Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған америкалық «Либерти» жүк кемесі. «SS Richard Montgomery» Америка Төңкерісінде шайқасқан ирланд офицері Ричард Монтгомеридің құрметіне аталған. 1944 жылдың тамызында Англияның Кент графтығындағы Шиернесс қаласының жанындағы Темза сағасындағы Норе құмды сілкінісінде оқ-дәрілермен жүкталған күйі апатқа ұшырады. Кемеде қалған жарылғыш заттардың шамамен мөлшері қауіп тудырады, бірақ жарылыс болу ықтималдығы төмен деп хабарланады.

Құрылыс

Ричард Монтгомери 1943 жылдың 15 наурызында Теңіз комиссиясының (MARCOM) шарты бойынша, MC корпусы 1199 нөмірімен, Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Сент-Джонс өзені кеме құрылыс компаниясында салынды. Оның құрметті қонағы MARCOM өндіріс бөлімінің директорының әйелі, Роквелл болды және 1943 жылдың 15 маусымында суға түсірілді. Бұл кемежайда салынған 82 «бостандық» кемесінің жетіншісі еді.

Қызмет тарихы

Ол 1943 жылғы 29 шілдеде Agwilines Inc. компаниясына бекітілді. 1944 жылдың тамызында, өзінің соңғы сапарында кеме Филадельфиядағы Хог аралынан 6 127 тонна оқ-дәрімен жүктелді. Ол Делавэр өзенінен Темза сағасына қарай жол тартты, содан кейін Нормандия шайқасы кезінде 1944 жылғы 27 шілдеде одақтастардың бақылауына өткен Франциядағы Шербургке бару үшін конвой жинала бастағанда, теңіз түбіне зәкір тастап күтті. Ричард Монтгомери Саутхендке жеткенде, ол Саутхенд теңіз бақылауының билігіне көшті, ол Саутхенд теңіз айлағының соңында орналасқан. Сағадағы барлық кемелердің қозғалысы үшін жауапты кемежай бастығы кемеге Ширнесс орталық құмдарының солтүстік жиегіндегі, Ұлы Нор анкерлік аймағы деп белгіленген жерге тоқтауға бұйрық берді. 1944 жылғы 20 тамызда ол зәкірді сүйретіп, Medway Approach Channel-ден шамамен алғанда, 7,32 метр тереңдікте құмға отырды. Жалпы құрғақ жүк тасымалдайтын кеменің орташа сусыруы 8,53 метрді құрады, бірақ Ричард Монтгомери 9,45 метрге дейін сусырылды. Су деңгейі төмендеген кезде, кеме Шеппи аралының жанындағы құмдарда сынып қалды, Ширнестен және Саутхендтен шамамен алғанда қашықтықта.

Қалып және тәуекел

2008 жылғы сараптамаға сәйкес, кеме апатының орташа тереңдігі 5 метрді құрайды және ол оң жаққа қарай еңкейген. Оның үш мачтасы кез келген толқын күйінде су бетінен көрінеді. Кемеде көп мөлшерде жарылмаған қару-жарақ болғандықтан, оны Теңіз және жағалау күзет агенттігі бақылайды және тиісті Адмиралтейство карталарында нақты белгіленген. 1973 жылы ол 1973 жылғы кемелерді қорғау заңының 2-тарауына сәйкес қауіпті деп танылған алғашқы кеме апаты болды. Кеменің айналасында радар және визуалды бақылау арқылы қадағаланатын қауіпсіздік аймағы белгіленген. Қауіпсіздік аймағының шекаралары келесі координаттармен анықталады:

2000 жылы Теңіз және жағалау күзет агенттігі жүргізген сараптамаға сәйкес, Ұлыбритания үкіметінің кемелерді қабылдаушысы 1999 жылы тәуекелді бағалау жүргізді, бірақ бұл бағалау жарияланбады. Егер Ричард Монтгомери кемесі жарылса, су мен қирандылардың үлкен жотасы көкке көтеріліп, шамамен толқын тудырады. Шернесс қаласындағы (шамамен 20 000 халқы бар) дерлік барлық терезелер сынып, ғимараттар жарылыстан зақымданады деп күтілуде. Алайда, 2012 жылдың мамырындағы жаңалықтарда, соның ішінде BBC Kent арнасында, толқын биіктігі бұрынғы бағалаулардан төмен болғанымен, жағалаудағы кейбір елді мекендерді су басуға жеткілікті болады деп хабарланды. Оқ-дәрілердің жағдайын алғаш бағалаған кезде, қорғасын азиді мен мыс компоненттерінің арасындағы реакциядан өте сезімтал жарылғыш зат – мыс азиді пайда болады деген алаңдаушылық болды (қорғасын азиді сұйық емес, су буымен реакцияласып, мыс азидін құратын гидразот қышқылын түзеді). Теңіз және жағалау күзет агенттігі (MCA) 1998 жылы: «Баллондық бөліктердің барлығы көп жылдар бойы су астында болғандықтан және аталған сезімтал қосылыстардың барлығы суда еритін болғандықтан, бұл енді маңызды қауіп деп есептелмейді» деді. Кеменің одан әрі қирауы немесе қарбалас кеме жолындағы соқтығысу мыс азидінің жарылуына және оқ-дәрілердің жаппай жарылуына әкелуі мүмкін. 1965 жылдан бері кеме апатының орны құрылыстың тұрақтылығын анықтау үшін үнемі сарапталды, 2003 жылы су астындағы сараптама жүргізілді. Есепте: «Маңызды құрылымдық құлаудың жақын арада болатыны көрінбейді, бірақ сараптамалар осы мүмкіндік жақындап келе жатқанын көрсетеді» делінген. 2010 жылғы сараптама есебінде Лондон мэрі Борис Джонсон инженерлер апаттың әуежай құрылысына кедергі келтірмейтінін анықтады және апат аймағын ескеру қажет екенін айтты. Алайда, DfT өкілі кеме тұрақты күйде екенін және жарылыс ықтималдығының төмен екенін мәлімдеді; кеме мәселесі авиациялық стратегияны дамытумен байланысты емес. Қорғаныс министрлігі (ҚМ) мачтаның құлауы оқ-дәрілерді жарытуы мүмкін екенін ескертті және Корольдік теңіз күштерінің мамандары оларды қауіпсіз түрде алып тастауы керек. 2021 жылдың желтоқсанында Әскери-теңіз күштерімен қолдау көрсетілген мердігер 2022 жылдың маусымынан бастап кеменің мачталарын алып тастайтыны хабарланды. 2022 жылдың маусым айының соңында мачталарды алып тастау жұмыстары тағы бір жылға кейінге шегерілді. 2023 жылдың маусым айында кеме төңірегіндегі теңіз түбінде табылған белгісіз заттар мачталарды алып тастаудың бастапқы жоспарын тым қауіпті деп санауға себеп болды, және алып тастау тағы да кейінге шегерілді. 2023 жылдың желтоқсанында МКА мачталар күткеннен деградацияланғанын анықтады және оларды 2024 жылдың наурызына дейін алып тастауды жоспарлады.

Медиада

2021 жылы эфирге шыққан Sky бағдарламасының COBRA екінші сериясында Монтгомери (серияда аты аталмаған) теңіз асты жер сілкіністері салдарынан жарылып, 1970 жылғы BBC баяндамасында болжанған зардаптарға ұшырады: ауыр су тасқыны, мүлікке келтірілген зиян және Шернессте көптеген адамдардың қаза болуы (оның ішінде жергілікті депутат). National Geographic бағдарламасының екінші маусымында 2019 жылы көрсетілген "Океандарды құрғату" бағдарламасында Монтгомеридің батып кетуі және қазіргі ахуалы эпизодтың үшінші тақырыбы болды. SS Ричард Монтгомери 2003 жылы BBC-нің "Оянған өліктер" сериалының үшінші маусымында "Су үстінде серуендеу" деп аталатын эпизодта сюжеттік желінің негізгі тақырыбы болды.