Кіріспе

Тіс досты деген белгі кариогендік емес және эрозиялық емес, яғни тістерге зиян келтірмейтін өнімдерді бөліп көрсетеді. Қанттың орнына тіс досты өнімдерде көбінесе тіс қабыршағының микрофлорасымен ыдыратылмайтын тәттілендіргіштер (полиолдар, жоғары концентрациялы тәттілендіргіштер) қолданылады. Тіс досты деп сертификатталған өнімдерде тағамдық қышқылдардың артық мөлшері де болмайды.

Тарих

1983 жылы ДДСҰ жұмыс тобы кариогенді емес, "тіс үшін қолайлы" кондитерлік өнімдерді тұтынуды ынталандыру қажет деп ұсынды. Тұтынушыларға тіске қолайлы өнімдерді анықтауды жеңілдету үшін Швейцария университеттерінің стоматологиялық факультеттері 1980-жылдардың басында тамақтану және ауыз денсаулығы туралы жаңа қоғамдық ақпараттық науқанды бастауға шешім қабылдады. Науқан тәттілерді жемеуге кеңес берудің орнына, мүлдем басқаша бағыт ұстанды. Негізгі идея – тұтынушыларды біліммен қаруландырып, тістеріне зиян келтірмейтін кондитерлік өнімдерді ғана таңдауға ынталандыру. "Бақытты тіс" таңбасы жасалды. Бұл тіркелген тауар белгісі ғылыми тесттермен дәлелденген, кариогендік және эрозиялық әлеуеті жоқ өнімдерді (кондитерлік өнімдер, сусындар, тәттілендіргіштер, дәрі-дәрмектер) бөліп көрсетеді. Өнімнің "тіс үшін қолайлы" екендігі ауыз қуысының pH-ын өлшеу арқылы анықталады. Стандартталған әдіс қолданылып, кемінде төрт еріктінің тіс эмаліндегі pH деңгейі, өнімді тұтыну кезінде және одан кейін 30 минут бойы, ішкі, тістер аралық кеңістікке орналастырылған электрод арқылы өлшенеді. Егер өнім тіс эмалінің pH деңгейін 5,7-ден төмендетпесе, онда ол кариогендік әлеуеті жоқ деп саналады. Эрозиялық әлеуетті өлшеу үшін эмальсіз электрод қолданылады. Тіс эмаліне қышқылдың әсері 40 микромоль H мин-ден аспауы керек. "Тіс үшін қолайлы" таңбасының ғылыми негізі Швейцарияның Федералды Денсаулық Сақтау Ведомствосы, АҚШ-тың FDA, EFSA, Германияның Азық-түлік Бақылауы және Австралияның тиісті органдарымен бағаланып, мақұлданды. Тіс үшін қолайлы тәттілендіргіштердің мысалдары: сорбитол, мальтитол, изомальт, ксилитол, сукралоза, стевия, изомальтулоза, тагатоза, могрозид және эритритол. Toothfriendly International тіс үшін қауіпсіз екені зертханалық жолмен дәлелденген өнімдерді сертификаттайды. Бұл 1989 жылы Швейцарияның Базель қаласында құрылған коммерциялық емес ұйым. Осы уақыттан бері ұйым тістерге зиян келтірмейтін өнімдерді бөліп көрсету үшін "Тіс үшін қолайлы" таңбасын пайдалану құқығын берумен айналысып келеді. Ұйым мүшелері – стоматологтар, стоматологиялық және қоғамдық денсаулық сақтау мекемелері, кондитерлік және ауыз қуысы гигиена өнімдерін өндірушілер. "Тіс достығы" қоры – ұйымның қайырымдылық бөлімі. Қор, дамытылмаған елдерде кариестің алдын алу жобаларына жауапты.