Кіріспе

Platform – 2000 жылы түсірілген қытай фильмі, сценарийін және режиссурасын Цзя Чжанке жасаған. Фильмнің оқиғасы Қытайдың Шаньси провинциясындағы Фэньян қаласы мен айналасында (Цзяның туған жері) 1970-ші жылдардың соңынан 1990-шы жылдардың басына дейін өрбітеді. Онда жиырмаға жуық артисттердің жеке және қоғамдық өзгерістерге қалай тап болатыны көрсетіледі. Фильмдегі диалогтер негізінен Цзинь диалектісі мен мандарин тілінен құралған жергілікті сөйлеудің қоспасы. Бұл фильм "халықтың эпосы" деп аталды. Оның аты теміржол платформасында күту туралы танымал әннен алынған. Platform фильмі түсірілгеннен бері сыншылардың жоғары бағасын алды және көбінесе 2000-ші жылдардың ең ұлы фильмдерінің бірі деп саналады. Фильм Қытай киносының "Алтыншы толқын" қозғалысының шедеврі деп танылды, алайда ол мемлекеттік рұқсатсыз түсірілгендіктен Қытайда ресми түрде көрсетілген емес.

Сюжет

Фильм 1979 жылы Мәдени революциядан кейін басталады. Феняң қаласындағы жас актерлер тобы мемлекеттік бекітілген материалдарды қояды. Төрт труппа мүшесі – Куй Миньлян, Инь Руйхуань, Чжан Цзюнь және оның сүйіктісі Чжун Пин таныстырылады. Революционер Цуй отбасымен және егдеулермен келіспейді, Чжанға қызғанады, оның Гуанчжоудағы тәтесіне баруы Қытайдың экономикалық либералдану саясатынан кейін тұтыну тауарларын алуға мүмкіндік береді. Цуй әскери шенеунік әкесі оны жақтырмайтын Иньге қызығушылық танытады. Чжан Чжунға шашын керлеуге қысым жасайды; Чжун консервативті Иньді соңғы модаға қызықтыруға тырысады, бірақ ол қарсы тұрады. Чжан Цзюньді кездейсоқ жүкті қылып, аборт жасатуға мәжбүрлейді, бұл олардың қарым-қатынасын шиеленістіреді. Цуй Иньнің артынан қуады, ол оған нақты жауап бермейді, оны ренжітеді. Ақырында ол одан бас тартады, олар бір-біріне сай емес екенін айтады. Труппа батыс ықпалына бейімделе бастайды және ақырында жекешелендіріледі. Жүрегі ауырған Цуй жаңа басшылықпен гастрольге шығады, Чжан мен Чжун да сонда қалады; Инь қалуды шешеді. Олар елде болып жатқан үлкен өзгерістерге куә болады – ауылдық ауылға электр келтіріледі, онда Цуйдың білімсіз шаруа туысы Санминге және оның қарындасы Вэньинге, Цуйдың отбасында тұратын қызға кездеседі. Санмин Вэньиннің университетте оқуы үшін заңсыз көмір шахтасында аз төленетін жұмысқа орналасады. Труппа кетпес бұрын Санмин Цуйге бес юань береді, оны Вэньинге беріп, қайтып келмеуін айтады. Жолда олардың жүк көлігі сазға батып, труппа алғаш рет пойыздың өтіп бара жатқанын көреді. Чжан мен Чжун жолда қарым-қатынастарын жалғастырады; Цуй Иньді сағынады, бірақ оған хабарласпайды. Чжан мен Чжунның заңсыз қарым-қатынасы тергеу кезінде анықталады. Олар Феняңға оралады; Цуй Вэньинге он юань береді, ол ағасының болашағы жоқ деп ренжіді, ал Чжун Чжанмен және труппаның қалған бөлігімен байланысын үзеді. Труппа өзін Шэньчжэньдегі рок-топ ретінде қайта ұйымдастырып, тағы да гастрольге шығады. Цуй жаңа труппа мүшесімен қарым-қатынас бастайды. Олар концерттерге рұқсат алу үшін күресіп, автокөлік жолдарының бойында өнер көрсетеді, Ішкі Моңғолияға дейін барады, содан кейін кері қайтады. Ақырында Цуй мен труппа Феняңға қайта оралады. Цуйдың ата-анасының некесі бұзылады, әкесі қайтадан үйленеді және дүкен ашады. Ол, Чжан және тағы бір труппа мүшесі Яо Эрьонг труппадан шығып, құрылыс материалдарымен айналысады. Олар тағы да Иньге кездеседі, ол қазір салық инспекторы, ол өнер көрсету күндерін сағынады. Күшті реніштен әлі де ауырған Цуй Иньге барады және олар қайта табысады. Фильмнің соңында Цуй мен Инь, енді үйленген және ұлы бар, пойыздың дауысы титрлер аясында естіледі.

Сыни қабылдау

"Платформа" фильмі Торонто халықаралық кинофестивалінің (TIFF) Кинотекі тарапынан, әлемнің түкпір-түкпірінен келген 60-тан астам кино сарапшысының (тарихшылар, архивистер және т.б.) пікірінше, онжылдықтың екінші үздік фильмі деп танылды. Цзя Чжанкэнің тағы бір фильмі "Тұрақсыз өмір" үшінші үздік фильм деп дауыс берілді және Sight & Sound журналының 2000-шы жылдардағы үздік фильмдерінің бірі деп аталды. "Платформа" Film Comment журналы жүргізген халықаралық сауалнамада онжылдықтың ең үздік 11-ші фильмі деп бағаланды. 2016 жылы Австрия кино мұражайының, Der Standard және Le Monde киносыншылары "Платформа" фильмін 21 ғасырдың ең үздік 10 фильміне қосты. Rotten Tomatoes сайтындағы 19 рецензия негізінде фильмнің рейтингі 79% құрайды, ал орташа бағасы 10 балдық шкала бойынша 6,72 баллды көрсетіп тұр. Metacritic сайтында 7 киносыншының пікіріне сүйене отырып, фильм 76 балл алды.