Кіріспе
Аргентинаның түпкілікті халықтары тобы – Кильмес халқы, сондай-ақ Кильмес деп те аталады, Диагуита тобының түпкілікті тайпасы болды. Олар бүгінгі күннің солтүстік-батыс Аргентинасының Тукуман провинциясының батыс субандеандық аңғарларына қоныстанды. Олар 15 ғасырдағы инкалардың шапқыншылығына қарсы күресті, және 130 жыл бойы испандықтарға қарсылық көрсетті, 1667 жылы жеңіліске ұшырағанға дейін. Испан басқыншылары аман қалған 2000-ға жуық адамды Буэнос-Айрестен оңтүстікке қарай 20 шақырым жердегі резервацияға (редукция) көшірді. Бұл 1500 шақырымдық сапар жаяу жүріп жасалды, нәтижесінде жүздеген Кильмес қаза тапты. 1810 жылға қарай, резервация көшіп кеткен қалаға айналғандықтан, тастап кетілді. Аман қалғандар қазіргі Кильмес қаласына қоныстанды. Кильмес халқы – инкаларға қарсы тұрған, бірақ ақырында испандықтардың билігіне бағынған ең батыл халықтардың бірі болды. Бүгінде Тукуман провинциясында небары бірнеше Кильмес ғана қалды.
The Quilmes people, also known as Kilmes, were an indigenous tribe of the Diaguita group settled in the western subandean valleys of today's Tucumán province, in northwestern Argentina. They fiercely resisted the Inca invasions of the 15th century, and continued to resist the Spaniards for 130 years, until being defeated in 1667. Spanish invaders relocated the last 2,000 survivors to a reservation (reducción) 20 km south of Buenos Aires. This 1,500 km journey was made by foot, causing hundreds of Quilmes to die in the process. By 1810, the reservation was abandoned as a result of its having become a ghost town. The survivors ultimately settled in what is now the city of Quilmes. The Quilmes People were one of the fiercest cultures which resisted the Incas but eventually fell to the Spaniards. Today, there are only a few Quilmes left in Tucumán Province.
Квилм руиндары
Сан-Мигель-де-Тукуманнан 182 км қашықтықта Кафаятеге жол жүріп бара жатқанда, Куилмес қираған қаласын көруге болады; бұл Куилмес тайпасы салған бекінілген қамал. Аргентинадағы ең маңызды археологиялық орындардың бірі саналатын бұл қираған қаланы этнограф және тарихшы Самуэль Алехандро Лафон Квеведо 1888 жылы ашқан, ал 1978 жылы қайта жаңартылған. 2007 жылдан бері бұл археологиялық ескерткіш жеке меншікте, және оның аумағында жеке қонақ үй орналасқан.
Халық саны
17 ғасырдың екінші жартысының басындағы халық саны шамамен 2000 отбасы, шамамен 10000 адам деп бағаланады. Кальчаки соғыстары аяқталған кезде 2000 адам аман қалды (1665), олар тұтқынға алынып, Буэнос-Айреске жақын орналасқан резервацияға жер аударылды. Бірақ резервацияға тек 200 отбасы (шамамен 1000 адам) жетті. 1726 жылы 141 адам қалды. Уильям Бересфорд 1806 жылы Ривер-Плейтке жасалған алғашқы британдық шабуыл кезінде резервацияға барғанда, ішінде ешкім жоқ бос қалаға тап болды. Халық саны жоғары нәресте өлім-жітімі мен жұқпалы аурулардың салдарынан азайып кетті. Ал резервация 1812 жылдың 14 тамызында жабылды.
Эпонимдер
Аргентинаға ендемік Liolaemus quilmes түрінің кесірткесі Quilmes халқының құрметіне аталған. Сондай-ақ, Quilmesaurus деп аталатын динозавр да бар.