Кіріспе

Американдық спорт басшысы

Роберт Ли Хаусам (28 ақпан 1918 жыл – 19 ақпан 2008 жыл) – американдық кәсіби спорт басшысы және кәсіпкер. 1959 жылы ол екі лига құруда маңызды рөл атқарды – сәтті болған және Ұлттық футбол лигасымен біріккен Америка футбол лигасы, сондай-ақ ешқашан бір ойын өткізбеген, бірақ 1961–62 жылдары Басты лига бейсболын (MLB) 16 командадан 20 командаға дейін кеңейтуге мәжбүр еткен бейсболдың Континентальдық лигасы. Содан кейін Хаусам MLB-ның көрнекті басшысы болды, «Big Red Machine» династиясы кезінде Цинциннати Редс командасының өте табысты бас менеджері (GM) және клуб президенті қызметін атқарды, оның командасы төрт Ұлттық лиганың жеңімпаз титулын және екі Әлем сериясінің чемпионы атағын жеңіп алды. Ол 1964 жылдың 17 тамызынан 1967 жылдың 22 қаңтарына дейін Сент-Луис Кардиналс командасының бас менеджері де болды, онда ол 1964 жылғы Әлем сериясінде жеңіске жеткен команданы басқарды, бірақ «Redbirds» командасының 1967 жылғы әлем чемпионы және 1968 жылғы жеңімпаз титулдарына үлкен үлес қосты. Денверде туған Хаусам Колорадо университетінде оқыды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшқышы болды. Ол үш мәрте АҚШ сенаторы және екі мәрте Колорадо губернаторы болған Эдвин К. Джонсонның күйеу баласы болды. Джонсон сонымен қатар кәсіби бейсболмен айналысты, ол соғыстан кейінгі A класты Батыс лигасының негізін қалаушы және бірінші президенті болды, бұл 1947 жылдан 1958 жылға дейін өткен жоғары деңгейдегі екінші лига.

Бас лиганың бейсболын Денверге әкелу үшін күш-жігер

Хаусам алғаш рет бейсболдағы өте табысты басшы ретінде танылды. Ол 1947 жылдан 1962 жылға дейін Батыс лигасының және Үшінші лиганың (Triple-A) «Денвер Аюлары» командасын басқарды. Ол 1950 жылдардағы ең сәтті кіші лига франшизаларының бірін құрды және «The Sporting News» басылымы оны екі рет (1951 және 1956 жылдары) «Кіші лиганың жыл басшысы» деп атады. Хаусам, оның інісі Эрл және әкесі Ли бірге «Аюлар» стадионын салды, бұл кіші лига бейсбол алаңы, кейіннен жаңартылып, сыйымдылығы арттырылғаннан кейін «Майл Хай» стадионы ретінде танымал болды, ол 1960 жылдан 2001 жылға дейін «Денвер Бронкос» командасының дауысымен, қызықты және әрқашан толы стадионы болды. 1950 жылдардың соңында «Аюлар» «Нью-Йорк Янкиз» командасының үздік ферма командасы ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді, ал бұрынғысы «Питтсбург Пайрэтс» командасының орта деңгейдегі серіктесі ретінде (1952–1954 жылдары) Хоусамды «Пайрэтс» командасының бас менеджері, бейсболда революция жасаған Бранч Рикимен таныстырды. Рики Хоусамның карьерасында маңызды рөл атқарды. Денверге үлкен бейсбол лигасын әкелу мақсатымен Хоусам Континентальдық лиганың негізін қалаушылардың бірі болды, ол 1959 жылы 1950 жылдардағы франшизалардың ауысуынан кейін «үшінші үлкен лига» болуды жоспарлады. 1958 жылы Ұлттық лига Нью-Йорк қаласын тастап кеткеннен кейін АҚШ Конгресі бейсболдың антимонополиялық ережелерін жоюы мүмкін деп алаңдаған MLB басшылары жаңа лиганың құрылуын зерттеуге (немесе қолдау көрсетуге) келісті. Хоусам лиганың сегіз негізгі мүшесінің бірі ретінде Денвер франшизасының иесі болуға дайын болды. Хоусам тіпті «Аюлар» стадионын 34 000-нан астам орынға дейін кеңейтті. Ал Рики жаңа лиганың президенті болып сайланды. Бірақ оқиғалардың дамуына байланысты жаңа лига жоспарланғандай іске аспады, себебі 1961 және 1962 жылдары оның үш маңызды қаласы үлкен лигаға ие болды: 1962 жылы Нью-Йорк пен Хьюстонға Ұлттық лиганың кеңейтілген франшизалары берілді, ал Американдық лиганың «Вашингтон Сенаторлары» 1961 жылы Американдық лиганың кеңейтілуінің аясында Миннеаполис-Сент-Пол қаласына көшті.

AFL және Денвер Бронкос құрамасының негізін қалаушы

Хаусам енді қиын жағдайға түсті. Денверге ірі лигаларды әкелу үмітімен ол үлкен қарызға батқан еді. Бірақ, жақын арада оны өтеу мүмкіндігі аз болды, себебі ол енді Үшінші лига командасы үшін тым үлкен стадионмен отырған. Ол қосымша кіріс табудың жалғыз жолы – стадионның маусымын футбол командасын шақыру арқылы ұзарту екеніне келді. Хаусам бірінші кезекте Денвер үшін кеңейтілген НФЛ командасын іздеді. Бұл өтініш қабылданбаған соң, Хаусам Ламар Хантпен «Браун Палас» қонақ үйінің вестибюлінде кездесіп, Америка футбол лигасының алғашқы сегіз мүшесінің бірі – «Денвер Бронкос» клубын құрды. (Хаусам және тағы жеті бастапқы иелері, белгілі НФЛ-ге қарсы тұруға батыл болғандары үшін өздерін «Ақымақтар клубы» деп атады.) «Бронкос» 1960 жылдан 1969 жылға дейін АФЛ-де ойнады, содан кейін 1970 жылы НФЛ/АФЛ бірігуі аяқталғаннан кейін НФЛ-ге қосылды. 1960 жылы 4–9–1 есебімен сәтсіз маусымнан кейін Хаусамдар 1961 жылдың мамырында Джеральд пен Алан Фиппске «Бронкос» және «Бэарс» командаларының бақылау үлесін сатты. Команда алғашқы 17 жылда тек үш рет .500 көрсеткішіне жетті, соның ішінде 1970 жылы НФЛ-ге қосылғанда. Бірақ ол адал жанкүйерлер қатарын қалыптастыра бастады, ал 1977 жылы Супербоулға алғаш рет қатысқаннан бері «Бронкос» НФЛ-дегі ең табысты командалардың біріне айналды.

Сент-Луис қаласында: бірінші жылы әлем чемпионатының чемпионы

Бронкос командасын сатқаннан кейін Хоусам бейсболға қайта оралды. Континентальдық лиганың тарауынан соң, 80 жастағы Рики, Август А. Буш-младшийдің ықпалды кеңесшісі ретінде «Кардиналс» командасына жартылай штатпен қайта қосылды. Тамыздың ортасында «Кардиналс» командасы бірінші орындағы «Филадельфия Филлис» командасынан қалып қоятын секілді болғанда, Буш бас менеджер Бинг Девайнды қызметтен босатып, оның орнына Хоусамды тағайындады – бұл Рикидің ұсынысымен жасалған деп хабарланды. 17 тамызда, Хоусамды жұмысқа алған күні, «Сент-Луис» командасы он командадан тұратын Ұлттық лигада 63–55 есебімен бесінші орында тұрды, «Филадельфиядан» тоғыз ойынға қалып қойды. Дегенмен, Хоусам басқарған команда соңғы 44 ойынның 30-ында жеңіске жетті – оның ішінде 24–30 қыркүйек аралығында қатарынан сегіз ойын жеңіп, «Филлис» командасының сәтсіз өнер көрсетуіне байланысты маусымның соңғы күнінде Ұлттық лиганың жеңімпазы атанды. Содан кейін, Боб Гибсонның көмегімен олар Әлем сериясында «Янкилер» командасын жеңді. Жеңіске жету мерекесінде, шешуші жетінші ойыннан кейін, «Сент-Луис» командасының жағдайының жақсаруы үшін Хоусамға алғыс айтылды. Бұл көптеген ойыншыларды ренжітті, олардың көпшілігі Девайнның маусым айында Лу Брокты сатып алғаны осы табысқа жетудің соңғы кілті болды деп есептеді. Хоусам танымал Ред Шонденсти менеджер етіп тағайындады және «Редбирдс» командасының қорғанысын жаңартты, тәжірибелі ойыншылар Кен Бойер, Билл Уайт және Дик Гроатты жақсы питчерлерге қол жеткізу үшін сатты. 1966 жылы 8 мамырда Хоусам «Сан-Франциско Джайентс» командасынан болашақ Даңқ залының бірінші бейсмені Орландо Сепеданы, ал 8 желтоқсанда «Янкилер» командасынан оң жақтағы Роджер Маристі сатып алды. Уайт кейіннен Хоусамды сыйламағанын айтты, ол Уайттың өзінің көрсеткен жасынан (31) алты жасқа үлкен екенін журналистерге мәлімдеді. Бойердің ұзақ мерзімді ізбасары ретінде Хоусам мен Шонденст команда ішіндегі ойыншыларды пайдалануға және «Кардиналс» командасының оң жақтағы ойыншысы Майк Шеннонды үшінші базаға ауыстыруға шешім қабылдады. Хоусамның еңбегінің арқасында «Кардиналс» командасы 1967–68 жылдары қатарынан екі рет жеңімпаз атанды. Бірақ 1966 жылдың желтоқсанында Фрэнсис Л. Дейл басқаратын 13 мүшелі жергілікті меншік иелерінің синдикаты «Цинциннати Редс» командасын сатып алды; бір айдан кейін, 1967 жылдың қаңтарында Хоусам клубтың жаңа бас менеджері болу туралы ұсынысын қабылдады.

Цинциннатиде: "Ұлы қызыл машинаны" жасау

Цинциннатиде Хоусам өркендеді. 11 жыл (1967–1977) бас менеджер болған кезінде ол «The Big Red Machine» тобының басты тұлғаларының бірі болды (оның алдындағы Билл ДеУитт пен менеджері Спарки Андерсонмен бірге). Бұл команда 1970–1979 жылдары алты дивизиондық титулды, төрт NLCS титулын және 1975 және 1976 жылдары екі Әлем сериясінің чемпиондарын жеңіп алды. 1966 жылы «Қызылдар» командасының көптеген негізгі ойыншылары – Пит Роуз, Джонни Бенч, Тони Перес, Ли Мэй және Томми Хелмс – қалыптанған немесе ұйымда болғанмен, Хоусам жас питчерлерді, мысалы, Гэри Нолан, Дон Гулетт және Уэйн Симпсонды батыл түрде үлкен лигаға көтерді. 1970 жылы ол танымал менеджер Дэйв Бристолды сол кезде тәжірибесіз, бірақ болашақта Даңқ залына енетін Андерсонмен алмастырды, оны Хоусам бұрын «Кардиналс» және «Қызылдар» командаларының фермалық жүйелерінде менеджер ретінде жұмысқа алған болатын. Ол Цинциннатидің жемісті жүйесінің Дейв Консепсьон, Кен Гриффи, Рэй Найт және Берни Карбо сияқты жас позициялық ойыншыларды дайындауын жалғастырды. Сонымен қатар, ол рекордтық қорғаушы Уэйн Гренджерді және екі талантты жас аутфилдерді, Бобби Толан мен Алекс Джонсонды «Кардиналс» командасынан сатып алды. Бұл Хоусамның Джонсонды екінші рет сатып алуы болды (біріншісі 1965 жылы, Джонсон «Филадельфия Филлис» командасының мүшесі болғанда), және ол ақырында Джонсонды Педро Борбон мен Джим Макглотлинге (1970 жылы «Қызылдар» үшін 14 ойын жеңіп алған) саудалады. Содан кейін 1971 жылы екі табысты саудада Хоусам «Хьюстон Астрос» командасынан екінші базалық Джо Морганды (Мэй мен Хелмс қатысқан келісім бойынша) және «Гигантс» командасынан аутфилдер Джордж Фостерді (әмбебап инфильдер Франк Даффи үшін) сатып алды. Цинциннатиде Морган 1975–76 жылдары NL ең құнды ойыншысы сыйлығын жеңіп, Даңқ залының мүшесі ретінде танылды. Фостер 1977 жылы NL MVP сыйлығын жеңіп алды, ол «Қызылдар» үшін 52 хоум-ран соқты – 1970 немесе 1980 жылдары 50-ден астам хоум-ран соққан жалғыз ойыншы. 1976 жылы Цинциннати клубы 102 тұрақты маусым ойынында жеңіске жетті, содан кейін 1976 жылғы Ұлттық лига чемпионатында «Филлис» және 1976 жылғы Әлем сериясінде «Янкис» командаларын жеңіп, бейсбол тарихындағы ең күшті командалардың бірі саналды. «The Sporting News» журналы 1973 жылы Хоусамды Үлкен лиганың жылдың атқарушы директоры деп атады; иронияға орай, сол маусымда күшті «Қызылдар» командасы NLCS-ді «Нью-Йорк Метс» командасына жоғалтты. Хоусам сол кездегі көптеген бас менеджерлерге қарағанда әлдеқайда көп өкілеттікке ие болды. Команданың иелері (алғаш Дейл, содан кейін Луис Нипперт) оның өкілеттік мерзімінде команданың күнделікті жұмысын негізінен оның қолына қалдырды және 1973 жылы команда президенті атағын қосты. Ол тіпті иелер жиналысында «Қызылдар» командасын өкілдік етті. Оның басшылығымен «Қызылдар» командасы ойыншылардың сыртқы келбетіне қатысты қатаң саясатты ұстанды. Ойыншыларға бетте сақал өсіруге рұқсат етілмеді (бұл саясат Хоусам команданы тастағаннан кейін де сақталды) және олардың формаларын, шалбарларын және шұлықтарын белгілі бір стильде киюі керек болды. Алайда, Хоусам еңбек қатынастарына қатысты консервативтілігімен ерекше көзге түсті; оның басшылығымен «Қызылдар» 1972 жылғы ереуіл кезінде қатал позицияны ұстанды. Дон Гулетт 1976 жылғы маусымнан кейін «Қызылдар» командасынан кетіп, «Янкис» командасымен келісімшартқа отырды. 1977 жылы «Қызылдар» командасы NL батысында «Лос-Анджелес Доджерс» командасына екінші орын алды (бұл команда соңғы жеті жылдың алтысында дивизионда екінші орын алған), бірақ Хоусам болашақта Даңқ залына енетін питчер Том Сиверді сатып алуға үлкерді. 1977 жылғы маусымның соңында 60 жасқа толған Хоусам бас менеджерінің міндеттерін ұзақ жылдар бойы көмекшісі болған Дик Вагнерге тапсырды, оны Хоусамның «оң қолы» деп сипаттады. 1978 жылы «Қызылдар» «Доджерс» командасына екінші орын алды, ал Роуз 1978 жылдың қысында еркін агент ретінде кетіп қалды. Вагнер Спарки Андерсонды 1978 жылғы маусымнан кейін жұмыстан шығарды, өйткені Андерсон өзінің жаттықтырушылар штабының негізгі мүшелерін жұмыстан шығарудан бас тартты. Джо Морган 1979 жылы кетіп қалды. Хоусам 1983 жылы клуб президенті лауазымына қайта оралды, жұмыстан босатылған Вагнерді алмастырды. Сол кезде «Қызылдар» командасы NL батысында соңғы орында тұрды. Хоусам 1984 жылы қартайған Пит Роузды сатып алып, оны ойыншы-менеджер етіп тағайындады. Роуз келесі жылы барлық уақыттағы соққылардың көшбасшысы атанды, 1985 жылдың 11 қыркүйегінде 4192-ші соққысын соғып, Тай Коббтың рекордын жаңартты. Хоусам 2004 жылы Цинциннати «Редс» Даңқ залына сайланды. Зейнетке шыққаннан кейін Хоусам Колорадо бейсбол комиссиясында жұмыс істеді, ол 1993 жылы «Колорадо Рокис» командасын Денверге Ұлттық лиганың кеңейту командасы ретінде әкелуге жәрдемдесті – осылайша Континенталдық лиганың қайтыс болғаннан кейін үш онжылдықтан кейін туған қаласына MLB әкелу арманы орындалды. Ол 1971 жылы туған штаттың Спорт Даңқ залына сайланды. 2008 жылдың 19 ақпанында жүрек ауруының асқынуынан 90 жасқа толуға тоғыз күн қалғанда Аризона штатының Сан-Сити қаласындағы үйінде қайтыс болды.