Кіріспе

Музыкада 79-аккорд ("dominant seven sharp nine" немесе "dominant seven sharp ninth") – тамырдан жоғарыдағы мажорлық үштікті қамтитын басым жетінші аккорды, және тамырдан жоғарыдағы минорлық үшінші дәрежесімен бірдей, бірақ басқа нота атауы бар, екінші көбейтілген интервалдың біріктірілуі арқылы құрылған аккорд. Бұл аккорд джаз, фанк, R&B, рок және поп сияқты қазіргі заманғы танымал музыканың көптеген түрлерінде қолданылады. Диатоникалық гармониядағы басым аккорд ретінде, ол көбінесе тоникаға оралатын кері бұрылыс аккорды қызметін атқарады. Бұл аккордты поп және рок гитаристтері арасында "Хендрикс аккорды" немесе "Purple Haze аккорды" деп атайды, бұл атау гитарист Джими Хендрикске арналған лақап есім, ол осы аккордты ұнататын және оны кең таралған рок музыкасында қолдануға үлкен үлес қосты. The Beatles оны қолданғанда "Гретти аккорды" деп атаған, бірақ бұл алты кылды нұсқаға қатысты болуы мүмкін.

Есімдеу және жазу

Акардты жазудың екі негізгі тәсілі бар, бұл музыка стиліне, нотация түріне (нота жазу немесе аккордтық белгілер) және жеке талғамға байланысты. Бірі – үлкен үшіншіліктен бір немесе бірнеше октава жоғары орналасқан кіші үшіншілік қосылған доминантты жетінші аккорды (кіші ондық); екіншісі, көбірек таралғаны – үлкен тоғызыншылық қосылған доминантты жетінші аккорды. Алғашқысы танымал аккордтық белгілер жүйелерінде 710 деп, ал екіншісі 79 деп жазылуы мүмкін. 7b10 – бұл қалыпты емес жазу тәсілі, бірақ кейбір жағдайларда қолданылады. Кейде, дәстүрлі нота жазу мен аккордтық белгілерді бірге қамтитын басылымдарда музыкада табиғи және төмендетілген үшіншіліктер көрсетілсе, аккордтық белгіде өткір тоғызыншылық болады. Басқа сирек кездесетін нотациялар мен атауларға үлкен/кіші немесе 7 (кіші 3 қосу) жатады. Кен Стивенсон рок музыкасында өткір тоғызыншылықты жазу, бөлінген үшіншіліктен гөрі әлдеқайда көп қолданылатынын айтады.

Аккордтың сипаты

79 – өзгертілген аккорд, және 7alt символын көргенде қолданылатын нұсқалардың бірі. Ол функционалдық тұрғыдан доминантты аккорд болып табылады, сондықтан диатоникалық гармонияда тоникке айналуға ұмтылады. Стюарт Исакофф бұл аккордты «көңілді» немесе «блюздік» деп сипаттаған, себебі «мажорлық үшінші және арттырылған тоғызыншы арасында туындайтын» кернеу бар; бірақ бұл көбінесе блюздік емес. Эрик Старр былай дейді: «Кескір тоғызыншының дыбысы [жазық тоғызыншыға қарағанда] өткір, блюздік және агрессивтірек болып естіледі». Джазда 79 аккорды, сондай-ақ 79 аккорды жиі минорлық ii–V–I айналымда доминантты аккорд ретінде қолданылады. Мысалы, C минорындағы ii–V–I мынадай болып ойнатылуы мүмкін: Dm75 – G79 – Cm7. 79 аккорды – үштік аккордтар теориясынан үлкен қашықтықты білдіреді, онда аккордтар мажорлық және минорлық үштіктерден құралған. 79 аккорды бұл анықтамаға сай келмейді, өйткені минорлық жетінші және арттырылған тоғызыншы аралығы арттырылған үшіншіні құрайды. Бұл M79 аккорды үшін де дұрыс, онда мажорлық жетінші мен минорлық тоғызыншы аралығы кемітілген үшіншіні құрайды. Теорияға кемітілген және арттырылған үштіктерді толыққанды енгізуге рұқсат берудің орнына, джаздағы қалыпты шешім – аккордтарды аккордтық дәрежелердің тізбегі ретінде анықтау, онда әр дәреже өзінің нотасын немесе ноталарын таңдау үшін белгілі бір диапазонға ие. Осылайша, мысалы, тоғызыншы қабатты «альт» стилінде жазық, табиғи, кескір және жазық-кескір түрде жасауға болады.

Классикалық

Ағылшын каденциясы – нақты немесе толық каденцияға тән, архаикалық немесе ескі сөйлейтін сипаттамасы бар ерекше контрапункттік үлгі. Бұл үлгіні негізінен Жоғары Ренессанс және Реставрация кезеңдеріндегі ағылшын композиторлары қолданған. Бұл тәсілдің ерекшелігі – жетінші сатының бөлінуінен туындаған жалған қатынас арқылы пайда болатын диссонанстық күшейтілген октава (күрделі күшейтілген унисон). Ағылшын каденциясы – доминанттық аккордқа қарсы көк жетіншіні ұсынатын толық жабылу түрі, мысалы, C тоналылығында B және G B D.

79 доминанттық аккорды импрессионистік классикалық музыкада кездеседі. Мысалы, Клод Дебюссидің "Құрғақ жапырақтар" шығармасында, оның екінші "Прелюдиялар" кітабынан (1913) оны естіруге болады. Онда шешілмеген, диссонанстық тоғызыншы аккордтар (кем дегенде "C7" аккорды "бөлінген үшінші" және "қосылған кіші тоғызыншы" қосылған) Ричард Басс айтуынша, шығарманың барлық ағынында "өте қайғылы, шөлкейген мінез" құруға көмектеседі. Бұл аккордты сериялық музыкада да кездестіруге болады. Мысалы, Карлхайнц Стокхаузеннің "Жасыл шамнан электрондық музыка" (1991–94) операсы, формулалық техника қолданылып жазылған, осы аккордпен аяқталады.

Жаз және блюз

Басым 79-аккорды көбінесе блюз контекстінде кездеседі, себебі блюз гаммасында мелодиядағы кіші үшінші (блюз нотасы) әдетте басым жетінші аккордқа қарсы тартылады. Басым аккордтың үшінші сатысы – гамманың жетінші дәрежесі. Бұл аккорд 1940-шы жылдардағы бибоп дәуірінде халық музыкасында қолданылған, сондай-ақ 1950-1960 жылдардағы блюз бен ритм-энд-блюзде де жиі кездеседі.

Хендрикс аккорды

Бұл дыбыстық бұдан бұрын джазда және ұқсас стильдерде қолданылған болса да, бұл аккордтың бір ерекше дауыстылығы рок гитаристерінің арасында "Хендрикс аккорды" деп аталады. Бұл оның негізгі рок музыкасында қолданылуын кеңінен таныстыру үшін көп еңбек еткен Джими Хендрикстің сүйіктісі болғандықтан, 1967 жылы шыққан "Are You Experienced?" альбомында да кездеседі. "Voodoo Child (Slight Return)" әнін орындағанда Хендрикс кейіннен тек E79 ғана емес, тониканың өткір тоғызыншы аккорды, сонымен қатар D79 және C79 аккордтарын, субтоника мен субмедиантаны қолданды. Бұл аккордты "The Beatles" тобы "The Word" және "Taxman" сияқты әндерінде де жиі пайдаланды. Маккартни оны "жаздық өте қиын аккорд" деп атады, оны оларға Ливерпульдің орталық бөлігіндегі Уайтчепелдегі Hessey's музыка дүкенінде жұмыс істеген Джим Грети үйреткен. Джордж Харрисон оны "Till There Was You" әніндегі солосының соңғы аккорды ретінде қолданады, ал "Shine On You Crazy Diamond" әнінде соңғы гитара солосынан бұрын да, кейін де, вокал басталар алдында да ерекше көзге түседі. Pixies тобының жетекші гитарисі Джои Сантьяго осы аккордты жақсы көреді, "A Hard Day's Night" әнінің кіріспесін еске түсіретін D79 аккорды "Here Comes Your Man" әнінің "құпия құралы" деп аталады. "Tame" әнінің хорында үш аккордтық ритм-гитара бөлімінің D, C және F аккордтарына қарсы "қатаң сызылған" F79 аккорды қолданылады. 1970-ші жылдардағы фанк және диско музыкасында негізгі немесе тоникалық аккорд ретінде пайдалануға Heatwave тобының "Boogie Nights" әні жатады. Джонни Винтер оны Билл Доггет әнінен кейін "Hold It" аккорды деп атады, сондай-ақ Джон Скофилд та осылай атады.