Кіріспе

1857 жылы Герман Мелвиллдің сатирикалық романы "Кепіл: Оның маскарады", алғаш рет 1857 жылғы 1 сәуірде Нью-Йоркте жарық көрген. Бұл американдық жазушы Герман Мелвиллдің тоғызыншы кітабы және соңғы романы. Кітап романдағы оқиғаның өтетін күні жарық көрді. "Кепіл" романында пароходтағы жолаушылар тобы бейнеленген. Олардың бір-бірімен байланысты әңгімелері Миссисипи өзенімен Нью-Орлеанға сапар шегу кезінде айтылады. Романның құрылымы Чосердің "Кентербери ертегілеріне" ұқсас. Ғалым Роберт Милдер былай деп жазады: "Бұрын кемшіліктері бар роман деп есептелген бұл кітап қазір ирония мен шеберліктің шедеврі ретінде танылғанмен, оны түсіндіруде әлі де бірлік жоқ."

Талдау

Романның атауы оның басты кейіпкеріне, күмәнді тұлғаға сілтеме жасайды. Ол 1 сәуірде Миссисипидегі бу кемесіне жасырын түрде мінеді. Бұл бейтаныс адам жолаушылардың сенімін сынап көруге тырысады. Олардың түрлі реакциялары мәтіннің басым бөлігін құрайды. Әрбір адам, оқырман да, өзінің сенімін қайда орналастыру керектігі туралы ойлауға мәжбүр болады. Роман мәдени сатира, аллегория және метафизикалық зерттеу ретінде жазылған, ол шыншылдық, жекелік, мораль, діншілдік, экономикалық материализм, ирония және цинизм тақырыптарын қамтиды. Көптеген оқырмандар "Конфиденс Мэн" романын Мелвиллдің "Моби Дик" және "Бартлби, кеңсе қызметкері" шығармаларымен бірге 20 ғасырдағы әдебиетте нигилизм, экзистенциализм және абсурдтықпен айналысудың алға күресі ретінде қарастырады. Бұл туындыда 19 ғасырдың әдеби тұлғаларының пародилері бар: Марк Уинсом Ральф Уолдо Эмерсонға, ал оның "практикалық шәкірті" Эгберт Генри Дэвид Тороға, Чарли Нобл Натаниел Хоторнға негізделген, ал әңгімедегі қаңғыбас Эдгар Аллан Подан шабыттанған. "Конфиденс Мэн" романы 1840 жылдардың соңында Нью-Йоркте қызмет еткен алаяқ Вильям Томпсонның ісінен туған болуы мүмкін.

Таңбалар тізімі

Мүс – Крем түстес киімдегі, қараңғы көзді, ақ жағалы, кірленген жақ сүйектері, жұмсақ бакенді, зығыр шашты ер адам. Бейтаныс сияқты көрінеді. Тақтаға 1 Коринфтіктерге 13-тарауға сілтеме жазады. Шаштараз – "Сенім жоқ" деген жазу іледі. "Космополитан" оны жазуды алып тастауға және бір апта бойы төленбеген қызметтер үшін ақы төлейтініне көндіреді. Гвинея, афроамерикалық мүгедек тіршілікке ие болмайтын сұраушы – Аузымен монета ұстайды. Көшеде ұйықтайтынын айтады. Оның адалдығына күмән келтіргеннен кейін, өзіне кепіл бола алатын адамдардың тізімін береді: шапанында шөп бар адам, сұр костюмді адам, аударма агенті, шөп дәрігері, Космополитан, Философиялық барлау кеңсесінің агенты және Томас Фрай, олардың барлығы бір-бірін алдауға тырысатын басты кейіпкерлер. Қызғылт жүзді малшы – Гвинея туралы алғашқы ақпаратты алады. Ағаш аяғы бар адам – Гвинеяның мүгедек екеніне күмән келтіреді. Ауылдық саудагер, мырза Генри Робертс – жомарттықпен әрекет ететін адам. Ол Джон Рингманды бұрын танығанын, бірақ есте сақтау қабілетінің жоғалғанына сендірген бірінші адам. Оған ақша береді, содан кейін Black Rapids Coal Company-нің акцияларын сатып алуға кеңес береді. Кейін ол президентімен аяныстыру туралы сөйлеседі, тым көп ішіп, содан кейін "мүсірлік пен үміт" жай ғана арман екенін мойындайды. Епископальдық шіркеудің жас дін қызметкері – Гвинеяның шынайылығын талқылайды, "салқын қайырымдылықпен тоңазытады", содан кейін "тұныққа айналады" және жылы сөздер айтады. Мефодист пасторы – өте жауынгерлік көрініспен, ағаш аяғы бар адамды "жалған және Канадалық тістек" деп айыптайды. Қайықтағы қатал адам – Гвинеядан кімге кепілдік беру керектігін сұрайды. Джон Рингман, шапанында шөп бар адам – Ол елдік саудагер, мырза Робертсті, таныс екендерін көндіруге тырысады, бірақ Робертстің есте сақтауы нашарлайды. Ол ақша сұрайды, содан кейін Black Rapids Coal Company-нің акцияларын сатып алуды ұсынады. Әйелімен ажырасып, бір тиынға да жетпеген соң, қызымен бірге болу үшін ақша іздеп жүр. Ол екінші курс студентін Тацитті тастап кетуіне көндіруге тырысады, өйткені ол тым күйзеліске ұшырайды. Марк Акенсайдтың "Қиялдың ләззаты" кітабын оқып жатыр. Екінші курс студенті – жасөспірім студент, уәде оқып, Тацит кітабын оқиды. Кейін ол Black Rapids Coal Company-нің акцияларын сатып алғысы келеді. Ол "бақытты адамдарды" жақсы көреді, ал "көкпейілдерді" жек көреді. Зәулім киімдегі джентльмен – қызыл түсті барқыт киімде, қызыл түсті жағы бар. Сұр костюмді адамның жақындауына ұшырағаннан кейін, паромға рұқсат етілген барлық жалқауларға реніш білдіреді. Сұр костюмді адам – Бұл адам жесірлер мен жетімдер үйіне (семинолдарға) садақа беру үшін адамдарды ұстайды. Қатал жүректі қарт мырза – ірі денелі адам сұр костюмді адамды екіжүзділікпен айыптайды. Жақсы адам – ақ қолғаптар мен ақ қолмен сәнді киінген адам. Мелвилл өзінің "жақсы адам" екенін, бірақ әділ адам емес екенін түсіндіреді. Оның қолын қара қызметшінің кіршіксіз таза ұстауына мүмкіндік береді. Ол сұр костюмді адаммен кедейлік туралы келіспейді. Қайырымды әйел – сұр костюмді адамға 20 доллар беруді сұрайды. Джон Трумэн, Black Rapids Coal Company компаниясының президенті және аударма агенті – Сент-Луистегі Джонс көшесінде тұрады. Квакер киіміндегі қарт адам – бір-біріне деген сенім туралы өлеңдерін таратады. Кішкене кептірілген адам – әдетінен тыс ештеңе жасаудан бас тартады: шарап, ойын және т.б. Қарт ақсүйек – ауру, ол соңғы жинаған ақшасын жоғалтудан қорқады, бірақ Саудагердің табысты үш есе көбейту жоспарына құмар ойындар ойнайды және шөп дәрігерінен қораптарды сатып алып, доллар емес, мексикалық пистолеттермен төлейді. Гоннерил – Джон Рингманның әйелі, шапанында шөп бар адам. Ажырасу кезінде ол күйеуін сотқа алып барып, ақшасын алды. Көп ұзамай ол қайтыс болады. Ауру адам – дәрігерлердің әсерсіз дәрілерін ұсынуына шаршады. Дәрігер оны дәрі-дәрмектерінің әсер ететіндігіне сендіреді. Табиғатқа сенуге бола ма, жоқ па деген философиялық пікірталастан кейін ол сынауға келіседі. Дәрігер – "Омни Бальзамикалық Реинвигатор" және "Самаритандық ауырсынуды басу" дәрілерін сатуға тырысады. Ол Том Фрайдың сүйектерін орнатуға тырысады. Ол табысының бір бөлігін "мүсіркеуге" береді. Ол Миссуридің тұрғынымен сөйлескен кезде, Қарт Ақыреттің тұруға көмектеседі. Қараңғылықтағы алып – үйге жаратылған жарамсыз титан. Ол "Өлім ғана жеңілдете алатын ауырсынулар бар" деп, Дәрігерге шабуыл жасайды. Оның баласы – Түске қараған алыптың қызы – екі нәсілді. Аға шашты джентльмен – Дәрігердің бет-әлпетін ашу қажет деп ойлайды. Көңілсіз көрінетін әйел – Дәрігер қайырымдылыққа мұқтаж біреу бар ма деп сұрағаннан кейін жылайды. Ілмекті мұрынды адам – Дәрігердің табысының бір бөлігін қайырымдылыққа беруі ақымақтық деп ойлайды. Үшінші адам, әңгіме айтуға бейім – Дәрігерді "жасырын иезуит елшісі" деп ойлайды. Томас Фрай, сондай-ақ, "Happy Tom", "солдат" – кірленген ескі полк пальто киген тіршілікке ие болмайтын сұраушы. Ол өзін мексикалық соғыстардың ардагері ретінде көрсетіп, бірақ шын мәнінде ол бай қатқасты адамға қарсы куәлік беру үшін түрмеде мүгедек болғанын айтады. Аталған қатқасты адам достары болғандықтан оңай құтылып кетті, ал Томас Фрайға ешкім көмектеспеді және мүгедек болды. Інісі Индианада қайтыс болғанын білгеннен кейін, ол тіршілікке ие болмайтын сұраушылыққа көшті. Оның әңгімесінің аяныш тудырмайтынын біліп, басқа бір әңгіме айтады. Пич, Миссуридегі жалғыз басты – эксцентриктік, аю сияқты көрінеді. Ол Дәрігердің дәрілерінің тиімділігіне күмән келтіреді, табиғат көптеген ауруларды келтіреді және оған сенуге болмайды деп мәлімдейді: көз проблемалары, 10 000 долларлық мүлікті жойды, құрылысты бұзды және терезелерді қиратты. Ол адамзаттың жақсылығына сенбейді және адамға сенімсіздікпен қарайды: "Барлығы алаяқтар", көбісі "алаяқтар немесе ақымақтар". Ол Қарт Ақыреттің Дәрігердің алдауынан кейін қызық көреді, Дәрігермен табиғат жақсы ма және сенуге бола ма деген мәселеде дауласады, содан кейін Философиялық барлау кеңсесінің агентымен жасөспірімдердің жалғандығы туралы сөйлейді. Агент, алайда, Миссуриді өздерінің агенттігінде бала жалдауға көндіреді. Содан кейін Космополитан оны тоқтатып, одан құтылуға тырылғанда, жалғыз мизантроп болу құқығын қорғайды. Әңгіме барысында ол "философия мен кітаптарға" деген білімімен "орманшылық пен мылтықтарға" деген құштарлығымен тең. Философиялық барлау кеңсесінің агенты – жасөспірімдерге еңбек ұсынатын адам. Ол Миссуридегі жалғыз бастыға Философиялық барлау кеңсесінің қызметтерін пайдалануға кеңес береді. Соңғысы жасөспірімдерге қанағаттанбағаннан кейін, агент баланың сақалы болмаса да, кейін сақал өседі, ал "асыл қасиеттерді" көрсетпеген бала да осы қасиеттерді "өсіреді", өйткені "сенімді бол, сақал сияқты, ол оның ішінде" деген аналогия келтіреді. Ол сүт тістерін "бұзылған қасиеттерге", ал "дыбысты, тіпті, әдемі және тұрақты" тістерді "дыбысты, тіпті, әдемі және тұрақты ізгіліктерге" теңейді. Сүт тістері, бұзылған қасиеттер сияқты, "келесі жиынтығының тәуелсіз өсуімен" тістер немесе ізгіліктермен ығыстырылады. Ол жасөспірімді көбелек құртына, ал ересек адамды "барлық жаратылыстардың табиғи дамуына" теңейді. жасөспірім – жақсы шарап сияқты пісіп жетіледі. Әулие Августин мен Игнатий Лойола ізгі адамдардың мысалы ретінде келтіріледі, жастық шағында алаяқтар. Ол Миссуридегі жалғыз бастыны он бес жастағы баланы сынап көруге көндіреді. Космополитан, Фрэнсис "Фрэнк" Гудман – қайырымдылық жасаушы, Космополитан кітаптың басында Мүс айтқан махаббат идеяларын (1 Коринфтіктерге 13-тарауға сілтемелер) бірінші кезекте Миссурилікпен барлық адамдармен жылы және сенімді болу керек деп таласқаннан кейін, содан кейін Чарли Нобельдің міндеттемесінің күшін сынау арқылы сынауға тырысады...

Бейімделулер

Роман Джордж Рохбергтің операсына айналдырылды; ол 1982 жылы Санта-Фе операсында тұңғыш рет қойылды, бірақ сәтті болып танылмады. 2008 жылғы "Бірігіп өскен ағайындылар" фильмі, Адриен Броуди, Марк Руффало және Рейчел Вайс бас рөлдерде ойнаған, сюжеттің кейбір бөліктерін пайдаланып, кітапқа көптеген сілтемелер жасайды: кейіпкерлердің бірі Мелвилл деп аталса, кеме "Фидель" деп, ал алғашқы белгі осы сәйкестіктерге жатқызылады.