Кіріспе

Хаммак – 1920–1921 жылдары Аламидадағы Bethlehem Shipbuilding Corporation компаниясымен АҚШ Кеме қатынасы басқармасы үшін, Төтенше флот корпорациясының (EFC) соғыс кезеңіндегі кеме құрылысы бағдарламасының аясында, елдің сауда флотын қалпына келтіру мақсатында салынған бу кемесі. 1923 жылдың басында кеме тағы екі танкермен бірге General Petroleum Corporation компаниясына сатылып, Emidio деп атау берілді. Танкер өмірінің көп бөлігін АҚШ-тың Батыс жағалауында, сондай-ақ Батыс және Шығыс жағалаулары арасында мұнай тасымалдаумен өткізді. 1941 жылдың желтоқсанында ол оққа түсіріліп зақымданды, соңында бес экипаж мүшесі қаза тауып, қирады.

Дизайн және құрылыс

АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін, АҚШ және оның одақтастарының кеме қатынасын жақсарту және қайта жаңғырту мақсатында кең ауқымды кеме құрылысы бағдарламасы іске қосылды. Осы бағдарлама аясында EFC елдің кеме жасаушы зауыттарына стандартты үлгідегі көптеген кемелерге тапсырыс берді. 1047 үлгідегі танкер – Bethlehem Shipbuilding Corp. компаниясы жобалаған және USSB қабылдаған, шамамен 10 100 тонна салмақты стандартты танкер. "Хаммак" кемесі 1918 жылғы 30 сәуірде USSB компаниясы Bethlehem Shipbuilding Corporation компаниясына тапсырыс берген алты кемелік тапсырыстың бір бөлігі болды. Ол 1920 жылғы 30 қарашада Potrero Point кеме жасаушылығында салынды және 1921 жылғы 25 мамырда (зауыт нөмірі 5274) суға түсірілді. Кеме Isherwood принципі бойынша, бойлық каркас жүйесімен салынды, бұл кеме корпусына қосымша беріктік берді және екі негізгі палубадан тұрды. Танкердің машиналары артқы бөлігінде орналасқан, ал жүк сорғысы кеме ортасында болды. Кемеде палубалық және құрғақ жүктерді тасымалдауға арналған төрт тұтқа және төрт лебёдка болды. Кеме палубаларында электр шамдары орнатылған, сондай-ақ De Forest үлгісіндегі сымсыз байланыс құрылғысымен жабдықталған. Салынған күйінде кеменің ұзындығы 133 метр (перпендикулярлар арасында), ені 17 метр, тереңдігі 10 метр болды. "Хаммак" кемесінің бастапқы бағасы шамамен 10 000 тоннаны құрады. Бу машинасына үш бір жақты шотланд қазандығы арқылы бу жеткізілді, ол май отынымен жұмыс істеуге бейімделген. 1921 жылғы 12-13 шілдеде "Хедс" шығанағынан тыс жерде теңіз сынақтары өтті, танкер қанағаттанарлық нәтижелер көрсетті. Он екі сағаттық сынақ аяқталғаннан кейін кеме портына оралды және соңғы жөндеулерден кейін USSB компаниясына тапсырылды.

Пайдалану тарихы

Иесіне тапсырылғаннан кейін, танкер жүк жетіспеуі және тоннаждың көп болуына байланысты Бенисияда тоқтатылды. Hammac 1922 жылдың қаңтар айының соңына дейін бос тұрды, содан кейін сұраныс артып, дағдарыс жеңілдегендей болды. Жөндеуден кейін кеме Union Oil компаниясымен Біріккен Корольдікке бензин жеткізу үшін бір реттік сапарға жалданады. Сол кезде Батыс жағалаудан жеткізудің шығыны жоғары және уақыты ұзақ болғандықтан, неге жеткізу АҚШ-тың шығыс жағалауынан емес, Батыс жағалаудан жасалғанына түсініспеушілік болды. Дегенмен, 3 миллион галлоннан астам бензин жүктелгеннен кейін, танкер 1922 жылдың 14 наурызында Сан-Францискодан Теймс-Хейвенге бағыт алды. Hammac 28–30 наурызда Панама каналы арқылы өтіп, 21 сәуірде мақсатына жетті. Жүгін түсіргеннен кейін, танкер 27 сәуірде Англиядан шығып, 19 мамырда Порт-Эдске жетіп, алғашқы сапарын аяқтады. Танкер Union Oil үшін Перс шығанағындағы порттардан Филадельфияға мұнай тасымалдап, тағы бір сапар жасады. Осы кезде Hammac мелассаны Кубадан Перс шығанағындағы порттарға немесе Еуропаға тасымалдады. Мысалы, 1922 жылдың желтоқсан айында ол Роттердамға шамамен 9500 тонна меласса әкелді. Келесі сапарында кеме Голландиядан Балтиморға қызылша меласын алып келді. Осы тауарды сақтауға орын болмағандықтан, оны қолданыстан шығарылған Brindina танкеріне түсіруге тура келді. 1923 жылдың наурызында USSB иелігінде болған Hammac және басқа бірнеше танкерлер Union Oil және General Petroleum Corporation компанияларына сатылды. Балтиморға келгеннен кейін кеме тексеріліп, жаңа иелеріне берілді және 26 мамырда Батыс жағалауға бағыт алды. 15 маусымда Сан-Францискоға жетті. Жаңа иеленушіге өткеннен кейін Hammac 1923 жылдың шілде айында Филадельфияға бензин жүкпен бір сапар жасады, содан кейін Батыс жағалауға оралды. 1923–1924 жылдары танкер негізінен Калифорниядағы General Petroleum мұнай өңдеу зауыттарынан Лондонға бензин тасымалдаумен айналысты, сонымен қатар Батыс жағалауға да сапарлар жасады. Мысалы, 1924 жылдың қаңтарында ол 75000 баррель бензинмен Лондонға, ал 1924 жылдың қараша айында 66000 баррель мұнаймен Сиэтлге барды. 1925 жылы Emidio халықаралық міндеттерінен отандық қызметке ауыстырылды. Ол АҚШ-тың шығыс және батыс жағалауындағы порттарға мұнай мен бензин тасымалдады. Мысалы, 1925 жылдың тамызында Сан-Педродан Балтиморға 74000 баррель бензин тасымалданды. 1926 жылдың басына дейін және 1928 жылдың көп бөлігінде танкер негізінен Батыс-Шығыс жағалау бағытында жұмыс істеді. 1926 жылдың басында General Petroleum және Standard Oil of New York компанияларының бірігуі мүмкін деген қауесет тарады. Бұл қауесет 1926 жылдың наурыз айында екі компанияның өкілдері кездесіп, ұсынылған бірігуді талқылаған кезде расталды. Осы сәтті келіссөздерден кейін екі компания 1926 жылдың 17 мамырында акционерлер жиналысын өткізіп, мұнай компанияларының бірігуіне келісім берді. Нәтижесінде General Petroleum компаниясының барлық активтері, кемелерді қоса алғанда, Standard Oil of New York компаниясына өтті. Алайда General Petroleum Калифорнияда өз атауымен жұмыс істеуін жалғастырды. 1928 жылдың тамызынан бастап Emidio негізінен Батыс жағалауда жұмыс істеді, Сиэтл, Портленд және Такома порттарына мұнай және мұнай өнімдерін тасымалдады. 1929 жылдың қаңтарынан бастап ол Ванкуверге де кездейсоқ сапарлар жасады, алғаш рет 1929 жылдың 17 қаңтарында келді. Танкер өзінің соңғы сапарларына дейін, кейбір тоқтап қалулармен, жағалаудағы қызметін жалғастырды. 1931 жылдың тамызында Сан-Педродан Оуклендке бағыт алғанда Emidio Аруэлло нүктесінің жанында су астындағы тасты соқты. Кеме өзінің мақсатына жетіп, тексеру үшін құрғақ докқа қойылды. Кеме жөндеуден кейін шамамен бір айдан соң қайтадан пайдалануға берілді. 1934 жылдың басында Emidio тағы да шығыс жағалауға барып, Нью-Йоркке 9500 тоннаға жуық мұнай өнімдерін жеткізді. Кеме үш ай бойы Перс шығанағында болды. Бомонттан Филадельфиядағы мұнай өңдеу зауыттарына мұнай тасымалдап, маусым айының басында Батыс жағалауға оралды. 1938 жылдың мамырында Emidio Гавайиге май май жүгімен бір сапар жасады, ол 30 мамырда Перл-Харборға жетті. 1938 жылдың қазан айында кеме бензинмен Манила мен Шанхайға бағытталды және желтоқсанның соңында Батыс жағалауға оралды. 1939 жылдың ақпанында Бостонға жанар-жағармай тасымалдауға арналған Emidio қайтадан Union Oil Shell Oil компаниясымен жалданады. 1939 жылдың шілдесінде танкер Бостонға қарай отын маймен Атлантикаға қайта оралды. Ол жерде болған кезде Emidio Арубаға мұнай өнімдерін тасымалдаумен айналысты. 1939 жылдың қазан айында ол Лос-Анджелеске 10 000 тоннадан астам мазут тасып келді, ал желтоқсан айында танкер Калифорнияның мұнай өңдеу зауыттарынан 9,6 тонна керосин дистиллятын алып Панама каналы арқылы Курасаоға бағыт алды. Содан кейін Emidio Аруба мен Бальбоа арасында шамамен 10,5 тонна жанар-жағармай тасымалдап, ондағы флот операцияларына жәрдемдесті. Соңғы Атлантика сапарында ол 1940 жылдың ақпан айының басында Панама каналы арқылы өтіп, Арубадан Лос-Анджелес бағытына 10,3 тонна жанар-жағармай тасымалдады. Калифорнияға келгеннен кейін Emidio жағалаудағы қызметін жалғастырды. 1940 жылдың тамызында Emidio Жапонияға мұнай жүгімен сапарлауға жоспарланған, алайда бұл сапарға Теңіз комиссиясы рұқсат бермеді. 1940 жылдың қазан айында Emidio Гавайидегі теңіз күштерінің нысандары кеңейтіліп жатқан кезде тағы да Перл-Харборға сапар жасады. Келесі сапарында ол 1940 жылдың қараша айының соңында Манилаға жанар-жағармай жүгімен бағытталды және 1941 жылдың қаңтарында отандық міндеттеріне оралды. Еуропадағы және Атлантикадағы соғыс, сондай-ақ АҚШ пен Жапония арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына байланысты барлық General Petroleum танкерлері 1941 жылдың маусымында бейтараптық белгісі ретінде өздерінің бортына американдық туды жабыстырды. 1941 жылдың қазан айына қарай Emidio Батыс жағалауында жұмыс істеп жатқан жалғыз General Petroleum танкері болды, қалғандары Перс шығанағы мен Шығыс жағалауына ауыстырылды.

Суға бату

Emidio 1941 жылғы 18 желтоқсанда Сиэтлден Сан-Педроға соңғы сапарына шықты. Танкерді капитан Кларк А. Фарроу басқарды, экипажы 36 адамнан тұрды және Сиэтлде әдеттегі жүгін түсіргеннен кейін баластпен жүзіп бара жатты. Сапар 20 желтоқсанның таңертеңгіне дейін оқиғасыз өтті. Эмидио Мендосино мүйісінен бірнеше шақырым қашықтықтағы Блантс рифінің тұсында келе жатқанда, қарауылшылар су асты кемесін байқады. Капитан бағытты өзгертуге және кеменің жылдамдығын арттыруға бұйрық берді, бірақ су асты кемесі де жылдамдығын арттырып, танкерге жарты шақырымдай жақындады. Шамамен сағат 15:15-те I 17 жапондық су асты кемесі кемеге оқ атты, капитанды тоқтатуға және экипажға кемені тастап кетуге бұйрық берді. Сол сәтте танкердегі радист АҚШ Әскери-теңіз күштеріне ескерту жіберді. Экипаж құтқару шалкектерін түсіруге асыққанда, су асты кемесі палубалық қаруынан танкерге бес рет оқ атты. Оқтардың бірі іске қосылмаған құтқару шалкегін құлатты, нәтижесінде үш экипаж мүшесі суға түсіп, толқынды теңізде батып кетті. Экипаж кемеден түсіріліп жатқанда, су асты кемесі атуын тоқтатып, суға батып кетті. Оқиға орнына екі ұшақ келді және су асты кемесі болған жерге тереңдік бомбаларын тастады, бірақ нәтижесі белгісіз болды. Ұшақтар кеткеннен кейін I 17 қайтадан су бетіне шығып, танкерге бір торпеда атты, ол корпусқа тиді. Торпеда двигатель бөлімінен өтіп, жарылып, онда жұмыс істеп тұрған үш адамның екеуін қаза қылды. Отыз бір адам аман қалды және екі құтқару шалкегі мен жұмыс қайығына отырып, жағажайға қарай ескек түсіре бастады. Теңізде шамамен 16 сағаттан кейін олар Хумбольдт шығанағындағы Блантс рифінің маяғына жетті. Оларды "Каттер" кемесімен Еврикаға жеткізді. Эмидио суға батып бара жатқан күйде қалды, бірақ танкер су бетінде қалып, 1942 жылғы қаңтар айының басында Крессент-Ситидің жағалауындағы тастарға тіреліп, батып кеткенше Калифорния жағалауымен баяу итерілді. Кеме ақырында екі бөлікке бөлінді, ал кеменің алдыңғы бөлігі портқа қарай ағып кетті, онда ол 1959 жылы металл терісін сыпырып тастағанға дейін қалды. Кеме корпусының қалған бөлігі әлі де портта тұр және ескерткіш тақтамен белгіленген. Эмидио батып кеткен орын Калифорнияның тарихи ескерткіші №497 деп жарияланды.

Марапаттар

"Эмидио" кемесіндегі матрос Луи Джордж Финчке АҚШ президенті "Сауда флотының ерекше қызметі" медалін табыс етті. Бұл оның айқай-шусыз ерлігі мен жеке қауіпсіздігін ескермей, жүк артық тиелген құтқару қайығын жеңілдету үшін ерікті түрде теңізге түскені үшін болды. Ол басқа құтқару қайығы келгенге дейін бір жарым сағат бойы суда күтті. Президент атынан марапатты адмирал Эмори С. Лэнд тапсырды.