларын қамтиды) әкімі Лю Бяоқа бағынды. Ол Сианян шайқасында (191) Сун Цзянь әскербасының қойнынан шабуыл жасап өлтіргенімен және Сиакоу шайқасында (203) Сун Цзяньнің ұлы Сун Цуанның басқындығына қарсы тұрғанымен ең жақсы танымал. 208 жылы Цзянся шайқасында Сун Цуанның әскеріне жеңіліп, қаза тапты.
Huang Zu (, ) (died 208) was Chinese military general and politician during the late Eastern Han dynasty. He served as the Administrator of Jiangxia Commandery (江夏郡; around present day Xinzhou District, Wuhan, Hubei) under Liu Biao, the Governor of Jing Province (covering present day Hubei and Hunan). He is best known for killing the warlord Sun Jian in an ambush during the Battle of Xiangyang (191) and resisting an invasion by the warlord Sun Quan (Sun Jian's son) at the Battle of Xiakou (203). He was defeated and killed at the Battle of Jiangxia in 208 against Sun Quan's forces.
Өмірбаян
Хуан Цзы туралы көптеген тарихи жазбалар бар, бірақ олар түрлі мәтіндерде шашыраңқы келген, ал Хуан Цзының өмірбаяны ешбір ресми жазбада болған емес. Цзянся әкімшілігі (江夏郡; қазіргі Ухань қаласының Синьчжоу ауданы, Хубэй провинциясы) Хуан әулетінің отаны ретінде белгілі болғандықтан, Хуан Цзы, әкімшілік басшысы ретінде, ондағы беделді әулеттен шыққан болуы мүмкін. Лю Бяо Цзинь провинциясына (қазіргі Хубэй және Хунань провинцияларын қамтиды) келіп, аймақтың губернаторы лауазымын қабылдағаннан кейін, ол жергілікті элиталармен, әсіресе шығыс Цзинь провинциясындағы Цзянся әкімшілігін көршілес Yuan Shu әскербасының шабуылынан қорғаған Хуан әулетімен одақ құруға ұмтылды. Бұл үшін Лю Бяо Хуан Цзыға бейбіт уақытта қаржылық көмек берді және соғыс кезінде оның теңіз күштеріне әскери қолдау көрсетті. Мұндай шарттар бойынша Хуан Цзы формалды түрде Лю Бяоның бағынышы болғанымен, Цзянся әкімшілігі ішінде үлкен тәуелсіздік сақтап қалды.
There are plenty of historical records concerning Huang Zu, but they are scattered over different texts while Huang Zu never had a biography in any official record. Since Jiangxia Commandery (江夏郡; around present day Xinzhou District, Wuhan, Hubei) is known for being the cradle of the Huang family, Huang Zu, as the commandery's Administrator, probably came from an influential family based there. After Liu Biao arrived in Jing Province (covering present day Hubei and Hunan) to assume his governorship of the region, he sought to form alliances with the local elites, particularly the Huang family who had been defending Jiangxia Commandery in eastern Jing Province from aggression by a neighbouring warlord, Yuan Shu. In return, Liu Biao provided financial aid to Huang Zu in peacetime and military support for his naval forces during wartime. Under such arrangements, even though Huang Zu was nominally a subordinate of Liu Biao, he maintained much autonomy over Jiangxia Commandery.
Сянян шайқасы
191 жылы Юань Шао мен Юань Шу арасында соғыс басталды, олар жартылай бауырлар еді. Юань Шао Лю Бяомен одақ құрды, ал Юань Шу Сун Цзяньнің қолдауын алып, Цзинь провинциясындағы Лю Бяоның аумақтарына шабуыл жасады. Лю Бяо Хуан Цуға Фанчэн (樊城; қазіргі Сянян, Хубэй) және Дэнчжоу (鄧州; қазіргі Наньян, Хэнань) қалаларын Сун Цзянь шабуылдарынан қорғауды тапсырды. Бірақ Хуан Цу Сун Цзяньмен шайқаста жеңіліп, ашық далада жауды жеңе алмайтынын түсінді, сондықтан ол Цзинь провинциясының астанасы Сянянға қайтып, қала қабырғаларының артына шегінді. Бір түні Хуан Цу әскерлер тобын бастап Сун Цзяньнің лагеріне жасырын шабуыл жасады, бірақ жауды дағдысыз ұстай алмады. Дегенмен, Сун Цзянь Хуан Цуды қуа орманға кіргенде, адасқан жебеден зардап шегіп қайтыс болды. 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында Лю Бяоның қол астындағы Куай Лян мен Лю Гонг (呂公) Сун Цзяньды өлтірген шабуылды ұйымдастырды. Хуан Цу Сун Цзяньнің үлкен ұлы Сун Цзеге түсіп қойды, бірақ кейін Сун Цзяньнің денесін беру шартымен босатылды. Бірақ тарихи деректер бойынша, Сун Цзе Хуан Цуды ешқашан тұтқындаған емес, ал Хуан Цу Сун Цзянді жеңіп өлтіргені үшін толық құрмет алды.
In 191, war broke out between the warlords Yuan Shao and Yuan Shu, who were half brothers. Yuan Shao formed an alliance with Liu Biao while Yuan Shu gained support from Sun Jian to attack Liu Biao's territories in Jing Province. Liu Biao assigned Huang Zu to defend Fancheng (樊城; in present day Xiangyang, Hubei) and Dengzhou (鄧州; in present day Nanyang, Henan) from Sun Jian's attacks. However, Huang Zu lost to Sun Jian in battle and realised that he could not defeat the enemy on flat and open terrain, so he retreated to Xiangyang Commandery, the capital of Jing Province, and holed up behind the city walls. One night, Huang Zu led a group of soldiers to launch a sneak attack on Sun Jian's camp but failed to catch the enemy by surprise. Nevertheless, Sun Jian died after being hit by a stray arrow while pursuing Huang Zu into a forest. In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, Liu Biao's subordinates Kuai Liang and Lü Gong (呂公) set up the ambush that killed Sun Jian. Huang Zu is captured by Sun Jian's eldest son, Sun Ce, but is later released in exchange for Sun Jian's dead body. Historically, however, Sun Ce never captured Huang Zu, who was given full credit in historical records for defeating and killing Sun Jian.
Sun Ce компаниясының кеңейтуіне қарсы тұру
Сун Цзяньнің қайтысынан кейін Лю Бяо Юань Шуды шығыста қауіп деп санамады, сондықтан ол Цзинь провинциясын бағындыруға күш салды, ал Хуан Цзыны Цзянсиа округін басқаруға тағайындады. Осы аралықта, 190-шы жылдар бойы Сун Цзяньнің үлкен ұлы Сун Цэ, Цзинь провинциясына жақын Янь провинциясының Цзяндун аймағындағы жерлерді жаулап алды. 199 жылы Сун Цэ Лю Сюньнен Луцзян округін (廬江郡; қазіргі Луань, Аньхой) басып алғанда, Лю Бяо Хуан Цзыны Сун Цэге қарсы Шаксянда (沙羨; қазіргі Уханның батысында, Хубэй) шабуыл жасауға ынталандырды. Сун Цэ өзінің туыстары Сун Бэнь мен Сун Фуды, сондай-ақ Чжоу Ю және Тайши Ци сияқты қол астындағыларын алып, Хуан Цзыға қарсы тұру үшін әскер жинады. Хуан Цзы өз руластарымен, ұлы Хуан Шэ (黃射) және Лю Бяоның туысы Лю Паньды (劉磐) біріктіріп, Сун Цэнің әскерімен шайқасқа кірді. Сун Цэ Хуан Цзыны жеңіп, мыңдаған жауды өлтірді, Хуан Цзыны Цзянсиа округіне қайта шегінуге мәжбүр етті. Қарсы шабуыл барысында Сун Цэ өзінің аумағын Цзянсиа округінің шеттеріне қарай сәл кеңейтті. 200 жылы Хань орталық үкіметін және император Сяньді басқаратын Цао Цао, талантты, бірақ жағымсыз ғалым Ми Хенгті Лю Бяоға қонақ ретінде жіберді. Ми Хенг пен Лю Бяо бастапқыда жақсы қарым-қатынаста болғанмен, Ми Хенг кейін Лю Бяоны кемсіту мен қорлауын бастады. Ми Хенгтің жағымсыз мінез-құлқына шыдамаған Лю Бяо оны Хуан Цзыға жіберді. Хуан Цзы Ми Хенгті көтере алмады және оны өлімге кесті.
Following Sun Jian's death, Liu Biao no longer saw Yuan Shu as a threat in the east, so he focused on consolidating his control over Jing Province while leaving Huang Zu in charge of Jiangxia Commandery. In the meantime, throughout the 190s, Sun Jian's eldest son, Sun Ce, conquered the territories in the Jiangdong region of Yang Province adjacent to Jing Province. In 199, when Sun Ce was seizing control of Lujiang Commandery (廬江郡; around present day Lu'an, Anhui) from Liu Xun, Liu Biao instigated Huang Zu to attack Sun Ce at Shaxian (沙羨; west of present day Wuhan, Hubei). Sun Ce brought along his cousins Sun Ben and Sun Fu and other subordinates and henchmen such as Zhou Yu and Taishi Ci, and led an army to resist Huang Zu. Huang Zu, on the other hand, gathered his clansmen, his son Huang She (黃射) and Liu Biao's nephew Liu Pan (劉磐), and led his troops to engage Sun Ce's forces. Sun Ce defeated Huang Zu in the battle and killed thousands of enemies, forcing Huang Zu to retreat back to Jiangxia Commandery. During the counterattack, Sun Ce managed to expand his territorial boundaries slightly into the outskirts of Jiangxia Commandery. In 200 CE, the warlord Cao Cao, who controlled the Han central government and the figurehead Emperor Xian, sent Mi Heng, a talented but obnoxious scholar, as a guest to Liu Biao. Although Mi Heng and Liu Biao got along well initially, Mi Heng started to insult and belittle Liu Biao after some time. Unable to put up with Mi Heng's obnoxious behaviour, Liu Biao then sent him to Huang Zu. Huang Zu could not tolerate Mi Heng and had him executed.
Сиакоу шайқасы
200 жылы Сунь Цэ өлтірілгеннен кейін, оның інісі Сунь Куан оның орнын басып, Цзяндун аймағының әміршісі болды. 203 жылы Сунь Куан Сиакоуға (夏口; қазіргі Ухань, Хубэй) шабуыл жасады және Линг Цаоны авангард күшін басқаруға тағайындады. Сиакоуға жеткенде Линг Цао әскерін бастап, Хуан Цзының қорғанысын бұзып, күтпеген шабуылмен жау флотын дүрліктірді. Бірақ, шайқас барысында Хуан Цзының қол астындағыларының бірі Ган Нин атқан жебеден қаза тапты. Осылайша Хуан Цзы Цзянся округіне қауіпсіз оралды. Шабуылдан кейін Хуан Цзының қол астындағы Су Фэй (蘇飛) Ган Нинді жоғарылатуды ұсынды. Алайда Хуан Цзы Ган Нинге алғыс айтпай, тіпті оның ізбасарларын өз басшыларын тастап, оған келуге сұрады. Бірқатары келісті. Ган Нин Хуан Цзының бұл әрекетіне наразы болып, Су Фэйдің көмегімен оны тастап, Сунь Куанға қосылды. Сиакоу шайқасынан кейін Сунь Куан Хуан Цзымен үнемі шайқасқа түсіп тұрды, бірақ бұл шайқастардың ешқайсысы шешуші немесе ірі масштабта болған жоқ, себебі Сунь Куан Цзяндун аймағындағы көтерілістерді басумен де айналысып жатты.
In the year 200, after Sun Ce was assassinated, his younger brother Sun Quan succeeded him and became the warlord of the Jiangdong territories. In 203, Sun Quan launched an invasion of Xiakou (夏口; within present day Wuhan, Hubei) and appointed Ling Cao to lead the vanguard force. Upon arriving at Xiakou, Ling Cao led his men on a charge and managed to break through Huang Zu's defences and throw the enemy fleet into confusion with the sudden attack. However, he was killed in the midst of battle by a stray arrow fired by Gan Ning, one of Huang Zu's subordinates. Huang Zu was thus able to retreat safely back to Jiangxia Commandery. After the battle, Su Fei (蘇飛), one of Huang Zu's subordinates, recommended Gan Ning for promotion. However, Huang Zu not only did not feel grateful towards Gan Ning, but also attempted to entice Gan Ning's followers to abandon their leader and join him. Some of them agreed. Gan Ning was so unhappy with Huang Zu that he eventually left him (with help from Su Fei) and defected to Sun Quan's side. In the years after the Battle of Xiakou, Sun Quan continued to engage Huang Zu in incessant battles from time to time, but none of these battles were conclusive or of a large scale, as Sun Quan was also busy putting down rebellions in the Jiangdong territories.
Төмендеу
208 жылдың көктемінде Ган Нин Сунь Куанға Цзянся округына толық шабуыл жасауға дайындық жасауды ұсынды және Хуан Цзының қарт және әлсіз болғанын, сондай-ақ қару-жарағын біраз уақыттан бері жаңартпағанын атап көрсетті. Сунь Куан Ган Ниннің кеңесіне құлақ асып, Линг Цаоның ұлы Линг Тонгты алғы шепке жетекшілік етуге, ал Лю Мэнге теңіз күштеріне басшылық етуді бұйырды. Сунь Куанның шабуылына жауап ретінде Хуан Цзы Чжан Шуоға (張碩) алғы шепке жетекшілік етуді, ал Чэнь Цзюға (陳就) теңіз күштеріне басшылық етуді тапсырды. Бұрынғы шайқастан айырмашылығы, Хуан Цзы өзін жекпе-жекке қоймады, оның орнына Цзянся округының қабырғаларының артында қалды, ал оның қол астындағылары әскерді шайқасқа бастап кетті. Шайқас басталмас бұрын, Чжан Шуо өзінің әскерін үлкен кемеге мінгізіп, өзен жағалауын барлауға шықты. Ол Линг Тонгты кездестірді, ол да аймақты ондаған сарбаздарымен жеңіл кемеде тексеріп жатқан еді. Олар шайқасты бастады, нәтижесінде Линг Тонг Чжан Шуоны өлтіріп, оның қалған әскерін тұтқынға алды. Чжан Шуоның қазасын естіген Хуан Цзы дереу Чэнь Цзюға Миан өзенінің кіреберісін екі үлкен менчхон кемесін батыру арқылы тосуды бұйырды. Сонымен қатар, Хуан Цзы Миан өзеніне қарап тұрған жардың үстіне садақшыларды орналастырып, жау кемелеріне тас лақтыру және жебе атуды бұйырды. Сунь Куан менчхон кемелерін жою үшін ең үлкен кемелерін жіберді, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Ұзақ шайқастан кейін Сунь Куан Хуан Цзының қару-жарағы тозған жоқ екенін түсінді және өз жағынан ауыр шығынға ұшырағанын көрді. Сондықтан Сунь Куан Линг Тонг пен Донг Сиге, сондай-ақ 100 "коммандосқа" әрқайсысы екі қабаттан қару киіп, жаудың басына төгіліп жатқан тас пен жебелерге қарамастан, қарсы шабуыл жасауды бұйырды. Ауыр шайқастан кейін Линг Тонг пен Донг Си менчхон кемелерін байланыстырып тұрған қалың арқанды үзіп, Сунь Куанның теңіз күштеріне өтуге мүмкіндік берді. Лю Мэн Чэнь Цзюны өзінің соғыс кемесінде өлтірді, ал Линг Тонг Цзянся округының қабырғаларын бұзды. Хуан Цзы жеңіліске ұшырағаннан кейін қашуға тырысты, бірақ Сунь Куан армиясының сарбазы Фэн Цзе (馮則) оны өлтірді.
In the spring of 208, Gan Ning suggested to Sun Quan to prepare for a full assault on Jiangxia Commandery and he pointed out that Huang Zu was old and feeble and had not replenished his arsenal in a while. Sun Quan heeded Gan Ning's advice and ordered Ling Cao's son Ling Tong to lead the vanguard and Lü Meng to be the naval commandant. In response to Sun Quan's invasion, Huang Zu assigned Zhang Shuo (張碩) to lead the vanguard and Chen Jiu (陳就) to command the navy. Unlike the previous battle, Huang Zu did not put himself at the frontline and instead remained behind the walls of Jiangxia Commandery while his subordinates led his troops into battle. Before the battle started, Zhang Shuo led his men out on a large vessel to scout the riverbank. He encountered Ling Tong, who was also checking out the area with only tens of soldiers on a light vessel. They engaged in combat and Ling Tong slew Zhang Shuo and captured the rest of his men. Upon learning of Zhang Shuo's death, Huang Zu immediately ordered Chen Jiu to block the entrance of the Mian River by scuttling two of his largest mengchongs at the chokepoint. In addition, Huang Zu deployed archers on top of the cliff overlooking the Mian River and ordered them to throw boulders and fire arrows at approaching enemy vessels. Sun Quan sent his largest vessels to destroy the mengchongs but to no avail. After some lengthy fighting, Sun Quan realised that Huang Zu's arsenal was not as rusty as he thought, and saw that he had already suffered heavy losses on his side. Sun Quan then ordered Ling Tong and Dong Xi, along with 100 "commandos", to wear two layers of armour each and charge towards the enemy in the face of boulders and arrows raining down on them. After a tough fight, Ling Tong and Dong Xi managed to break the thick rope connecting the mengchongs and allow Sun Quan's navy to pass through. Lü Meng killed Chen Jiu on board his warship while Ling Tong breached the walls of Jiangxia Commandery. Huang Zu attempted to flee after his defeat but met his ends at the hands of Feng Ze (馮則), a soldier in Sun Quan's army.