Кіріспе

Әлеуметтік процесс – марксистік философиядағы ұғым. Психология мен социологияда маскалау – бұл жеке адамның табиғи ерекшеліктерін немесе мінез-құлқын әлеуметтік қысымға, зорлық-зомбылыққа немесе мазақтауға бейімдеу үшін жасыру процесі. Маскалауға авторитарлық ата-аналардың тәрбиесі, қабылдамаушылық, эмоционалдық, физикалық немесе сексуалдық зорлық-зомбылық сияқты қоршаған орта факторлары күшті әсер ете алады. Маскалау – адамдардың өмірмен қалыптасу механизмі ретінде немесе жарақатқа реакция ретінде бейсаналы түрде қабылдайтын мінез-құлық болуы мүмкін, сонымен қатар адамның қабылданатын қоғамдық нормаларға сәйкес келу үшін саналы түрде таңдайтын мінез-құлығы да болуы мүмкін. Маскалау әлеуметтік құрылымдар мен мәдениеттердегі көрсетілімдік мінез-құлықты сақтаумен тығыз байланысты.

Тарих

Маскалау ежелгі заманнан бері бар, Шекспир сияқты авторлар оны көркем әдебиеттерде психологияда ресми түрде анықталған және зерттелгенге дейін көп бұрын көрсеткен. Франц Фанон 1957 жылы жарияланған «Қара тері, ақ бетперделер» еңбегінде маскалауды анықтады, онда Америка Құрама Штаттарының соғыстан кейінгі кезеңіндегі нәсілдік қатынастардағы маскалау мінез-құлқы сипатталады. «Қара адамның екі өлшемі бар: бірі – өзінің адамдарымен, екіншісі – ақ адаммен. Бұл өзін-өзі бөлудің колониалистік бағындырудың тікелей салдары екені даусыз». Даму зерттеулері бұл қабілеттің мектепке дейінгі жастан басталып, жас өскен сайын жетілетінін көрсетті. Маскалау көбінесе жағымсыз эмоцияны (әдетте қайғы, ашу және наразылық) жағымды эмоциямен немесе бейжай көрініспен жасыру үшін қолданылады. Әңгімелесушімен қарым-қатынас, әлеуметтік капитал (сынып) айырмашылықтары, орын және әлеуметтік орта сияқты контексттік факторлар адамның эмоцияны білдіруіне, басуына немесе жасыруына себеп болады. Маскалау мінез-құлқында гендерлік айырмашылық бар; зерттеулер көрсеткендей, әйелдер ерлерге қарағанда теріс эмоцияларды көбірек жасырады. Психолог Тереза Дэвис бұл әйелдердің гендерлік рөлдеріне қойылатын үлкен әлеуметтік талаптарға байланысты болуы мүмкін дейді, бұл әйелдерді балалық шақтағы әлеуметтену кезінде ерлерге қарағанда осы дағдыны көбірек дамытуға итермелейді.

Аутистік маскалау

Аутистік маскалау, сонымен қатар камуфляж деп те аталады, аутистік ерекшеліктерді саналы немесе санасыз түрде жасыру немесе аутистік адамдардың әлеуметтік өзара әрекеттесудегі қиындықтарды жоюға бағытталған, нейротипикалды болып қабылдану мақсатындағы әрекеттер. Бұл үйренілген бейімделу стратегиясы. Аутистік маскалаудың әдеттегі мысалдарына стимминг пен эмоционалдық шабуылдарды (мелtdowns) басу жатады, бұл сезімдік жүктемеге жиі кездесетін реакция. Маскалау айқын күш-жігерді талап етеді. Ол стресс, аутистік шаршау сияқты психикалық денсаулыққа кері әсер ететін жағдайлармен байланысты. Бірақ кейбір зерттеулер компенсациялық стратегиялардың сәтті және толыққанды өмір сүруге көмектесетінін көрсетеді.

Салдарлар

Жаман сезімдерді жасырудың әсері туралы көп мәлімет жоқ. Жұмыс орнында маска тағу диссонанс, адалсыздық, жұмыстан қанағатсыздық, эмоционалды және физикалық шаршау, сондай-ақ жеке бағаланған денсаулық проблемаларына алып келеді. Кейбір адамдар соматикалық белгілерді және оның салдарынан зиянды физиологиялық және когнитивтік әсерлерді де бастан өткергендерін айтады.