Кіріспе

Аризона транзиті тарихының бір қырысы

Old Pueblo Trolley – АҚШ-тың Аризона штатындағы Тусон қаласында орналасқан коммерциялық емес, білім беру корпорациясы. Ол Аризонаның қоғамдық көлік тарихын сақтауға арналған. Бұл атау 1993 жылы OPT қызметін бастаған, қазіргі уақытта мерзімі белгісіз тоқтатылған тарихи трамвай желісіне де қатысты. OPT үш бөлімнен тұрады, олардың әрқайсысы штаттың қоғамдық көлік тарихын сақтауда белгілі бір рөл атқарады. Бөлімдер: Көше теміржолы бөлімі, Автобус бөлімі және Мұражай бөлімі (Оңтүстік Аризона көлік мұражайы). Old Pueblo Trolley трамвай желісі 1993 жылы ашылды. Трамвай соңғы рет 2011 жылдың 31 қазанында жүрді, одан кейін Sun Link заманауи трамвай жүйесінің құрылысы үшін қызмет тоқтатылды. Жұма, сенбі және жексенбі күндері жүретін Old Pueblo Trolley, Тусонның алғашқы көше теміржолынан қалпына келтірілген бір рельстік бір мильден астам жолмен жүреді. Оңтүстік терминалы 5-ші авеню мен Бродвей бульварының қиылысында орналасқан, трамвай 4-ші авенюмен солтүстікке қарай, содан кейін Университет бульварымен шығысқа қарай, Аризона университетінің бас қақпасынан батысқа қарай Тиндалл көшесіндегі терминалына дейін жүреді.

Тусонның алғашқы трамвай жүйесі

Электрлік трамвайлар 1906 жылдың 1 маусымында Тусон қаласында жұмыс істей бастады және Тусонның «заманауилығының» белгісі ретінде жылқы мен есек жегіш вагондарды ығыстырды. Бұл оқиға қала әкімі Л. Х. Мэннинг және жаңа желінің иесі К. К. Дурбиннің қатысуымен көп көрермен жиналды. «Тюсон Ситизен» газеті 1906 жылдың 1 маусымындағы санында «Ескі Пуэблода электрлі көліктер жүріп тұр» деген мақала жариялады. Мақалада екі жаңа электрлі трамвай сағат 14:00-де Стоун-авеню мен Конгресс-стриттің қиылысынан Аризона университетіне қарай салтанатты қонақтар мен шақырылғандарды тасымалдап кеткені, ал қиылыста оркестр бірнеше ән орындағаны хабарланды. Қайта оралу жолы Ельзиан Гровке дейін Жетінші көше арқылы жасалды, онда Эммануэль Драхман банкетке орындықтар мен сыбаға ұсынды. Бір трамвайдың үстінде «L.H.M. уәдесі орындалды» деген баннер ілінген, бұл әкім Мэннингтің «электрлік трамвай жүйесін дамыту және құру» атты сайлауалды бағдарламасын орындағанын көрсетеді. Осылайша, Тусон электрлік көлік дәуіріне енді. Трамвайлар соңғы рет 1930 жылдың 31 желтоқсанында жүріп өтті, олардың орнына автобустар келді.

Мұралық трамвай желісі

Жолды қайта жаңғырту 1983 жылы Аризона университетінің 100 жылдық мерекесінің директоры Рут Кростың арманы ретінде басталды. Ол университеттің 100 жылдығына орай тарихи трамвайларды Ескі Пуэблоға қайтаруды көздеді. Old Pueblo Trolley (OPT) атты коммерциялық емес ұйым (501(c)(3)) қала және бизнес қауымдастығымен жоспарлауды үйлестіру және қаражат жинау үшін құрылды, сондай-ақ еріктілер де идеяны ілгерілету үшін уақыттарын жұмсады. Ескі Пуэбло троллейбусының мұралық трамвай жолы 1993 жылдың 17 сәуірінде ашылды. Жол ашылғанда қызмет көрсетуге екі троллейбус дайын болды және алғашқы рейстерде пайдаланылды: 1918 жылы салынған Birney типті 10-шы номерлі вагон, ол бұрынғы Pacific Electric Railway компаниясының 332 номері болып, 1985 жылдан бері Orange Empire Railway Museum мұражайынан OPT-ге жалға берілген, және 1953 жылы салынған, бұрынғы Осака, Жапония (Hankai Electric Tramway) трамвайы – 255-ші номерлі вагон. 255-ші номерлі вагон 1992 жылдың маусымына дейін Осака қаласында қызмет еткен. 1993 жылы мұралық трамвай ретінде ашылған жол Университет даңғылындағы ескі, тасталған, асфальтпен жабылған, кейін ашылып, жаңартылған рельстердің және 8-ші және 4-ші даңғылдардағы жаңа рельстердің комбинациясын пайдаланды. Жолдың көп бөлігі бір бағытты рельстерден тұрады, бірақ екі бағытты рельстер де бар. Tucson Electric Power компаниясының жұмысшылары, кейде еріктілер ретінде, троллейбус желісіне сымдарды орнатты.

Әскери флоттың өзгеруі

10-шы вагонның Оранж Империясы Теміржол Мұражайынан жалдау мерзімі 1995 жылдың наурыз айында аяқталды, және мұражай оны ұзартуға келіспеді, сондықтан 10-шы вагон 1995 жылдың 4 маусымында Тусон қаласында соңғы рет жүріп, 9 маусымда OERM-ге қайта оралды. Алдыңғы айда 1953 жылғы Осака вагоны 9 айлық күрделі жөндеуден кейін қызметке оралды, оның барысында оның бастапқы идентификациясы Киото 869 ретінде қайта жаңартылды. Осы аралықта, Бірни вагонын алмастыру және паркті кеңейту мақсатында қосымша тарихи троллейбустар сатып алынып жатты. Брюссель, Бельгиядан келген 1511 нөміріндегі, 1936 жылы салынған екі осьті вагон 1995 жылдың сәуір айында жеткізілді. Ол бірнеше жыл бойы Фениксте сақтаулы тұрған, бірақ оны мейрамханада пайдалану жоспары іске аспады.

2009 жылғы кеңейту

2009 жылдың 20 тамызында сағат 16:00-де жаңа 4-ші даңғыл астыңғы жолы мен 5-ші даңғыл айналымы көлік қозғалысына ашылды. Жаңа 5-ші даңғыл айналымы Конгресс көшесімен батысқа қарай 5-ші даңғылға дейін, 5-ші даңғылдан Бродвей бульварына оңтүстікке қарай, ал Бродвей бульварымен Конгресс көшесі мен 4-ші даңғылдың қиылысына дейін батысқа қарай жүреді. 5-ші даңғыл айналымындағы жаңа автокөлік аялдамалары 9-шы көшеде, 5-ші даңғылда және Конгресс көшесінде орналасқан.

Заманауи трамвай жобасының әсері

2006 жылдың мамыр айында аймақтық көлік жоспары дауыс берудің нәтижесінде шамамен 60% қолдаумен қабылданды. Бұл сайлауда көлік инфрақұрылымын жақсартуды қаржыландыру үшін 20 жылға 1/2 центтік салық та бекітілді. Жоспарға енгендердің ішінде Sun Link заманауи трамвай жүйесіне 75 миллион доллар қарастырылды. Бұл жүйе ескі Пуэбло желісі бойымен, батысқа қарай қала орталығы арқылы Меркадо ауданына және солтүстік-шығысқа Аризона университетінің кампусы арқылы Аризона денсаулық ғылымдары орталығына дейін созылады. Бөлінген қаражат Федералдық көлік басқармасынан (Federal Transit Administration) алынған тең көлемдегі қаржыға сәйкес келеді. Жаңа жүйе қос рельстік, ал бұрынғы OPT жүйесі бір рельстік болатын. Қазіргі OPT вагондар тұратын орынның батысында, 4-ші авенюдің батысында 9-шы көшеде техникалық қызмет көрсету орталығы салынды. Old Pueblo Trolley 2011 жылдың қазан айында қызметін тоқтатты. Жаңа жүйенің құрылысы 2012 жылдың сәуірінде басталды, ал Sun Link деп аталған желі 2014 жылдың шілдесінде ашылды. OPT мереке күндері мен арнайы шараларда тарихи троллейбус жүргізуді қайта бастауға ниетті.

Автобус жинағы

Автобус бөлімшесі Аризона штатындағы тасымалдаушылар немесе қоғамдық көлік мекемелерімен пайдаланылған, немесе Аризонадағы тасымалдаушылар мен қоғамдық көлік мекемелеріне тиесілі болған және пайдаланылған тарихи автобустарды жинақтайды, қалпына келтіреді және пайдалануға енгізеді. Қазіргі кезде жинақта 20-дан астам автобус бар, олардың көпшілігі Олд Пуэбло Троллидің 36-шы көшедегі базасында сақтаулы. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, бір автобус толыққанды қалпына келтірілді (Warren Bisbee Lines No. 8, 1938 жылғы сары автобус), ал бір автобусқа қажетті жөндеу жұмыстары жасалып, қайта боялды, бірақ сыртқы жарнама тақталарын ауыстыру және ішкі жөндеу жұмыстарын жүргізу қажет (Old Pueblo Transit Co. No. 135, 1960 жылғы GMC TGH 3102). Қазіргі уақытта қалпына келтіріліп жатқан автобустардың қатарында Warren Bisbee Lines No. 1 (1928 жылғы Twin Coach) және Тюсон жылдам транзитінің No. 50 (1946 жылғы Ford Transit Bus) автобустары бар.

Жаңа дүкен

2014 жылдың соңында жаңа дүкен мен мұражай орталығына сәйкес келетін қолжетімді мүлікті анықтау үшін Мүлік Сатып Алу Комитеті құрылды. Автобус бөлімі бұрын қалпына келтіру жұмыстарын 18-ші көшедегі ауладан Солтүстік Парк-авеню мен Шығыс Бродвей бульварының қиылысында орналасқан жалға алынған дүкенге (Парк-авеню дүкені) көшірген болатын. Бұл дүкен екі көлік құралына арналған ішкі жұмыс кеңістігін, шамамен он бес көлік құралына арналған сыртқы сақтау алаңын, сондай-ақ материалдар мен бірнеше теміржол көліктерін ұсынды. Тусон қаласымен жалға алу шарты жасалған кезде, дүкеннің уақытша болатыны мәлім болды, себебі бұл мүлік Бродвей бульварының жоспарланған кеңейтуіне байланысты иеліктен шығарылуы мүмкін еді. Сондықтан OPT үшін автобустардың, мұрағаттардың, мұражай кеңселерiнің, дүкендердің және көрме алаңының барлық жиынтығын орналастыруға мүмкіндік беретін тұрақты дүкен мен мұражай алаңын сатып алу өте маңызды екені түсінілді. 2015 жылы Мүлік Сатып Алу Комитеті әлеуетті жерлерді анықтап, Директорлар Кеңесіне есептер ұсынды. Жыл соңында Аризона штатының Оңтүстік Тусон қаласында Оңтүстік Төртінші даңғыл мен Шығыс 36-шы көшеде орналасқан бұрынғы шкафтар шеберханасы ең қолайлы мүлік ретінде танылды. Ғимарат үлкен, ашық құрылымды және үлкен қоршалған ауласымен қатар, ішінде әкімшілік кеңселер мен қабылдау бөлмесі де болды. Бұл ғимаратты жергілікті банк сот арқылы иеліктен шығарылған мүлік ретінде сатып алған және оны қолжетімді бағамен ұсынды. Банк пен несие беруші компаниямен келіссөздер жүргізілді және донорлардың қаржысымен нысанды сатып алуға рұқсат берілді (36-шы көшедегі дүкен). Келісім желтоқсан айының соңында жасалды және көп ұзамай қайта жаңарту жұмыстары басталды.

Ағымдағы қызмет

Қазіргі уақытта OPT-нің көптеген қызметі көліктерді Оңтүстік Тусон қаласындағы 250 E. 36th Street мекенжайында орналасқан жаңа 36-шы көшедегі дүкенге көшіруге байланысты. 2016 жылдың қазан айында нысан ресми түрде ашылды және дүкен 20 ғасыр электр темір жолының негізін қалаушыларын құрметтеп, «Джонс Броган ғимараты» деп аталды. Олардың қаржылық қолдауы жаңа нысанды сатып алу үшін маңызды рөл атқарды. Қазіргі уақытта қызметкерлер жергілікті орта мектеп оқушыларына ірі коммерциялық көліктер мен дизельді қозғалтқыштармен жұмыс істеу тәжірибесін беретін кәсіптік оқыту бағдарламасын құрып жатыр. Ағымдағы қаржы жинау шараларына салықтан босатылатын көліктерді қабылдау бағдарламасы және антикалық автомобильдерді комиссиялық сату кіреді. Жиналған барлық қаражат Олд Пуэбло Троллидің қалпына келтіру және білім беру бағдарламаларына жұмсалады. 2017 жылы нысанға білікті электрик/машина жасаушы ерікті қызметке келді және сыйлық ретінде берілген станоктарды пайдаланып, біріктірілген станок және құрастыру аймағын құрды. Машина жасау цехы музейдің қалпына келтіру қажеттіліктерін қамтамасыз етумен қатар, сыртқы тапсырыстарды да орындайды, түскен барлық табыс музей жұмысын қолдауға бағытталады. 2019 жылдың күзінде металл өңдеу цехының машиналарын жомарт түрде сыйлық ретінде беру арқылы мүмкіндіктер кеңейтілді. Музей Тюсон қаласының орталық бөлігіндегі ұзақ мерзімді сақтау қоймасын жоғалтты және 2019 жылдың жазында бірнеше автобус, троллейбус және сақтау материалдарын 36-шы көшедегі үлкен артқы алаңға көшірді. Осы біріктірумен бірге, E. 8-ші көшедегі троллейбус қорабы қайта жаңартылды және троллейбус қалпына келтіру шеберханасы да 36-шы көшедегі қорабаға көшірілді.